Doorgaan naar inhoud

  • HomeUitvouwen
    • Nieuws berichten
    • Pinacotheek
    • Agenda
  • Verlaat VerdrietUitvouwen
    • Dubbel Ouderverlies
    • Kernthema’s en kenmerken
    • Je gezin van herkomstUitvouwen
      • Verliezen en transities
      • BOS-patronen
      • De paradox van verlies en winst
    • Verlies en verdrietUitvouwen
      • Trauma en ruptuur
      • Ruptuur
      • Momentum
    • TijdsfactorenUitvouwen
      • Lineaire en circulaire tijd
      • Het cascade-effect
      • CrossTime
    • OmgevingsfactorenUitvouwen
      • Relaties
      • Onderwijs en werk
  • Verlate rouwUitvouwen
    • Gevoel en verstand
    • Bewust wordenUitvouwen
      • De zeven haltes van bewust worden
      • Rituelen bij Verlaat Verdriet
    • Resultaat
  • DoenUitvouwen
    • HulpUitvouwen
      • Basisworkshops
      • De weg van liefde 2026
      • Jaarcyclus Traumaboom
      • Boeken bestellenUitvouwen
        • Gat in je ziel
        • Gids voor Verlaat Verdriet
        • Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
        • Herinneringsboeken
        • Handreikingen
        • Teruggaan om verder te kunnen
      • Heel je leven
      • Individueel
    • ZelfhulpUitvouwen
      • Zelftest
      • Leeswerk
      • Lijfwerk
      • Schrijfwerk
      • Herinneringsboeken
    • Kijken
    • Rouw kent geen tijd
    • Presentatie teruggaan om verder te kunnen
  • InternationalUitvouwen
    • Deutsch
    • English
    • Français
    • Italiano
  • ContactUitvouwen
    • Contactformulier
    • Inschrijfformulier activiteiten
    • Adres en route
    • Over Titia Liese
Verlaat rouwproces / Verlaat Verdriet / Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Over gevoelens en emoties: schuldgevoelens

DoorTitia Liese 18 mei 2021

Machteloos

Veel volwassenen die jong een ouder hebben verloren, hebben zich als kind niet gezien en niet gehoord gevoeld. Er voltrok zich in hun leven een ramp die voorgoed alles veranderde. Het kind  stond aan de kant en kon niets doen om deze ramp te voorkomen. Op het moment dat het onomkeerbare verlies het leven voorgoed veranderde, moest het kind dus machteloos toezien hoe alles anders werd.

Niet gezien en niet gehoord

Bijna niets is zo pijnlijk en zo desastreus voor mensen – en dus ook voor kinderen – als zich niet gezien te voelen. Niet gehoord. De kans is daarom groot dat deze kinderen –  als reactie – zichzelf schuld zijn gaan geven aan de dood van de ouder. Liever jezelf de schuld geven van wat er gebeurt, dan te moeten leven met het gevoel er niet toe te doen. En eigenlijk helemaal niet te bestaan.

Schuldgevoelens

Als deze schuldgevoelens niet worden herkend als plaatsvervangers voor heel andere gevoelens, maar zijn behandeld als reële schuldgevoelens, kun je een leven lang schuldgevoelens met je meedragen. Schuldgevoelens die oorspronkelijk niets met schuld te maken hebben.

De reden om op deze plaats wat uitgebreider op schuldgevoelens in te gaan is dat het niet zo heel vaak voorkomt dat gevoelens van schuld als (mede)veroorzaker van het overlijden van de ouder worden genoemd. (Namelijk schuld omdat je iets – fout– gedaan hebt.) Terwijl wel soms gevoelens van tekortschieten worden genoemd. (Namelijk schuld omdat je iets nagelaten hebt).

Nu

Het is daarom raadzaam er attent op te zijn of gevoelens van schuld ten aanzien van de dood van je ouder bij jou gespeeld hebben of spelen. En in welke vorm deze gevoelens zich in dat geval voor hebben gedaan. Of zich nu nog bij je voor doen.

