• | |

    Een dag met een hele dikke gouden rand

    DoorTitia Liese

    ‘Titia, wil je voor ons een lezing komen houden in Winschoten?’
    Ons is Stichting TrOost Groningen. Stichting TrOost Groningen biedt ondersteuning, informatie en herdenkingsmogelijkheden bij verlies en rouw.
    Winschoten is de plaats waar ik, inmiddels lang geleden, ter wereld kwam.

    JA

    JA, antwoord ik meteen op de uitnodiging van Marian Ek, want zij is degene die me de uitnodiging stuurt. Een logische volgende stap voor verlies-/ en rouwbegeleider Marian, geïnspireerd door haar deelname aan ons symposium Teruggaan om verder te kunnen van afgelopen november.
    ‘Wat leuk om dat te doen in mijn geboortestad. Natuurlijk doe ik dat graag. Thuiskomen in Groningen. Bij de mensen en hun verhalen, hun kijk op het leven, de humor waar ik zo van hou. Maar: mag het alsjeblieft een informatiemiddag zijn in plaats van een lezing? Een lezing voelt voor mij zo gelikt en ik wil graag met de aanwezigen in gesprek gaan. Ik wil horen wat ze van me willen weten. Wat ze van mij willen horen.’ ‘Natuurlijk mag dat.’
    Ik vraag Annemieke Arendsen een artikel te schrijven om door te geven aan de kranten in het Noorden. En dat schrijft Annemieke. Een mooi, uitnodigend artikel dat (in verkorte versie) op verschillende plekken is gepubliceerd.

    Ik begrijp het nu veel beter

    Op 9 mei 2026, toevallig twee dagen na de geboortedag van mijn moeder (geboren 7 mei 1908, Ambt Almelo, overleden 26 december 1957, Wildervank), in de Vennekerk in Winschoten. Opgewekt maak ik me in de ochtend al vroeg klaar voor vertrek. Benodigdheden voor mijn verhaal. Twee doosjes boeken. Voor een vleugje Italië, natuurlijk wil ik ook graag in de plaats waar ik ben geboren de aanwezigen vertellen over Casa Matilda – Huis voor Levensverhalen in Codiponte, bak ik een Torta della Nonna. Vertrek om 9.30 uur en ben om 11.30 uur in Winschoten. Inmiddels toch wel een beetje gespannen. Hoeveel mensen zijn er straks? Hoe zal het gaan? Wat ga ik allemaal vertellen? Delen? Als ik op m’n plek zit, op de tafel in plaats van erachter, valt alles van me af. Na de eerste woorden begint het te stromen. Heb ik contact met de rond de twintig aanwezigen. ‘Door wat jij vertelt begrijp ik het allemaal veel beter’ hoor ik in de pauze, en na afloop terug. Niet alleen van Verlaat Verdriet-ers zelf, maar ook van hun partners. Van broers en zussen. Alleen dat al maakt het zo de moeite waard om dit te doen. Met recht: een dag met een hele dikke gouden rand.
    Stichting (Tr)Oost Groningen, Marian, dank voor de uitnodiging en voor al het werk dat jullie hiervoor hebben verzet. Wat mij betreft graag voor herhaling vatbaar. Het eerste verzoek daartoe is vanochtend al vroeg bij me binnen gekomen. Doen?

    Meer lezen

  • | | | | |

    Alles hangt met alles samen

    DoorTitia Liese

    Hoe leg je mensen – Verlaat Verdriet-ers, hulpverleners en andere geïnteresseerden – niet alleen de gelaagdheid en de complexiteit uit van Verlaat Verdriet, maar ook de schoonheid van een verlaat rouwproces?

    Mijnenveld

    In mijn video op YouTube krijg je daar het een en ander van mee als je de video Mijnenveld bekijkt. Door het Mijnenveld is de titel die ik lang geleden bedacht voor de gelaagdheid en de complexiteit van Verlaat Verdriet, en van een verlaat rouwproces. De term kwam toen voort uit mijn eigen verlate rouwproces. Mijn eigen tocht nog vers in m’n geheugen. Mijn tocht door mijn eigen mijnenveld van verstrikkingen, terug te voeren op de vroege dood van mijn moeder. Teruggaan in een tijd van rigide vooruitgangsdenken. De tijd waarin op teruggaan nog een zwaar taboe rustte. De mijnen en verstrikkingen uit mijn eigen leven. De mijnen en verstrikkingen die ik hoorde en zag bij de vele Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de afgelopen dertig jaar heb gewerkt. Teruggaan naar een ervaring in je leven waar je voor geen prijs naar terug wilt gaan: het verlies van je ouder. Dat moment van existentiële eenzaamheid. Van ontreddering. Dat moment waarvoor je een stevig netwerk van overlevingspatronen hebt ontwikkeld om dat maar ver weg te houden.

