• | | |

    De factor TIJD bij Verlaat Verdriet en verlate rouw

    DoorTitia Liese

    ‘Wat kan ik doen om volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren van dienst te zijn?’
    ‘Wat kan ik doen om in de hulp te voorzien die ik zelf als volwassene zo heb gemist?’ 
    Jaren geleden – toen ik voelde dat ik de gevolgen die het vroege verlies van mijn moeder (ik was 8 toen ik mijn moeder verloor) tot in de uiterste hoeken van mijn zijn had onderzocht groeide dit verlangen. Een verlangen dat sterker en sterker werd.

    Proces

    ‘Wat kan ik doen?’
    ‘Wat kan ik betekenen?’
    ‘Hoe kan ik mijn eigen  ervaringen in het proces waar ik doorheen ben gegaan inzetten en andere Verlaat Verdriet-ers van dienst zijn?’ Om je een voorbeeld te noemen: Een proces? PROCES? Die hink-stap-sprong-vooruit-achteruit-links-rechts-onder-boven-achteruit-vooruit-ervaringen? Kun je dat een PROCES noemen? Wat is dan een PROCES?  Waarom noemen we dat zo? Als rouwen een proces is, is verlate rouw dan ook een proces? Of is verlate rouw wezenlijk iets anders dan een PROCES?

    Verlaat Verdriet

    Zo veranderde het ‘proces’ waarin ‘ikzelf’ centraal had gestaan in een ontwikkelingsgang waarin ‘de ander’ centraal staat. En zo ontstond langzaam-maar-zeker mijn Verlaat Verdriet-werk.

    Tijd

    Verlaat Verdriet is een complex gebied, zowel in de breedte als in de diepte. Een gebied waarin veel te onderzoeken valt. Veel te ontdekken. Heel veel. Eén van de thema’s die voor mij (ik heb veel opleidingen gevolgd op het gebied van educatie en cultuur) een fascinerend terrein was, is de factor TIJD. De invloed van de factor TIJD op Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Blogs

    In deze tijd van Corona – waarin de wereld weliswaar schoksgewijs, maar tegelijkertijd ook razend snel – tot stilstand gekomen lijkt te zijn een extra boeiend thema.
    In de komende tijd deel ik graag mijn ontdekkingen rondom Verlaat Verdriet, verlate rouw en de invloed van de factor TIJD op Verlaat Verdriet en verlate rouw met je.

    Avontuur

    Volg mijn blogs in de komende tijd. Daar waar ik ruimte en tijd heb maak ik tijd en ruimte om te schrijven over de factor TIJD.

    Volg me in het avontuur dat TIJD heet.
    Tot later!

    PS: zoals je kunt zien op de klok van de kerk in Hoorn (Terschelling) staan de wijzers op 5 voor 12.
    Wat zeggen wij als we de uitdrukking gebruiken: het is 5 voor 12.

  • | |

    Verlaat Verdriet-ers en seksualiteit

    DoorTitia Liese

    Ervaringswerk – en ervarings-onderzoek – heeft ook z’n beperkingen. Zoals bijvoorbeeld blinde vlekken. ‘Je hebt zo weinig geschreven over seksualiteit.’ Bert Pekelder wees me er op in de tijd dat hij werkte aan de vertaling van mijn boek Gat in je ziel in het Duits: Ein Loch in meiner Seele.
    Ik was me er (enigszins) van bewust. Maar seksualiteit is nooit een hoofdthema in mijn leven geweest. Seksualiteit is/was er. Niks mis mee. Wat mij betreft niet speciaal een gebied voor onderzoek.
    Toch ben ik me ervan bewust dat seksualiteit voor veel Verlaat Verdriet-ers wel degelijk speelt. En wel degelijk een groot onderwerp kan zijn.

    Bijvoorbeeld in je jeugd

    • In wie kon je na het overlijden van je ouder(s) voldoende vertrouwen hebben om je vragen te stellen rond seksualiteit? Rond jouw eigen seksualiteit?
    • Liefkozingen – en seks – van je ouder met een nieuwe partner??
    • Met wie kon je je zoektocht naar jouw seksuele voorkeur delen?
    • Wie was er voor jou toen het tijd was geworden om uit de kast te komen? Met wie kon je daarover delen? Hoe geef je vorm aan jouw vraag/vragen hoe je overleden ouder gereageerd zou hebben op jouw homoseksualiteit? Zou je ouder je hebben afgewezen? Je geaccepteerd hebben?

    Bijvoorbeeld als volwassene

    • Hoe kwam de keuze voor jouw partner tot stand? Wilde je voor alles weg uit je ouderlijk huis? Was je – diep van binnen – blij dat er tenminste iemand was die jou wilde hebben?
    • Wat betekenen
      • Afstand? Nabijheid? Intimiteit? Bindingsangst? Verlatingsangst?
      • Verliesangst? In de relatie met je partner?
      • Grenzen stellen?
      • Trouw? Ontrouw?
      • Je plek in kunnen nemen? Geen plek in kunnen nemen?
      • Een kinderwens? Geen kinderwens? Als Verlaat Verdriet-er en man-zijn? Als Verlaat Verdriet-er en vrouw-zijn? Voor de partner van een Verlaat Verdriet-er?
      • Geen relatie vast kunnen houden?
      • Alleenstaand zijn?
    • Hoe gaat je partner om met jou en jouw (bovengenoemde) thema’s?

