• | | | | |

    Een middag over jong ouderverlies in Winschoten met Titia Liese

    DoorTitia Liese

    Informatiemiddag jong ouderverlies in Winschoten met Titia Liese:
    ‘Het is ontzettend helend zijn om met mensen te zijn die hetzelfde hebben meegemaakt.’

    Op zaterdag 9 mei organiseert TrOost Groningen een middag over jong ouderverlies in Winschoten. Deze middag staat in het teken van herkenning en erkenning van het verlies van mensen die als kind of jongvolwassene hun ouder verloren door overlijden. Spreker tijdens deze middag is Titia Liese, wier moeder op haar achtste overleed aan borstkanker. Dat zo’n ervaring een leven lang doorwerkt weet zij als geen ander, ze begeleidt al tientallen jaren mensen die dit ook meemaakten. Titia woont in Nunspeet, maar is geboren in Winschoten en heeft altijd een band met Groningen gehad. ‘Dat ik mag spreken over dit onderwerp op deze middag voelt een beetje als thuiskomen.’

    Waarom is dit onderwerp voor jou zo belangrijk?

    “Omdat ik zelf heb ervaren hoe helend het is om alsnog met jong ouderverlies aan de slag te gaan, ook al ben je volwassen. Zelf liep ik lang tegen veel problemen aan in mijn leven en ging het een hele tijd niet goed met mij. Toen ik rond mijn veertigste ontdekte dat dit met de vroege dood van mijn moeder te maken had was dat echt een eye-opener. Het speelde onderhuids een grote rol in mijn leven en ik voelde heel sterk dat ik ermee aan de slag moest.

    Verlaat Verdriet

    Door alsnog een rouwproces, ik noem het Verlaat Verdriet, aan te gaan heb ik zoveel gewonnen. Sindsdien heb ik het mijn levenswerk gemaakt om ook andere Verlaat Verdriet-ers in hun proces te begeleiden en herken ik veel patronen. Vaak krijgen mensen geen gehoor bij problemen en snappen ze maar niet waarom ze vastlopen. Ze hebben soms al een lange zoektocht achter de rug voor ze bij mij terechtkomen.”

    Wat zijn zoals de problemen die mensen op volwassen leeftijd tegen kunnen komen?

    “Ik hoor in al die jaren steeds dezelfde patronen: een basaal gebrek aan zelfvertrouwen en moeite hebben met grenzen stellen. Dit heeft te maken met overlevingspatronen die je ontwikkelt door de situatie waar je als kind noodgedwongen in terecht komt. Het is niet alleen de dood van de ouder, maar ook vaak de overgebleven ouder die ontredderd achterblijft. Veel Verlaat-Verdriet-ers hebben het gevoel dat ze alles alleen moeten doen, ze zitten gevangen in innerlijke eenzaamheid.”

    Waarom is deze middag nodig?

    “Het is belangrijk dat er meer bekend wordt over de gevolgen van jong ouderverlies op volwassen leeftijd, het is bijvoorbeeld in de hulpverlening nog een relatief onbekend onderwerp. Het kan al heel helend zijn om er met mensen over te praten die hetzelfde hebben meegemaakt.

    Schaamte

    Ik merk dat er vaak schaamte is, mensen hebben het gevoel dat ze dit ‘verwerkt’ moeten hebben en niet in het verleden mogen blijven hangen. Of, als ze heel jong waren toen hun ouder overleed, dat ze iemand ‘die ze niet gekend hebben ook niet kunnen missen’. Die schaamte, daar moeten we vanaf. Het is niet gek om hier als volwassene nog mee bezig te zijn, het is juist heel goed. Een van de deelnemers van mijn workshop zei laatst: ‘ik heb niet alleen mijn vader leren kennen, ik heb ook mezelf beter leren kennen.’”

    Tot slot: wat kunnen deelnemers aan deze middag verwachten?

    “De erkenning dat het heel normaal is om alsnog aandacht te besteden aan zo’n verlies in je kindertijd, het herkennen van verhalen en ervaringen van anderen, dat is vaak al ontzettend fijn. Ik zal in ieder geval mijn eigen ervaringen delen en wil mensen uitnodigen om met mij in gesprek te gaan. Ik hoop mensen te kunnen helpen om de puzzelstukjes in elkaar te laten vallen. Als geboren Groningse ben ik vereerd om mijn verhaal te komen doen. Dus ben je nieuwsgierig, herken je de patronen, wil je komen delen of gewoon luisteren, wees van harte welkom!”

    Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet

    • Je houdt graag alles onder controle.
    • Je vindt het moeilijk hulp te vragen
    • Je hebt het gevoel dat je ‘anders’ bent dan andere mensen
    • Je vindt het moeilijk om kritiek te incasseren
    • Je bent bang om afgewezen te worden
    • Je twijfelt veel aan jezelf en hebt het gevoel dat je alles alleen moet doen
    • Je vindt het moeilijk om onbevangen van het leven genieten
    • Je hebt moeite met grenzen aangeven
    • Je neemt altijd de zorg voor anderen op je
    • Je bewaart afstand in relaties
    • Je hebt weinig zelfvertrouwen

    Tekst: Annemieke Arendsen

    Bijzonderheden

    • Waar: Vennenkerk Winschoten
    • Wanneer: zaterdag 9 mei 2026
    • Tijd: 13.30 – ± 16.00. Inloop vanaf 13.00 uur
    • Entree: € 10,- pp
    • Aanmelden: info@troostgroningen.nl

    Lees meer

     

  • | | |

    Waar rook is, is vuur

    DoorTitia Liese

    Waar rook is, is vuur. Al een tijdje geleden kondigde ik aan dat het er aan zat te komen – de oude Verlaat Verdriet-site in een nieuwe vorm, met eigentijdse mogelijkheden. De rook was er dus al. Het vuur van toewijding ontstoken. En hoe! Al een tijdlang zijn Ronald en Stephanie bezig de migratie van de oude website naar de nieuwe vorm voor te bereiden. Een enorme klus voor allebei. De inhoud van de oude site www.verlaatverdriet.nu in z’n totaliteit gehandhaafd, maar in een hele nieuwe jas. Komend weekend gaat het gebeuren. De migratie van de site. 

    Dank, dank, dank

    ‘Ik vind dat jouw website een nieuwe vorm nodig heeft’ zei Ronald tijdens De weg van liefde twee jaar geleden. ‘En ik wil dat voor je gaan doen. Jouw werk is het waard om nog meer mensen van toegankelijke informatie te voorzien over de levenslange impact van jong ouderverlies ‘. ‘Daar wil ik aan meewerken’ zei Stephanie prompt tijdens die gedenkwaardige Weg van liefde.

    Een mooie, nieuwe samenwerking kon zich gaan ontwikkelen tussen Ronald, Stephanie en mij. Wat ben ik blij dat ik na ruim twintig jaar de verantwoordelijkheid voor de Verlaat Verdriet-site aan jullie professionele en vertrouwde handen over mag en kan dragen. Wat een mega-stap in de verduurzaming van mijn Verlaat Verdriet-werk. Ik ben niet alleen SUPER-trots op jullie, ik ben jullie ook SUPER-dankbaar voor onze hartverwarmende samenwerking. Het zal ook wennen zijn voor mij, maar het allermeeste voel ik nu: DANK! DANK! DANK!

  • | | | | | |

    Wat zal zijn, zal zijn op het pleintje van Codiponte

    DoorTitia Liese

    Een groot geluk viel ons project op het pleintje van Codiponte ten deel. André, onze co-financier, kwam een jaar geleden ons team versterken. Dankzij hem kon de restauratie van Casa Matilda van start gaan.

    En dan nu de volgende stap: intensivering van de samenwerking met Maartje en Davide in de toekomst. Ons project wordt echt een heel bijzonder project van gastvrijheid op het pleintje van CodiponteCastello. Casa Matilda – Huis voor Levensverhalen – met drie appartementen, een ruime zaal, een aparte ruimte voor lichaamswerk, een SPA. La Rocca, dat plaats biedt voor een restaurantje, een keuken voor kookcursussen van Davide en een appartement. En sinds kort ook het laatste buurhuis van het rijtje dat ruimte biedt voor nog een appartement. Vanzelfsprekende gastvrijheid op een authentiek Toscaans pleintje. Gelegen op de oude muren van wat ooit een trots middeleeuws kasteel is geweest.

    Wat zal zijn, zal zijn

    Che sará, sará ging door m’n hoofd, nadat Maartje André en mij tijdens ons online-overleg vertelde dat Davide en zijzelf graag het beheer willen gaan doen van Casa Matilda. Wat zal zijn, zal zijn. Als eerste de melodie van dit lied – deze canto – uit 1971. En later ook de tekst. De tekst wil ik graag met je delen, zowel in het Italiaans, als in de Nederlandse vertaling die ik voor je heb gemaakt.
    Wat roept deze tekst op bij jou?

