• | | | | |

    Een middag over jong ouderverlies in Winschoten met Titia Liese

    DoorTitia Liese

    Informatiemiddag jong ouderverlies in Winschoten met Titia Liese:
    ‘Het is ontzettend helend zijn om met mensen te zijn die hetzelfde hebben meegemaakt.’

    Op zaterdag 9 mei organiseert TrOost Groningen een middag over jong ouderverlies in Winschoten. Deze middag staat in het teken van herkenning en erkenning van het verlies van mensen die als kind of jongvolwassene hun ouder verloren door overlijden. Spreker tijdens deze middag is Titia Liese, wier moeder op haar achtste overleed aan borstkanker. Dat zo’n ervaring een leven lang doorwerkt weet zij als geen ander, ze begeleidt al tientallen jaren mensen die dit ook meemaakten. Titia woont in Nunspeet, maar is geboren in Winschoten en heeft altijd een band met Groningen gehad. ‘Dat ik mag spreken over dit onderwerp op deze middag voelt een beetje als thuiskomen.’

    Waarom is dit onderwerp voor jou zo belangrijk?

    “Omdat ik zelf heb ervaren hoe helend het is om alsnog met jong ouderverlies aan de slag te gaan, ook al ben je volwassen. Zelf liep ik lang tegen veel problemen aan in mijn leven en ging het een hele tijd niet goed met mij. Toen ik rond mijn veertigste ontdekte dat dit met de vroege dood van mijn moeder te maken had was dat echt een eye-opener. Het speelde onderhuids een grote rol in mijn leven en ik voelde heel sterk dat ik ermee aan de slag moest.

    Verlaat Verdriet

    Door alsnog een rouwproces, ik noem het Verlaat Verdriet, aan te gaan heb ik zoveel gewonnen. Sindsdien heb ik het mijn levenswerk gemaakt om ook andere Verlaat Verdriet-ers in hun proces te begeleiden en herken ik veel patronen. Vaak krijgen mensen geen gehoor bij problemen en snappen ze maar niet waarom ze vastlopen. Ze hebben soms al een lange zoektocht achter de rug voor ze bij mij terechtkomen.”

    Wat zijn zoals de problemen die mensen op volwassen leeftijd tegen kunnen komen?

    “Ik hoor in al die jaren steeds dezelfde patronen: een basaal gebrek aan zelfvertrouwen en moeite hebben met grenzen stellen. Dit heeft te maken met overlevingspatronen die je ontwikkelt door de situatie waar je als kind noodgedwongen in terecht komt. Het is niet alleen de dood van de ouder, maar ook vaak de overgebleven ouder die ontredderd achterblijft. Veel Verlaat-Verdriet-ers hebben het gevoel dat ze alles alleen moeten doen, ze zitten gevangen in innerlijke eenzaamheid.”

    Waarom is deze middag nodig?

    “Het is belangrijk dat er meer bekend wordt over de gevolgen van jong ouderverlies op volwassen leeftijd, het is bijvoorbeeld in de hulpverlening nog een relatief onbekend onderwerp. Het kan al heel helend zijn om er met mensen over te praten die hetzelfde hebben meegemaakt.

    Schaamte

    Ik merk dat er vaak schaamte is, mensen hebben het gevoel dat ze dit ‘verwerkt’ moeten hebben en niet in het verleden mogen blijven hangen. Of, als ze heel jong waren toen hun ouder overleed, dat ze iemand ‘die ze niet gekend hebben ook niet kunnen missen’. Die schaamte, daar moeten we vanaf. Het is niet gek om hier als volwassene nog mee bezig te zijn, het is juist heel goed. Een van de deelnemers van mijn workshop zei laatst: ‘ik heb niet alleen mijn vader leren kennen, ik heb ook mezelf beter leren kennen.’”

    Tot slot: wat kunnen deelnemers aan deze middag verwachten?

    “De erkenning dat het heel normaal is om alsnog aandacht te besteden aan zo’n verlies in je kindertijd, het herkennen van verhalen en ervaringen van anderen, dat is vaak al ontzettend fijn. Ik zal in ieder geval mijn eigen ervaringen delen en wil mensen uitnodigen om met mij in gesprek te gaan. Ik hoop mensen te kunnen helpen om de puzzelstukjes in elkaar te laten vallen. Als geboren Groningse ben ik vereerd om mijn verhaal te komen doen. Dus ben je nieuwsgierig, herken je de patronen, wil je komen delen of gewoon luisteren, wees van harte welkom!”

    Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet

    • Je houdt graag alles onder controle.
    • Je vindt het moeilijk hulp te vragen
    • Je hebt het gevoel dat je ‘anders’ bent dan andere mensen
    • Je vindt het moeilijk om kritiek te incasseren
    • Je bent bang om afgewezen te worden
    • Je twijfelt veel aan jezelf en hebt het gevoel dat je alles alleen moet doen
    • Je vindt het moeilijk om onbevangen van het leven genieten
    • Je hebt moeite met grenzen aangeven
    • Je neemt altijd de zorg voor anderen op je
    • Je bewaart afstand in relaties
    • Je hebt weinig zelfvertrouwen

    Tekst: Annemieke Arendsen

    Bijzonderheden

    • Waar: Vennenkerk Winschoten
    • Wanneer: zaterdag 9 mei 2026
    • Tijd: 13.30 – ± 16.00. Inloop vanaf 13.00 uur
    • Entree: € 10,- pp
    • Aanmelden: info@troostgroningen.nl

    Lees meer

     

  • | | | |

    Camino del Amor: een middag over pelgrimage

    DoorTitia Liese

    Een middag over pelgrimage: vroeg ouderverlies en de weg van liefde

    Inleiding door Titia Liese – Ervaringsdeskundige Verlaat Verdriet

    Titia Liese opent de middag als ervaringsdeskundige op het gebied van Verlaat Verdriet. Vanuit haar eigen praktijk en levenservaring deelt zij hoe Verlaat Verdriet — verdriet dat soms tientallen jaren verborgen blijft — een diepe maar onzichtbare stempel drukt op het leven van volwassenen die op jonge leeftijd hun ouder(s) hebben verloren.

    Titia legt uit wat Verlaat Verdriet is, hoe het zich manifesteert en waarom het zo lang onopgemerkt kan blijven. Zij begeleidt mensen op een liefdevolle en vakkundige manier in het erkennen en doorleven van dit verdriet. Haar werk vormt de inspirerende basis voor de bijzondere reis die Ronald Schouw ondernam. Het is dan ook geen toeval dat de workshop van Titia – Dubbel Ouderverlies – en later De weg van Liefde, het startpunt werd van Ronalds spirituele pelgrimstocht. Haar benadering en zijn tocht sluiten naadloos op elkaar aan — twee wegen die samen één verhaal vertellen over verlies, moed en bewustwording.

    Een gewone man, een buitengewone tocht

    Ronald Schouw is een gewone man met een bijzonder levensverhaal. Op achtjarige leeftijd verloor hij bij een traumatisch ongeval zijn beide ouders — een verlies zo ingrijpend dat het zijn hele verdere leven heeft gekleurd.  Ronald besloot zijn rouwproces voort te zetten op een manier die hij zelf nooit had verwacht: door te lopen. Hij nam een sabbatical van twee maanden en vertrok op pelgrimstocht naar Santiago de Compostela — in naam van zijn ouders, Vicari Pro — ten dienste van hen die er niet meer zijn.

    In het voorjaar van 2025 liep Ronald de Camino Português en in het najaar van 2025 de Camino Francés — in totaal ruim 1400 kilometer over oude Romeinse wegen, door bergen, dorpen, langs kerken en stilte.

    Kom luisteren op zondagmiddag 3 mei

    Ronald deelt zijn verhaal tijdens een bijzondere middag op zondag 3 mei. Hij neemt de aanwezigen mee op zijn tocht — van het eerste stap zetten tot de aankomst bij de kathedraal van Santiago de Compostela. Een verhaal over kwetsbaarheid, doorzettingsvermogen en de helende kracht van beweging en natuur.

    Tijdens de middag komen de volgende vragen aan bod:

    • Wat is de Camino? — De pelgrimsroute over eeuwenoude Romeinse wegen richting Santiago de Compostela in Spanje.
    • Wat is de geschiedenis van de Camino? — Van middeleeuwse bedevaartroute tot een van de meest populiare spirituele wandelroutes ter wereld.
    • Wat neem je mee op de Camino? — Over de inhoud van je rugzak, maar vooral over wat je innerlijk meedraagt en wat je onderweg los kunt laten.
    • Hoe heeft Ronald zijn Verlaat Verdriet–proces voortgezet op de Camino? — Over de stappen die hij letterlijk en figuurlijk heeft gezet in zijn rouwproces.
    • Welke antwoorden heeft Ronald gevonden? — Over de inzichten, de rust en de verbinding die hij onderweg ontdekte.

    Een middag voor iedereen die geraakt is door vroeg ouderverlies, pelgrimstochten of de zoektocht naar zichzelf.