    Uitnodiging

    • Ben je Verlaat Verdriet-er en heb je onderzoek gedaan naar seksualiteit bij volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden?
    • Ben je Verlaat Verdriet-er en doe je onderzoek naar seksualiteit bij volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden?
      Neem acontact op 

    Meer lezen

  • | |

    Kennis uit ervaring is belangrijk!

    DoorTitia Liese

    Boeken zijn er over volgeschreven. Hoe om te gaan met kinderen en rouw. Boekenvol van goedbedoelende professionals. Van wetenschappers. Allemaal doen ze hun duit in weer een zakje. En nog een zakje. Allemaal willen ze graag kinderen helpen. Willen zo graag voorkomen dat kinderen ‘er later last van krijgen’. Baseren hun kennis op theorie. Op wetenschap. Statistieken. Op veronderstellingen: als je er als kind maar over had kunnen praten, dan had je vast nu niet een probleem gehad (nota bene: ook Verlaat Verdriet-ers denken dat zelf!) Als je maar een leuke buurvrouw had gehad, dan had je nu geen probleem gehad.

    Advies hier, advies daar

    Adviezen zat voor overgebleven ouders van kinderen die een ouder verliezen door overlijden. Makkelijk gedaan, adviezen geven vanaf je bureau. De ene ‘deskunige-uit- theorie’ praat de andere ‘deskundige-uit-theorie’ na. Wie vraagt zich nog af waar het verlies van een ouder voor een kind in de praktijk om gaat? Wat dat onomkeerbare, levensveranderende verlies in werkelijkheid teweeg brengt?
    Adviezen zat. Maar doe het na het verlies van je partner – als moeder/vader – in de praktijk maar eens allemaal!

    Hoe zit het met de ervaring?

    WIJ – Verlaat Verdriet-ers – zijn de deskundigen. Zoals dat heet ‘ervaringsdeskundigen.’ Gelukkig wordt kennis uit ervaring steeds belangrijker gevonden. Want wie weet beter dan wij zelf wat ons is overkomen. Wat het verlies van onze ouder(s) in onze kindertijd teweeg heeft gebracht. Hoe de impact van het verlies in alle hoeken en gaten van je ziel kruipt. Waar het zich verstopt. Geniepig ruimte inneemt.

    Leer van ons!

    WIJZELF zijn nu aan de beurt.
    Stap uit schaamte.
    Stap uit angst.
    Lever jouw bijdrage aan kennis uit ervaring van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.
    Help jezelf – en daarmee heel veel andere Verlaat Verdriet-ers.

  • | |

    Als kind je beide ouders verliezen door de dood

    DoorTitia Liese

    Kinderen die een ouder verliezen aan de dood ontwikkelen angst. Ze worden bang ook hun overgebleven ouder te verliezen. Ik schreef er gisteren over in mijn blog https://verlaatverdriet.nu/2020/03/12/als-kind-een-ouder-verliezen-aan-de-dood/

    Verlies van beide ouders

    Voor een aantal kinderen is deze angst werkelijkheid geworden. Ze verloren hun beide ouders. Sommige kinderen verloren hun ouders na elkaar. Bijvoorbeeld door ziekte. Of de overgebleven ouder overleed als gevolg van zelfdoding. Omdat hij/zij het verlies van de partner niet kon dragen. Deze kinderen groeiden een aantal jaren op met hun overgebleven ouder in hun oorspronkelijke ouderlijk huis. Tot ook de overgebleven ouder stierf.
    Andere kinderen verloren hun beide ouders tegelijkertijd. In Nederland meestal als gevolg van een ongeval.

    Alles kwijt

    Kinderen die hun beide ouders verliezen raken alles kwijt. Hun ouders. Het huis waarin ze woonden. Hun vertrouwde omgeving. De school. Vriendjes en vriendinnetjes. In een aantal gevallen ook hun broertjes en/of zusjes.
    Ze kwamen terecht in een pleeggezin. Soms bij directe familie. Soms bij vrienden of kennissen van ouders. Of bij wildvreemde mensen.
    Ze gingen zwerven, omdat ze zich op geen enkele plek meer veilig konden voelen.
    In sommige gevallen bleven broers en zussen bij elkaar wonen in het ouderlijk huis. Een oudere broer en/of een oudere zus – die ook zelf beide ouders was verloren – kreeg de ouderrol toebedeeld.
    In sommige gevallen was er geen voorziening getroffen en bleef een kind (alleen) wonen in het ouderlijk huis (Ik verzin dit niet. Ook niet 2020).

    Nooit meer onvoorwaardelijk aanwezig kunnen zijn

    Niet meer leven in je vertrouwde gezinscultuur. Waar de dingen waren zoals ze waren, en gingen zoals ze gingen.
    Je aanpassen.
    Nooit meer onvoorwaardelijk aanwezig kunnen zijn.
    Altijd dankbaar zijn.

    Nog een paar vormen waarop je je overgebleven ouder kunt verliezen

    De overgebleven ouder

    • kan het verlies van haar/zijn partner niet verwerken en gaat disfunctioneren, bijvoorbeeld door emotioneel op een kind/de kinderen te gaan leunen;
    • kan haar/zijn opvoedtaken niet meer aan en laat het kind/de kinderen als opvoeder in de steek;
    • raakte aan de drank als gevolg van het verlies van de partner;

    Sommige kinderen ‘verloren’ hun overgebleven ouder aan een nieuwe partner.

    Overleven

    In je jeugd je beide ouders verliezen betekent dat je alles kwijt raakt wat je vertrouwd was. Leven is overleven geworden.