• | |

    Tips voor mensen in je omgeving: Niet gezien en gehoord gevoeld

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

    In de komende weken deel ik Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek met je.

    Niet gezien en niet gehoord gevoeld

    Veel mensen die als kind een ouder hebben verloren, hebben zich toen niet gezien en niet gehoord gevoeld.
    Mensen die zich toen niet gezien en gehoord hebben gevoeld, zijn waarschijnlijk niet op een voor hen goede manier getroost. Het ontbreken van de juiste troost kan verstrekkende gevolgen hebben voor hun latere leven. Deze mensen vertonen vaak sterk vermijdingsgedrag en ze kunnen moeilijk om hulp vragen.

    Tip

    Je hoeft niet degene te zijn die alsnog troost geeft.
    Vraag of zij/hij een vorm van troost in haar/zijn leven kent. Welke vorm die troost heeft en wat die troost voor haar/hem betekent.
    Stevig vastgehouden worden is een groot verlangen bij veel mensen die als kind een ingrijpend verlies hebben geleden.

    Meer hoef je vaak helemaal niet te doen.
    Je hoeft niets te zeggen. De kwaliteit van jouw aanwezigheid is veel belangrijker dan alles wat je zou kunnen zeggen. Maar vraag voor de zekerheid wel even of je zo dicht bij mag komen.

    Eerstvolgende TIP

    Herinneringen

    Bestellen

    Boeken bestellen van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Delen

    Deel met ervaringsgenoten op het besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

  • | |

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: tips voor mensen in je omgeving

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

    In afgelopen tijd heb ik een aantal keren per week Veelgestelde vragen bij Verlaat Verdriet en verlate rouw uit het Verlaat Verdriet (VerWerkboek met je gedeeld.
    In de komende weken deel ik – op dezelfde manier en ook uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek – Tips voor mensen in je omgeving met je.

    Eerstvolgende TIP

    Niet gezien en niet gehoord gevoeld.

    Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Inleiding

    Als je geïnteresseerd bent in Verlaat Verdriet

    Moeilijk te begrijpen

    Je leest naar alle waarschijnlijkheid dit hoofdstuk omdat je van dichtbij iemand kent die jong een ouder, of beide ouders, heeft verloren door overlijden.
    Om deze persoon geef je en zij/hij is belangrijk voor je. Maar het is ook iemand die misschien wel eens gedrag vertoont, dat voor jou even moeilijk te begrijpen als te hanteren is.

    Onbegrepen

    In sommige gevallen zal de persoon in kwestie open zijn over het verlies en de gevolgen die dat voor haar/zijn leven heeft gehad. In veel gevallen echter zal dat niet zo zijn. De ander is niet gewend om over het verlies te praten en voelde zich in het verleden misschien te vaak onbegrepen om het nog eens te proberen. Het is over het algemeen tenslotte ook niet de gewoonte om te praten over een verlies dat al zo lang geleden heeft plaatsgevonden. Voor veel mensen is het moeilijk om over het vroege verlies te praten, zeker als daar geen directe aanleiding toe is. Je doet dat nu eenmaal niet.

    Schaamte

    Bovendien ligt altijd de angst op de loer te moeten huilen en daar niet meer mee op te kunnen houden. En dan is er nog de grote schaamte, die veel mensen voelen over het feit ze nog steeds last hebben van een verlies dat al zoveel jaren geleden heeft plaatsgevonden. Want dat kan toch niet normaal zijn?
    Reacties van andere mensen kunnen dan ook erg pijnlijk zijn: ‘Zó lang geleden? Daar kun je nu toch geen last meer van hebben’? ‘Je koestert je verdriet’. ‘Je idealiseert je moeder/je vader’. ‘Denk je dat ik zo’n leuke ouder heb gehad?’ ‘Nou, gelukkig wordt daar tegenwoordig veel beter mee om gegaan’.

