Doorgaan naar inhoud

  • HomeUitvouwen
    • Nieuws berichten
    • Pinacotheek
    • Agenda
  • Verlaat VerdrietUitvouwen
    • Dubbel Ouderverlies
    • Kernthema’s en kenmerken
    • Je gezin van herkomstUitvouwen
      • Verliezen en transities
      • BOS-patronen
      • De paradox van verlies en winst
    • Verlies en verdrietUitvouwen
      • Trauma en ruptuur
      • Ruptuur
      • Momentum
    • TijdsfactorenUitvouwen
      • Lineaire en circulaire tijd
      • Het cascade-effect
      • CrossTime
    • OmgevingsfactorenUitvouwen
      • Relaties
      • Onderwijs en werk
  • Verlate rouwUitvouwen
    • Gevoel en verstand
    • Bewust wordenUitvouwen
      • De zeven haltes van bewust worden
      • Rituelen bij Verlaat Verdriet
    • Resultaat
  • DoenUitvouwen
    • HulpUitvouwen
      • Basisworkshops
      • De weg van liefde 2026
      • Boeken bestellenUitvouwen
        • Gat in je ziel
        • Gids voor Verlaat Verdriet
        • Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
        • Herinneringsboeken
        • Handreikingen
        • Teruggaan om verder te kunnen
      • Heel je leven
      • Individueel
    • ZelfhulpUitvouwen
      • Zelftest
      • Leeswerk
      • Lijfwerk
      • Schrijfwerk
      • Herinneringsboeken
    • Kijken
    • Rouw kent geen tijd
    • Presentatie teruggaan om verder te kunnen
  • InternationalUitvouwen
    • Deutsch
    • English
    • Français
    • Italiano
  • ContactUitvouwen
    • Contactformulier
    • Inschrijfformulier activiteiten
    • Adres en route
    • Over Titia Liese
Verlaat rouwproces / Verlaat Verdriet / Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Over gevoelens en emoties: schuldgevoelens

DoorTitia Liese 18 mei 2021

Machteloos

Veel volwassenen die jong een ouder hebben verloren, hebben zich als kind niet gezien en niet gehoord gevoeld. Er voltrok zich in hun leven een ramp die voorgoed alles veranderde. Het kind  stond aan de kant en kon niets doen om deze ramp te voorkomen. Op het moment dat het onomkeerbare verlies het leven voorgoed veranderde, moest het kind dus machteloos toezien hoe alles anders werd.

Niet gezien en niet gehoord

Bijna niets is zo pijnlijk en zo desastreus voor mensen – en dus ook voor kinderen – als zich niet gezien te voelen. Niet gehoord. De kans is daarom groot dat deze kinderen –  als reactie – zichzelf schuld zijn gaan geven aan de dood van de ouder. Liever jezelf de schuld geven van wat er gebeurt, dan te moeten leven met het gevoel er niet toe te doen. En eigenlijk helemaal niet te bestaan.

Schuldgevoelens

Als deze schuldgevoelens niet worden herkend als plaatsvervangers voor heel andere gevoelens, maar zijn behandeld als reële schuldgevoelens, kun je een leven lang schuldgevoelens met je meedragen. Schuldgevoelens die oorspronkelijk niets met schuld te maken hebben.

De reden om op deze plaats wat uitgebreider op schuldgevoelens in te gaan is dat het niet zo heel vaak voorkomt dat gevoelens van schuld als (mede)veroorzaker van het overlijden van de ouder worden genoemd. (Namelijk schuld omdat je iets – fout– gedaan hebt.) Terwijl wel soms gevoelens van tekortschieten worden genoemd. (Namelijk schuld omdat je iets nagelaten hebt).

Nu

Het is daarom raadzaam er attent op te zijn of gevoelens van schuld ten aanzien van de dood van je ouder bij jou gespeeld hebben of spelen. En in welke vorm deze gevoelens zich in dat geval voor hebben gedaan. Of zich nu nog bij je voor doen.