De weg naar heling

De weg naar heling gaat voor een Verlaat Verdriet-er in stapjes.
Bijvoorbeeld door te onderkennen wat ‘schuldgevoel’ betekent voor jou.

Lees meer

Lees hoofdstuk 11 Gevoelens en emoties. Bladzijde 100.
Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Bericht navigatie

Vorige Vorige
Van levenslang naar levenslange invloed
VolgendeDoorgaan
Mijn vader hoefde eigenlijk geen kinderen

Recent:

  • Ik ben een bed; over jong verlies, rouw en veerkracht

    DoorTitia Liese 6 oktober 20266 oktober 2026

    Ik ben een bed Kaat is de regie kwijt. Dat is lastig want Kaat is regisseur. Ze werkt aan een theaterstuk dat ze zelf schreef. Het stuk…

  • Een plek waar vrouwen willen zijn

    DoorTitia Liese 3 oktober 20263 oktober 2026

    Wil je graag in je eentje naar een plek waar je kunt zijn? Waar je tot jezelf kunt komen. Je veilig kunt voelen. Geborgen. Waar plek is…

  • De vrouw die altijd is gebleven

    DoorTitia Liese 20 september 2026

    Zoveel soorten van verhalen. Levensverhalen. Gezinsverhalen. Familieverhalen. Foto’s. Poëziealbums. Dagboeken. Films. Video’s. Feiten en verzinsels. Kleine verhalen. Grote verhalen. Pijnlijke anekdotes. Grappige anekdotes. Doorgegeven van generatie op…

  • ChocMatilda: bonbon met een levensverhaal

    DoorTitia Liese 17 september 202617 september 2026

    Zou het niet mooi zijn als Matilda haar eigen bonbon zou krijgen? Mijn eerste kennismaking met bonbons in Italië lang geleden waren de Baci Perugina – Kusjes…

  • Jong ouderverlies en ontreddering

    DoorTitia Liese 10 september 2026

    Veel Verlaat Verdriet-ers kunnen het woord ontreddering voelen tot in de diepste vezels van hun lijf. Ik heb wat synoniemen opgezocht van het woord ontreddering. Het is…

Facebook Instagram YouTube LinkedIn

Alle rechten voorbehouden, tenzij anders vermeld. Bureau Funale  © 2026

Scroll naar boven
  • Home
    • Nieuws berichten
    • Pinacotheek
    • Agenda
  • Verlaat Verdriet
    • Dubbel Ouderverlies
    • Kernthema’s en kenmerken
    • Je gezin van herkomst
      • Verliezen en transities
      • BOS-patronen
      • De paradox van verlies en winst
    • Verlies en verdriet
      • Trauma en ruptuur
      • Ruptuur
      • Momentum
    • Tijdsfactoren
      • Lineaire en circulaire tijd
      • Het cascade-effect
      • CrossTime
    • Omgevingsfactoren
      • Relaties
      • Onderwijs en werk
  • Verlate rouw
    • Gevoel en verstand
    • Bewust worden
      • De zeven haltes van bewust worden
      • Rituelen bij Verlaat Verdriet
    • Resultaat
  • Doen
    • Hulp
      • Basisworkshops
      • De weg van liefde 2026
      • Jaarcyclus Traumaboom
      • Boeken bestellen
        • Gat in je ziel
        • Gids voor Verlaat Verdriet
        • Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
        • Herinneringsboeken
        • Handreikingen
        • Teruggaan om verder te kunnen
      • Heel je leven
      • Individueel
    • Zelfhulp
      • Zelftest
      • Leeswerk
      • Lijfwerk
      • Schrijfwerk
      • Herinneringsboeken
    • Kijken
    • Rouw kent geen tijd
    • Presentatie teruggaan om verder te kunnen
  • International
    • Deutsch
    • English
    • Français
    • Italiano
  • Contact
    • Contactformulier
    • Inschrijfformulier activiteiten
    • Adres en route
    • Over Titia Liese
Zoeken