    Jouw eigen levensverhaal

    Om de ander beter te kunnen begrijpen en te ondersteunen is het van belang dat je je bewust bent van je eigen levensverhaal. als partner, als kind, als familielid, als collega of als hulpverlener.
    Misschien leed je als volwassene zelf een ingrijpend verlies.
    Of misschien verloor ook jij als kind een ouder en hoor je bij de mensen die daar, naar beste weten, nooit last van hebben gehad.
    Dan is het toch belangrijk om te weten welke invloed dit verlies op je latere leven heeft gehad. Realiseer je in ieder geval dat ‘er geen last van hebben’ op zich geen verdienste is. Het is dan waarschijnlijk ook niet erg helpend als je reactie op de ander is ‘Daar heb ík nooit last van gehad!’ op een moment dat de ander er nu juist wèl last van heeft.

    Je eigen relatie met je ouder(s)

    Ook bestaat de mogelijkheid dat jij geen goede relatie hebt (gehad) met één van je beide ouders of misschien heb je zelfs met je beide ouders een slechte relatie (gehad). Natuurlijk heb je ook het recht daar aandacht voor te vragen. Maar als je dat doet op het moment dat de ander aandacht vraagt voor haar/zijn verlies, krijg je naar alle waarschijnlijkheid de voorspelbare reactie. ‘Jij hèbt tenminste een moeder/een vader. Jij hèbt tenminste ruzie kunnen maken’
    Of: ‘Jij hèbt je moeder/je vader tenminste nog. Jij kunt het nog goedmaken’.

    Je eigen ervaringen met Verlaat Verdriet

    Misschien ben je opgevoed door een ouder die jong een ouder heeft verloren en ben je daardoor, in zekere zin, al sinds lang van dichtbij betrokken bij een geschiedenis met Verlaat Verdriet.
    Dan kan een vergelijking met het verhaal dat je op dit moment te horen krijgt zich al gauw voordoen. In dat geval is het goed de ander eerst de gelegenheid te geven vrijuit haar/zijn verhaal te vertellen, zonder dat je het verhaal van de ander overneemt door met jouw verhaal te komen. Ook al hoor je  nog zo veel overeenkomsten met het verhaal dat je al kende.

    KInd van een ouder die jong een ouder is verloren

    Als je zelf een kind bent van een ouder die jong een ouder heeft verloren, is het belangrijk dat je de kenmerkende patronen bij verlaat verdriet leert kennen. Zodat je de verschillen kunt leren zien tussen aangeboren karaktereigenschappen en patronen die lijken op karaktereigenschappen, maar die veroorzaakt zijn door het vroege verlies.

    Kennis en begrip

    Met meer kennis over de gevolgen van zo’n verlies op de ontwikkeling van de identiteit zul je meer begrip op kunnen brengen voor Verlaat Verdriet. Ook ten aanzien van het verlaat verdriet van je moeder of vader.

    Verhaal vertellen

    Voor degene die nu je begrip en je hulp vraagt, is het belangrijk dat zij/hij zich werkelijk door jou uitgenodigd voelt om haar/zijn verhaal te vertellen. Ook als de persoon in kwestie de behoefte heeft het verhaal vaker dan één keer te vertellen. Op een verhaal dat zoveel jaren niet verteld kon worden, moet namelijk geoefend worden.
    Wel kan het ruimte geven, zowel voor jou als voor de ander, als je de persoon in kwestie aanraadt ook gebruik te maken van de mogelijkheden van (digitaal) contact, bijvoorbeeld via het besoten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

    Lees Tips voor Verlaat Verdriet in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

  • Gaat dit ooit over?

    Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

    Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
    Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

    Vraag

    Gaat dit ooit over?

    Antwoord

    Je ouder ontbreekt

    Een ingrijpend verlies in je jeugd groeit een leven lang met je mee.
    Je ouder ontbreekt als je naar een andere school gaat. Je eerste verliefdheid uitloopt op een teleurstelling. Een schooldiploma haalt. Op kamers gaat wonen. Afstudeert. Je eerste baan krijgt. Trouwt. Kinderen krijgt. Kinderen opvoedt.
    Zich nieuwe ingrijpende verliezen in je leven voordoen. Je huwelijk dreigt mis te lopen. Verhuist. Je huis aan het verbouwen bent. Grootouder wordt.
    En op ontelbaar andere momenten gedurende je leven.