    • Plaats
    • Tijd
      • 14 uur – ± 16 uur
    • Kosten
      • De toegang is gratis, een donatie aan de kerk is welkom. 
  • | | |

    Waar rook is, is vuur

    DoorTitia Liese

    Waar rook is, is vuur. Al een tijdje geleden kondigde ik aan dat het er aan zat te komen – de oude Verlaat Verdriet-site in een nieuwe vorm, met eigentijdse mogelijkheden. De rook was er dus al. Het vuur van toewijding ontstoken. En hoe! Al een tijdlang zijn Ronald en Stephanie bezig de migratie van de oude website naar de nieuwe vorm voor te bereiden. Een enorme klus voor allebei. De inhoud van de oude site www.verlaatverdriet.nu in z’n totaliteit gehandhaafd, maar in een hele nieuwe jas. Komend weekend gaat het gebeuren. De migratie van de site. 

    Dank, dank, dank

    ‘Ik vind dat jouw website een nieuwe vorm nodig heeft’ zei Ronald tijdens De weg van liefde twee jaar geleden. ‘En ik wil dat voor je gaan doen. Jouw werk is het waard om nog meer mensen van toegankelijke informatie te voorzien over de levenslange impact van jong ouderverlies ‘. ‘Daar wil ik aan meewerken’ zei Stephanie prompt tijdens die gedenkwaardige Weg van liefde.

    Een mooie, nieuwe samenwerking kon zich gaan ontwikkelen tussen Ronald, Stephanie en mij. Wat ben ik blij dat ik na ruim twintig jaar de verantwoordelijkheid voor de Verlaat Verdriet-site aan jullie professionele en vertrouwde handen over mag en kan dragen. Wat een mega-stap in de verduurzaming van mijn Verlaat Verdriet-werk. Ik ben niet alleen SUPER-trots op jullie, ik ben jullie ook SUPER-dankbaar voor onze hartverwarmende samenwerking. Het zal ook wennen zijn voor mij, maar het allermeeste voel ik nu: DANK! DANK! DANK!

  • | | | | |

    Alles hangt met alles samen

    DoorTitia Liese

    Hoe leg je mensen – Verlaat Verdriet-ers, hulpverleners en andere geïnteresseerden – niet alleen de gelaagdheid en de complexiteit uit van Verlaat Verdriet, maar ook de schoonheid van een verlaat rouwproces?

    Mijnenveld

    In mijn video op YouTube krijg je daar het een en ander van mee als je de video Mijnenveld bekijkt. Door het Mijnenveld is de titel die ik lang geleden bedacht voor de gelaagdheid en de complexiteit van Verlaat Verdriet, en van een verlaat rouwproces. De term kwam toen voort uit mijn eigen verlate rouwproces. Mijn eigen tocht nog vers in m’n geheugen. Mijn tocht door mijn eigen mijnenveld van verstrikkingen, terug te voeren op de vroege dood van mijn moeder. Teruggaan in een tijd van rigide vooruitgangsdenken. De tijd waarin op teruggaan nog een zwaar taboe rustte. De mijnen en verstrikkingen uit mijn eigen leven. De mijnen en verstrikkingen die ik hoorde en zag bij de vele Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de afgelopen dertig jaar heb gewerkt. Teruggaan naar een ervaring in je leven waar je voor geen prijs naar terug wilt gaan: het verlies van je ouder. Dat moment van existentiële eenzaamheid. Van ontreddering. Dat moment waarvoor je een stevig netwerk van overlevingspatronen hebt ontwikkeld om dat maar ver weg te houden.

    Alles hangt met alles samen

    Hoe mooi is het dan om het boek Vanwege hem te lezen. Geschreven door een Verlaat Verdriet-ster die acht maanden was toen ze haar vader verloor (dus niks: je hebt je vader niet gekend. Dus je kunt hem niet missen!). Een Verlaat Verdriet-ster die niet alleen opgeleid architecte is, maar ook historica. Die haar zoektocht heeft gestructureerd en opgebouwd zoals een bouwkundige een gebouw opbouwt. En zoals een historica historisch onderzoek doet. Dat wat nodig is. Zonder sentimenten. Helder. Duidelijk. Alle grote Verlaat Verdriet-thema’s belicht. Alles hangt met alles samen in haar verlate rouwproces. Innerlijke eenzaamheid. Het gemis van haar vader. De relatie met haar moeder. Haar zoektocht naar ‘Wie ben ik? Wat wil ik? Wat doe ik?’
    Kortom: een prachtig, leerzaam boek. Geschreven door een ras-vertelster.

    Titia op YouTube

    Het mijnenveld

    Lezen

    Horen en zien

    Rouw kent geen tijd