• | | | |

    Verlaat verdriet uiten in je moedertaal

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet-ers die bij mij deelnemen aan de basisworkshop Verlaat Verdriet of de basisworkshop Dubbel Ouderverlies komen van alle windstreken in Nederland. Van Noord naar Zuid. Van West naar Oost. Maar ook uit landen buiten Nederland. Meestal zijn dat Verlaat Verdriet-ers die in Nederland zijn opgegroeid, en als volwassene zijn vertrokken naar een buitenland. Ze komen naar mijn workshop om in hun moedertaal te werken aan het vroege verlies van hun ouder(s), en de levenslange impact van dat verlies in hun jeugd.
    Andere Verlaat Verdriet-ers zijn geboren in het buitenland en opgegroeid bij niet Nederlandstalige ouders. Hun moedertaal is dus een andere taal dan het Nederlands.

    Jeugdherinneringen

    Verlaat Verdriet gaat altijd over verlies van je ouder(s) in je kindertijd. Dus ook over jeugdherinneringen.Verlaat Verdriet-ers die zijn geboren in Nederland, en hier zijn opgegroeid komen naar Nederland om bij mij in hun eigen moedertaal – en in hun eigen oorspronkelijke cultuur – te kunnen werken.
    Verlaat Verdriet-ers die niet van origine in Nederland zijn opgegroeid krijgen van mij altijd de ruimte die ze nodig hebben om zich in hun moedertaal te uiten. Met name bij schrijfuitnodigingen. Altijd weer merk ik dat het voor hen belangrijker is die ruimte te krijgen, dan dat ik alles begrijp wat geschreven wordt en gezegd. De uitnodiging om dan alsnog woorden te vinden om in het Nederlands te vertellen wat verteld wil worden geeft altijd een mooie extra dimensie aan het geven van betekenis.
    Een verrijkende en soms hilarische ervaring, ook voor de andere deelnemers. Evenals voor mijzelf als begeleider van de workshops.

    Uitnodiging

    Hulpverleners: geef Verlaat Verdriet-ers de ruimte betekenis te geven aan het vroege verlies van de ouder(s) in de eigen moedertaal.
    Het zal jullie beiden verrijken.

    Lees meer

    Basisworkshop Verlaat Verdriet en basisworkshop Dubbel Ouderverlies

  • | | | | |

    Sleutels voor zorg- en hulpverleners

    DoorTitia Liese

    Sleutels

    Als zorgverlener/hulpverlener zul je zo nu en dan in de praktijk werken met een Verlaat Verdriet-er. Mogelijk zelfs vaker dan je denkt. Jouw cliënt/patiënt.Verlaat Verdriet-er. Een Verlaat Verdriet-er met haar/zijn eigen verhaal. Niet altijd (of mogelijk zelfs heel vaak) zal een Verlaat Verdriet-er zich ervan bewust zijn dat klachten waarvoor hij/zij bij jou heeft aangeklopt gerelateerd zouden kunnen zijn aan het vroege verlies van haar/zijn ouder(s). De kans is dan levensgroot aanwezig dat jij als zorg-/hulpverlener de oorspronkelijke bron mist van de klachten.

    Rouw en verlate rouw

    ‘Ieder rouwt op haar/zijn eigen manier’ is vandaag de dag een van de sterke overtuigingen als het gaat over verlies en rouw. En ja. Dat is waar. Ieder rouwt na een verlies met eigen mogelijkheden en op eigen manier. MAAR. Bij verlate rouw gelden toch echt andere wetten. Het is belangrijk je daar als zorg-/hulpverlener van bewust te zijn. Het kan zowel voor jou, als voor je cliënt helpend zijn je dit te realiseren.
    Cliënten/patiënten die – na een recent verlies – bij jou aankloppen kunnen klachten relateren aan dat verlies. Bij verlaat verdriet en verlate rouw ligt dat anders. Totaal anders zelfs. Dan gaat het over een verlies dat lang geleden heeft plaatsgevonden. Mogelijk tientallen jaren. Verlaat Verdriet-ers hebben geleerd daar niet over te praten. Ze hebben zich dat aangeleerd omdat ze zich niet gezien, gehoord en erkend hebben gevoeld. Toen – als kind – niet. En nu – als volwassene – nog steeds niet.