    Verwerkings- en veranderingsproces

    Het verdriet om de vroege dood van je ouder kan een leven lang met je mee gaan, maar het hoeft je leven niet meer te beheersen.
    Een verlaat rouwproces is een verwerkingsproces en een verwerkingsproces is ook, zeker als het gaat om verlaat verdriet, een veranderingsproces.

    Toewijding

    Wat een veranderingsproces het meest van alles nodig heeft is toewijding.
    Wat je zelf in een verlaat rouwproces vooral nodig hebt is tijd, geduld, aandacht en liefde. Totdat je op een dag voelt dat je zonder schaamte en zelfverwijt kunt huilen om je ouder. Of totdat je op een dag voelt dat je over je ouder kunt praten zonder de angst dat je in huilen uit zult barsten.

    Troost

    Wanneer dat moment zich bij jou voor zal doen valt moeilijk te voorspellen. Laat het je op dit moment tot troost zijn, dat veel mensen je met hun verlate rouwproces zijn voorgegaan. Mensen die nu zeggen: het was een grote en moeilijke klus, maar ik ben blij dat ik hem aangegaan ben.

    Maak gebruik van de mogelijkheden die er voor je zijn

    Ben je Verlaat Verdriet-er?
    Verloor je je ouder(s) in je jeugd?
    Wil je meer weten over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn?

    Lees meer over Verlaat Verdriet en verlate rouw in de boeken die Titia Liese geschreven heeft;
    Lees de hele verlaatverdriet-website;
    Meld je aan voor de basisworkshop Verlaat Verdriet of de basisworkshop Dubbel Ouderverlies;
    Stel je op de hoogte van de jaartraining De kunst van het verbinden
    Informeer je via de blogs van Titia Liese en abonneer je op deze blogs via Home op deze site.
    Neem contact op met Titia Liese als je meer wilt weten titia@verlaatverdriet.nu

  • |

    Hoe ga ik om met andere mensen?

    Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

    Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
    Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

    Vraag

    Hoe ga ik om met andere mensen?

    Antwoord

    Schaamte

    Soms is het o zo moeilijk om mensen in je omgeving, bijvoorbeeld gezinsleden, vrienden of collega’s, te vertellen over het vroege verlies van je ouder.
    Nog moeilijker kan het voor je zijn om te vertellen wat dat verlies op dit moment van je leven met je doet. Andere mensen, buitenstaanders, begrijpen het niet, want het verlies heeft toch al zo lang geleden plaatsgevonden.
    Ondertussen voel je je waarschijnlijk erg ongemakkelijk en schaam je je er eigenlijk voor dat dit verdriet nog steeds bij je opspeelt. Je houdt dus maar liever je mond, dan dat je er over vertelt.

    Woorden leren geven aan gevoelens

    Overwin je schroom, ook als je je ellendig voelt. Het is een deel van het verlate rouwwerk dat je te doen hebt om woorden te leren geven aan de gevoelens die je hebt over de vroege dood van je ouder.

    Vertel

    Het helpt je je aarzelingen om erover te praten te overwinnen, als je je realiseert dat je, door er wel over te praten, een meer dan waardevolle bijdrage levert aan het gewoner en meer bespreekbaar maken van Verlaat Verdriet.
    Vertel het daarom wèl.
    Vertel wat het vroege verlies van je ouder met jou en met je leven heeft gedaan.
    Tegen welke gevoelens en patronen je nu, als volwassene, aanloopt.
    Dat je, net als zoveel andere mensen, worstelt met het verlies van je ouder(s), met je Verlaat Verdriet en je verlate rouwproces.

    Bijdrage

    Lever jouw persoonlijke bijdrage aan een bredere erkenning van Verlaat Verdriet. Zodat meer mensen zich begrepen kunnen voelen.
    In plaats van altijd te moeten vechten tegen scepsis, ongeloof, minachting en onbegrip.

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

    Bestellen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek