• |

    Misgelopen: puberteit

    DoorTitia Liese

    Steeds meer word ik me ervan bewust hoezeer Verlaat Verdriet-ers een gezonde pubertijd zijn misgelopen. Het ultieme losmaak-proces in je jeugd, waarin je je – als het goed is binnen de veiligheid van de onvoorwaardelijke liefde die eigenlijk alleen ouders aan hun kinderen kunnen bieden – los leert maken van je ouders en de cultuur waarin je bent opgevoed.

    Dat basale gebrek aan zelfvertrouwen dat veel Verlaat Verdriet-ers voelen – en dat voor de meeste van hen herkenbaar is (en vaak fysiek voelbaar) is ongetwijfeld mede veroorzaakt door deze misgelopen losmaak-oefening. Een forse en levenslang voelbare aanslag op de ontwikkeling van je identiteit!

  • Schuld en verantwoordelijkheid

    DoorTitia Liese

    Laten

    SCHULD

    Verlaat Verdriet-ers komen nogal eens in schuldgevoelens terecht. Je schuldig voelen is een gegeven dat in veel gevallen verlammend kan werken. Je komt in een toestand terecht die statisch is, zonder nog een uitweg te kunnen zien. Je voelt je schuldig. Je voelt je tekortschieten. Je hebt het gevoel iets niet goed te hebben gedaan. Of je weet niet goed waar je schuldgevoel eigenlijk uit bestaat en je hebt geen idee hoe je het op moet lossen. Je komt dan gemakkelijk in laten terecht. Je wacht af tot de gevoelens van ongemak zich vanzelf oplossen. Of je reageert feller dan je bedoeling was en kruipt vervolgens in je schulp en wacht af tot het over is. Misschien geef je andere mensen de schuld van de ontstane situatie, of de hele wereld van alles wat je dwars zit. ‘Het is iets ouds, waardoor ik zo reageer’ beseffen veel Verlaat Verdriet-ers. Maar hoe? Wat ging er mis? Waarom? Hoe verander je dat?

    Doen

    VERANTWOORDELIJKHEID

    Verantwoordelijkheid is een dynamisch gegeven dat uitnodigt om in beweging te komen, om te handelen. Je bent je ervan bewust dat je deel bent van een ontstane situatie, maar ook dat je mee verantwoordelijk bent voor het ontstaan van die situatie. Mede door jouw aandeel is die ontstaan, en mede door jouw aandeel kan die situatie weer veranderen. Verantwoordelijkheid nodigt je uit tot doen.
    Voor Verlaat Verdriet-ers, die gemakkelijk overvallen kunnen worden door gevoelens van machteloosheid – je ouder overleed door een invloed van buitenaf: de dood, je hele leven veranderde, en jij kon niets doen om dit allemaal niet te laten gebeuren – is machteloosheid in verband met schuld en verantwoordelijkheid een aandachtsgebied dat wel wat zelfonderzoek kan gebruiken. Wat is er gebeurd? Waarom voel je je schuldig? Waaraan ben je schuldig? Wat is jouw deel van de schuld? Waaruit bestaat jouw gevoel van schuld?

    Overwinnen

    Als gevoelens van machteloosheid uit je kindertijd onder schuldgevoelens van nu verscholen zitten, kun je gemakkelijk in een vicieuze cirkel terecht komen. Je voelt je schuldig, je weet niet wat je eraan kunt doen, gevoelens van machteloosheid saboteren je om tot handelen te komen, je voelt je schuldig omdat je niet tot handelen in staat bent, je weet niet wat je eraan kunt doen, enzovoort. Je voelt je kind in een volwassen lichaam.
    Onderzoek je schuldgevoelens. Waar komen ze vandaan? In welke situaties waarin je terecht komt steken ze de kop (weer) op? Tijd nemen om deze gevoelens te onderzoeken is een stap die je zet in je verlate rouwproces. Het betekent dat je van laten naar doen gaat, van afwachten naar handelen. Ook al lijkt dat misschien een kleine stap die niet zo de moeite waard is, in werkelijkheid is het een hele grote stap die je helpt gevoelens van machteloosheid te onderzoeken en te overwinnen.