    Che sará, sará

    Quand′ero bimba, ingenua ancor
    Chiesi alla mamma:
    “Che mai farò
    Quando più grande diventerò?”
    Lei mi rispose allor:

    “Che sará, sará
    E ciò che succederà
    Nessuno saper potrà
    Che sará, sará
    E nessun lo sa”

    Un giorno alfin mi innamorai
    Ed al mio amore
    Io domandai:
    “Saran felici i nostri cuor?”
    Lui mi rispose allor:
    “Che sará, sará
    E ciò che succederà
    Nessuno saper potrà
    Che sará, sará
    E nessun lo sa”

    Oggi il mio bimbo, che tesor
    Mi chiede sempre:
    “Cosa farò
    Quando più grande diventerò?”
    Rispondo allor, “Non so

    Che sará, sará
    E ciò che succederà
    Nessuno saper potrà
    Che sará, sará”
    E nessun lo sa
    Che sará, sará

    Wat zal zijn, zal zijn

    Toen ik nog een kind was, en nog onwetend,
    Vroeg ik aan mijn moeder
    ‘Wat zal ik ooit doen
    Wanneer ik groter ben geworden?’
    Ze antwoordde me toen:

    ‘Wat zal zijn, zal zijn
    En wat zal gaan gebeuren
    Niemand die het kan weten
    Wat zal zijn, zal zijn
    En niemand die het al kan weten.’

    Op een dag werd ik eindelijk verliefd
    En mijn geliefde vroeg ik
    Zullen onze harten gelukkig zijn?’
    Toen antwoordde hij me:

    ‘Wat zal zijn, zal zijn
    En wat zal gaan gebeuren
    Niemand die het al kan weten
    Wat zal zijn, zal zijn
    En wat zal gaan gebeuren
    Niemand die het al kan weten.
    Wat zal zijn, zal zijn
    En niemand die het al kan weten.’

    Vandaag de dag vraagt mijn kindje, die grote schat, altijd aan mij
    ‘Wat zal ik doen als ik groter ben?’
    Dan antwoord ik altijd: ‘Dat weet ik niet.
    Wat zal zijn, zal zijn.  
    En niemand die het al kan weten
    Wat zal zijn, zal zijn
    En niemand die het al weet.
    Wat zal zijn, zal zijn.’

    Lees meer

  • | | | | |

    Alles hangt met alles samen

    DoorTitia Liese

    Hoe leg je mensen – Verlaat Verdriet-ers, hulpverleners en andere geïnteresseerden – niet alleen de gelaagdheid en de complexiteit uit van Verlaat Verdriet, maar ook de schoonheid van een verlaat rouwproces?

    Mijnenveld

    In mijn video op YouTube krijg je daar het een en ander van mee als je de video Mijnenveld bekijkt. Door het Mijnenveld is de titel die ik lang geleden bedacht voor de gelaagdheid en de complexiteit van Verlaat Verdriet, en van een verlaat rouwproces. De term kwam toen voort uit mijn eigen verlate rouwproces. Mijn eigen tocht nog vers in m’n geheugen. Mijn tocht door mijn eigen mijnenveld van verstrikkingen, terug te voeren op de vroege dood van mijn moeder. Teruggaan in een tijd van rigide vooruitgangsdenken. De tijd waarin op teruggaan nog een zwaar taboe rustte. De mijnen en verstrikkingen uit mijn eigen leven. De mijnen en verstrikkingen die ik hoorde en zag bij de vele Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de afgelopen dertig jaar heb gewerkt. Teruggaan naar een ervaring in je leven waar je voor geen prijs naar terug wilt gaan: het verlies van je ouder. Dat moment van existentiële eenzaamheid. Van ontreddering. Dat moment waarvoor je een stevig netwerk van overlevingspatronen hebt ontwikkeld om dat maar ver weg te houden.

    Alles hangt met alles samen

    Hoe mooi is het dan om het boek Vanwege hem te lezen. Geschreven door een Verlaat Verdriet-ster die acht maanden was toen ze haar vader verloor (dus niks: je hebt je vader niet gekend. Dus je kunt hem niet missen!). Een Verlaat Verdriet-ster die niet alleen opgeleid architecte is, maar ook historica. Die haar zoektocht heeft gestructureerd en opgebouwd zoals een bouwkundige een gebouw opbouwt. En zoals een historica historisch onderzoek doet. Dat wat nodig is. Zonder sentimenten. Helder. Duidelijk. Alle grote Verlaat Verdriet-thema’s belicht. Alles hangt met alles samen in haar verlate rouwproces. Innerlijke eenzaamheid. Het gemis van haar vader. De relatie met haar moeder. Haar zoektocht naar ‘Wie ben ik? Wat wil ik? Wat doe ik?’
    Kortom: een prachtig, leerzaam boek. Geschreven door een ras-vertelster.

    Titia op YouTube

    Het mijnenveld

    Lezen

    Horen en zien

    Rouw kent geen tijd