De weg naar heling

De weg naar heling gaat voor een Verlaat Verdriet-er in stapjes.
Bijvoorbeeld door te onderkennen wat ‘schuldgevoel’ betekent voor jou.

Lees meer

Lees hoofdstuk 11 Gevoelens en emoties. Bladzijde 100.
Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Bericht navigatie

Vorige Vorige
Van levenslang naar levenslange invloed
VolgendeDoorgaan
Mijn vader hoefde eigenlijk geen kinderen

Recent:

  • Verlaat verdriet uiten in je moedertaal

    DoorTitia Liese 5 juli 20265 juli 2026

    Verlaat Verdriet-ers die bij mij deelnemen aan de basisworkshop Verlaat Verdriet of de basisworkshop Dubbel Ouderverlies komen van alle windstreken in Nederland. Van Noord naar Zuid. Van…

  • Sleutels voor zorg- en hulpverleners

    DoorTitia Liese 25 juni 202625 juni 2026

    Sleutels Als zorgverlener/hulpverlener zul je zo nu en dan in de praktijk werken met een Verlaat Verdriet-er. Mogelijk zelfs vaker dan je denkt. Jouw cliënt/patiënt.Verlaat Verdriet-er. Een…

  • Schaamte overwinnen brengt opluchting

    DoorTitia Liese 24 juni 202624 juni 2026

    Schaamte overwinnen brengt opluchting, opluchting brengt heling. Gisteren had ik een gesprek met de nieuwe eigenares van de fysiotherapiepraktijk waar ik ’s ochtends dagelijks mijn sport-/oefenrondje doe….

  • Wat de Psoas brengen kan

    DoorTitia Liese 22 juni 2026

    Wat de Psoas brengen kan ‘Als ik dit moet is niks meer belangrijk. Ik doe nooit meer wat.’ We staan in de kamer van mijn ouderlijk huis….

  • Mijn avonturen met de verborgen bron Psoas

    DoorTitia Liese 17 juni 2026

    Mijn avonturen met de verborgen bron Vorige week schreef ik een blog over de Psoas-spier: De verborgen bron. Mijn belangstelling voor de Psoas ging voornamelijk uit naar…

Facebook Instagram YouTube LinkedIn

Alle rechten voorbehouden, tenzij anders vermeld. Bureau Funale  © 2026

Scroll naar boven
  • Home
    • Nieuws berichten
    • Pinacotheek
    • Agenda
  • Verlaat Verdriet
    • Dubbel Ouderverlies
    • Kernthema’s en kenmerken
    • Je gezin van herkomst
      • Verliezen en transities
      • BOS-patronen
      • De paradox van verlies en winst
    • Verlies en verdriet
      • Trauma en ruptuur
      • Ruptuur
      • Momentum
    • Tijdsfactoren
      • Lineaire en circulaire tijd
      • Het cascade-effect
      • CrossTime
    • Omgevingsfactoren
      • Relaties
      • Onderwijs en werk
  • Verlate rouw
    • Gevoel en verstand
    • Bewust worden
      • De zeven haltes van bewust worden
      • Rituelen bij Verlaat Verdriet
    • Resultaat
  • Doen
    • Hulp
      • Basisworkshops
      • De weg van liefde 2026
      • Boeken bestellen
        • Gat in je ziel
        • Gids voor Verlaat Verdriet
        • Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
        • Herinneringsboeken
        • Handreikingen
        • Teruggaan om verder te kunnen
      • Heel je leven
      • Individueel
    • Zelfhulp
      • Zelftest
      • Leeswerk
      • Lijfwerk
      • Schrijfwerk
      • Herinneringsboeken
    • Kijken
    • Rouw kent geen tijd
    • Presentatie teruggaan om verder te kunnen
  • International
    • Deutsch
    • English
    • Français
    • Italiano
  • Contact
    • Contactformulier
    • Inschrijfformulier activiteiten
    • Adres en route
    • Over Titia Liese
Zoeken