    Kenmerkende Patronen

    In de vele jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk heb ik geleerd thema’s te onderscheiden die vrijwel alle Verlaat Verdriet-ers (en dat zijn er in de loop van de jaren heel veel) herkennen. Deze kenmerken die ik Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet heb genoemd kunnen sleutels zijn waarmee jij een Verlaat Verdriet-er kunt openen. Jouw cliënt/patiënt voelt zich gezien, gehoord en erkend. Zo kun je samen aan het (ver)werkwerk gaan. Ik noem een paar van de Kenmerkende Patronen:

    • Innerlijke eenzaamheid
    • Basaal gebrek aan zelfvertrouwen
    • Aanpassen
    • Niet om kunnen gaan met grenzen
    • Angst hebben niet ouder te worden dan de ouder is geworden (en dat kan onthutsend jong zijn)
    • Niet om kunnen gaan met intimiteit
    • Relatieproblemen

    Lees meer

  • | | |

    Schaamte overwinnen brengt opluchting

    DoorTitia Liese

    Schaamte overwinnen brengt opluchting, opluchting brengt heling.

    Gisteren had ik een gesprek met de nieuwe eigenares van de fysiotherapiepraktijk waar ik ’s ochtends dagelijks mijn sport-/oefenrondje doe. Sinds de overname door haar waait er een nieuwe wind door de praktijk. ‘We willen meer zijn dan alleen een praktijk waar je aan je knie geholpen wordt als je last hebt van je knie. Of aan een spier geholpen wordt als je last heb van een spier. We willen meer holistisch werken. Meer mensgericht. Samen met de patiënt zoeken naar oplossingen voor een probleem. Kort door de bocht: minder symptoom bestrijden, meer diepgang. Dat vraagt iets van de patiënt. Maar het vraagt vooral ook iets van ons, waar we eigenlijk niet voor zijn opgeleid. We stellen een patiënt die komt met een pijnklacht vragen die dieper gaan dan de pijnklacht alleen. Niet elke patiënt is daarvan gediend. Dan kan het gebeuren dat de patiënt verwijten heeft naar mij als fysiotherapeut. ‘Ik kwam voor pijn aan m’n schouder. Jij viel me lastig met vragen waarop de antwoorden jou geen steek aangaan. Ik kwam daar niet voor. En ik ondertussen heb nog steeds pijn aan m’n schouder.’

    Vruchtbaar gesprek

    Een paar maanden geleden nodigde ik de nieuwe eigenares van de praktijk uit voor een gesprek. ‘Ik hoor en zie soms signalen die passen binnen Kenmerken van Verlaat Verdriet. Zijn jullie je daarvan bewust? Doen jullie daar ooit iets mee? Ik kan m’n mond daarover houden, maar we kunnen ook eens kijken of ik jullie vanuit mijn kennis van dienst kan zijn.’ Zo zaten we gistermiddag zonder mankeren middenin een vruchtbaar gesprek. Uit dat gesprek werd me ook duidelijk hoe ingewikkeld het kan zijn voor fysiotherapeuten om vanuit een andere visie te werken. Patiënten komen voor een probleem in hun lijf. Daar willen ze vanaf. En wel zo snel mogelijk. Ze willen niet lastig gevallen worden met vragen over mogelijke diepere oorzaken. ‘Hoe zo: wil je beweren dat het tussen m’n oren zit?’

    Schaamte overwinnen

    Tijdens ons gesprek besef ik weer eens hoeveel schaamte er leeft. Ook bij Verlaat Verdriet-ers.
    Voor de Verlaat Verdriet-ers die schaamte voelen over het feit dat ‘het nog steeds niet over is’ en ‘dat ze er nog steeds mee zitten’ nog eens kenmerkende gevolgen van ruptuur en trauma die levenslang op kunnen spelen. Waarvoor je mogelijk bij de dokter terecht komt. Of mogelijk bij de fysiotherapeut. Mogelijk speelt dat ook bij jou.
    Besef: schaamte overwinnen brengt opluchting. Opluchting brengt heling.