    Alles hangt met alles samen

    Hoe mooi is het dan om het boek Vanwege hem te lezen. Geschreven door een Verlaat Verdriet-ster die acht maanden was toen ze haar vader verloor (dus niks: je hebt je vader niet gekend. Dus je kunt hem niet missen!). Een Verlaat Verdriet-ster die niet alleen opgeleid architecte is, maar ook historica. Die haar zoektocht heeft gestructureerd en opgebouwd zoals een bouwkundige een gebouw opbouwt. En zoals een historica historisch onderzoek doet. Dat wat nodig is. Zonder sentimenten. Helder. Duidelijk. Alle grote Verlaat Verdriet-thema’s belicht. Alles hangt met alles samen in haar verlate rouwproces. Innerlijke eenzaamheid. Het gemis van haar vader. De relatie met haar moeder. Haar zoektocht naar ‘Wie ben ik? Wat wil ik? Wat doe ik?’
    Kortom: een prachtig, leerzaam boek. Geschreven door een ras-vertelster.

    Titia op YouTube

    Het mijnenveld

    Lezen

    Horen en zien

    Rouw kent geen tijd 

     

  • | | |

    Zora del Buono: Vanwege hem

    DoorTitia Liese

    Vanwege hem – Zora del Buono

    Zora del Buono is nog maar acht maanden oud als haar vader in 1963 omkomt bij een auto-ongeluk. Zijn plotselinge dood heeft een diepe leegte achtergelaten in het gezin. Haar moeder en zij spraken nauwelijks over hem. De pijn van haar moeder was te groot om te verdragen.
    Vele jaren later, als de auteur zestig is, komt ze op het spoor van de destijds achtentwintigjarige man met de initialen E.T. die verantwoordelijk was voor de dood van haar vader. Hoe heeft hij de afgelopen zestig jaar doorgebracht, is hij gebukt gegaan onder schuldgevoel?

    Vanwege hem is een roman en een zoektocht ineen. De verteller is vastberaden om de inmiddels bejaarde E.T. te confronteren met het tragische verleden van haar familie. Haar reis leidt haar door Verlaat Verdriet-thema’s, waar antwoorden nieuwe vragen oproepen. Wat gebeurt er met haar nu ze meer weet over de man die haar vaders dood veroorzaakte dan over haar eigen vader? En hoe vind je verzoening als je weet dat de leegte nooit helemaal zal verdwijnen?

    In de pers

    ‘Met dit verhaal heeft Zora del Buono niet alleen een monument voor haar vader geschreven, het is ook een ode aan waarheidsvinding.’ Süddeutsche Zeitung

    ‘Zora del Buono is een geweldige verhalenverteller en Vanwege hem is een hartverscheurend, ontroerend boek over een dochter die onderzoek doet naar haar vader. Het is ook een stuk hedendaagse geschiedenis, magnifiek geschreven, onsentimenteel, slim. Een boek dat je in één keer uit kunt lezen.’ Der Spiegel

    ‘Een aangrijpend, levendig werk en een ontroerende getuigenis van menselijkheid.’ NZZ Bücher am Sonntag

    Lees meer over de auteur

    Zora del Buono

  • | | | | | |

    Sentimental Value: film van Joachim Trier

    DoorTitia Liese

    Sentimental Value

    ‘Ik kan niet meer.’ Het lukt me niet meer.’ Help me’. Ik heb een thuis nodig.’
    Gisteravond heb ik de film Sentimental Value in de bioscoop gezien. Nooit heb ik durven dromen dat de levenslange invloed van het vroege verlies van je ouder(s) door de dood zo mooi vorm en inhoud zou kunnen krijgen als in deze film. Maar het is echt. Deze film is er wel. Daily Impact. De blijvende, dagelijkse gevolgen van ruptuur en trauma als gevolg van jong ouderverlies. Ook op volgende generaties. Van binnenuit gefilmd.

    Gevoelswaarden

    Op een hele mooie manier geeft deze film – mede gebaseerd op het werk van generaties Scandinavische cineasten – integer beeld aan generaties Verlaat Verdriet en verlate rouw. Van het vermogen – en het onvermogen – ontreddering te voelen. In beweging te komen om ruimte te maken voor veranderingen in je leven. In plaats van altijd te blijven vertrouwen op je vermogen alles onder controle te houden. Van overleven naar leven te gaan. Vertolkt door actrices en acteurs die je laten zien – en voelen – hoe thema’s van Verlaat Verdriet zo dichtbij kunnen komen dat ze als het ware onder je huid kruipen. En tegelijkertijd met een distantie die zo kenmerkend is  – en daarmee zo herkenbaar – voor Verlaat Verdriet-ers.

    Een film met gevoelswaarden die je ruim twee uur meenemen in de wereld van Verlaat Verdriet en verlate rouw. Helder. Dichtbij. Soms ver-af. Nergens sentimenteel. Mooie beelden. Herkenbare symboliek. Een film voor elke Verlaat Verdriet-er. Om meer dan eens te gaan zien.

    Tips