  • | | |

    De reis van je leven

    DoorTitia Liese

    De reis van je leven op Terschelling 2011, voor het vijfde achtereenvolgende jaar, is – weer – en heel intensieve, mooie en waardevolle week geweest. Zoals gebruikelijk, en mogelijk, in deze biografische cursus bestaat de groep uit een paar Verlaat Verdriet-ers en een paar niet-Verlaat Verdriet-ers. Al vanaf het moment dat we het mooie en gastvrije huis binnenkomen is het duidelijk dat we in deze groep in warmte, aandacht en harmonie kunnen werken. En zo is het, vanaf dat eerste moment, gegaan, ook al is het voor een enkele deelneemster moeilijk haar plaats in te nemen in de groep. ‘Wat is er toch zo bijzonder aan Verlaat Verdriet-ers’, vraag ik me een aantal keren af. En ik niet alleen, ook een van de deelnemers komt er een aantal keren op terug: er zijn zoveel beschadigde mensen. Het vroege verlies van een ouder is toch niet de enige manier waarop je beschadigingen op kunt lopen. Zeker niet, ik ben me daarvan ten zeerste bewust. En jong ouderverlies is ook zeker niet het enige thema van deze biografische cursus. Maar: in een groep die voor meer dan 50% bestaat uit Verlaat Verdriet-ers is het wel een vooraanliggend item. Zijn vragen maken me er ook weer van bewust hoe belangrijk het is om aandacht te besteden aan dat wat er is, aan dat wat er speelt, en aan dat wat tijd, aandacht en liefde nodig heeft om aan de oppervlakte te kunnen komen, in plaats van altijd maar de vraag te stellen of andere ervaringen niet veel erger zijn of dat aandacht vragen voor pijnlijke ervaringen in je leven betekent dat je in je slachtofferrol blijft hangen of welke andere ondermijnende voor-oordelen dan ook. F. verzorgt niet alleen even toegewijd als consentieus de catering, hij bezorgt ons ook op dinsdagavond een prachtig piano-concert in het kerkje in Hoorn. Door een mis-communicatie voor een veel grotere groep dan wij alleen. Waaruit weer blijkt dat niet iedere mis-communicatie vreselijke dingen tot gevolg heeft. Nu hebben veel meer mensen kunnen genieten van het prachtige pianospel van F. De warmte en de harmonie in de groep wordt door dit concert nog extra verstevigd. De week, waarin heel hard wordt gewerkt, maar die – mede door het mooie weer – ook heerlijke middagen voor ontspanning kent, kunnen we gezamenlijk afsluiten met het gevoel: wat een  waardevolle week!

  • | |

    Verlaat Verdriet-workshop

    DoorTitia Liese

    We zijn donderdagavond de 10e maart, voor mij als gewoonlijk, met z’n drieën aan het werk gegaan: twee deelneemsters en ik.
    Al aan het begin van de avond vertel ik E. en T. wat er bij mij gaande is. We kunnen er open over spreken. Als er vragen zijn mogen die wat mij betreft op elk moment gedurende, of ook na, de workshop gesteld worden. Ik beloof dat ik de komende dagen niet zal doen alsof er niets met me aan de hand is. Tegelijkertijd vraag ik E. en T. er op te vertrouwen dat ik me niet stoerder voordoe dan ik ben als ik in deze dagen mijn eigen leven wat in de zijlijn parkeer, zodat de workshop over hen gaat, en niet over mij.
    Samen ronden we zaterdag, aan het einde van de middag, de workshop op een mooie manier af. Er hebben zich weer zoveel prachtige, pijnlijke en ontroerende momenten voor gedaan. Wat een prachtige vrouwen! Wat een inzet! Wat een intense, intensieve en mooie workshop!
    Ik zie de toewijding waarmee T. (Tamar) deze dagen aan het werk is. Ik hoor het vele werk dat ze sinds jaren heeft verzet om de weg naar zichzelf terug te kunnen vinden. Voorzichtig steekt een oud verlangen bij mij de kop weer op: iemand vinden, ten minste twintig jaar jonger dan ik, aan wie ik – in het vertrouwen dat het in goede handen terecht komt – de rijkdom van mijn geestelijke Verlaat Verdriet-erfenis na kan en mag laten. Ik besef te goed dat ik andermaal op een punt in mijn leven ben aangekomen waarin dit verlangen actueel geworden is.
    In de laatste uren van de workshop vraag ik Tamar (die meerdere opleidingen tot therapeut heeft gevolgd, hoewel ze nu in een heel andere werksoort werkzaam is), of ze ooit heeft overwogen Verlaat Verdriet-processen te begeleiden. Wat aarzelend zegt ze daarop: Ja.
    Ik vraag haar of ik er in de komende tijd op terug mag komen. Ook daarop zegt ze Ja. We spreken af dat ik snel contact met haar op zal nemen.
    Nu is het tijd geworden me voor te bereiden op de workshop van morgen, overmorgen en dinsdag. Zo kort aaneengesloten heb ik nog nooit twee workshops gegeven…… Gelukkig komt Els morgen al in de vooravond om me bij de workshop te assisteren. We hebben intussen al een flink aantal keren samen workshops gegeven en zijn goed op elkaar ingespeeld. Ook de praktische verzorging van de maaltijden en dergelijke loopt samen met Els altijd op rolletjes. Heerlijk dat ze er bij wil zijn.