    Kenmerken

    • Gevoeligheid voor stress
    • Angst- en paniekaanvallen
    • Gevoeligheid voor burn-out
    • Innerlijke eenzaamheid
    • Chronische pijnen
    • Suïcidegedachten
    • Chronische vermoeidheid
    • Gevoeligheid voor verslavingen

    Lezen

    Zien

    Rouw kent geen tijd 

  • | | | | |

    Wat de Psoas brengen kan

    DoorTitia Liese

    Wat de Psoas brengen kan

    ‘Als ik dit moet is niks meer belangrijk. Ik doe nooit meer wat.’ We staan in de kamer van mijn ouderlijk huis. Mijn vader en ik. Lang geleden. Mijn moeder is twee jaar geleden overleden. Mijn vader heeft een nieuwe vrouw. Hij wil graag dat ik haar ‘mammie’ noem. ‘Mammie’, dat is mijn moeder. Dat is niet die mevrouw die al een tijdje in ons huis woont. Die mevrouw is een ’tante’. Géén mammie.
    Om de lieve vrede doe ik het. Ik pas me aan. Maar mijn lijf gaat op slot. ‘Ik doe nooit meer iets.’

    Slot

    ‘Ik doe nooit meer iets’ is een besluit dat het overgrote deel van mijn leven mee vorm heeft gegeven. Ik leefde vanaf dat moment vanuit NEE. IK DOE NIKS MEER. Het heeft me een substantieel deel van mijn leven gekost om dit NEE te onderzoeken. En dat bracht me zeker iets. Het bracht me veel zelfs. Heel veel.
    Stap na stap veranderde
    NEE in ja, tenzij….
    Ja, tenzij….
    werd ja, maar…..
    Ja maar….
    werd ja.
    Ja veranderde in JA.

    Psoas

    Zoals je hebt kunnen lezen in mijn blogs Samen op zoek naar de verborgen bron en Mijn avonturen met de verborgen bron kwam ik een aantal weken geleden (weer) op het spoor van de Psoas. Deze keer was er een mooie, hartelijke klik tussen mij en Psoas. Vorige week werkten we in de yogales met de Psoas. Dat deed me al goed. Maar ik wilde weten waarom bepaalde bewegingen me niet lukten. Wat dat betekende. En wat daarmee te doen. Er volgde een individuele sessie met Tonja, mijn nieuwe yogadocente. Samen gingen we aan het werk. En het werkt!
    Thuis pas ik me aan mijn nieuw verworven kennis aan. Zorg ik goed voor m’n Psoas. En het werkt! De pijn die ik al zeker drie jaar had ergens in de buurt van mijn heup is zo goed als verdwenen. De restpijn is een mooi onderwerp voor verder onderzoek. Ik merk dat m’n lijf op zoek is naar nieuwe balans. En dat voelt goed.

    Geen quickfix

    Werken met de Psoas als trauma in je jeugd ingrijpende veranderingen in je lijf heeft laten ontstaan kent geen QuickFix. Er zijn een paar voorwaarden waardoor dit ‘wonder’ kan gebeuren. In mijn geval in de eerste plaats: ik heb zelf heel veel gedaan in mijn eigen proces. Ik ken de weg in mezelf. Hoef daar ook geen verhalen meer over te delen om verder te kunnen.
    De andere, minstens even belangrijke, voorwaarde is het werken met Tonja. In de eerste plaats is zij een zeer ervaren yoga-docente die haar materie door en door kent. De tweede, en naar ik vermoed doorslaggevende, voorwaarde is de kwaliteit van haar aanwezigheid.
    Hoe dan ook: ik verheug me over wat zich nu in mijn lijf afspeelt en sta graag, en zo nu en dan ook letterlijk, stil bij wat de Psoas brengen kan.