• | | |

    Overleefkracht in BeeldTaal

    DoorTitia Liese

    Overleefkracht in BeeldTaal

    Zeker vijfentwintig jaar geleden werd ik getroffen door de BeeldTaal op een kaart in een kaartenmolen. Op de kaart de afbeelding van een kind. ‘Diskit op weg naar school’ staat als titel op de achterkant van de kaart. Op de kaart de afbeelding van een kind van een jaar of zeven, acht. Zo te zien een meisje, maar het kan ook een jongetje zijn. Het kind staat met beide voeten tegen elkaar aangeklemd op een verhoging van zand of steen, in een grijze omgeving. Het heeft schoenen of laarzen aan die er enigszins versleten uitzien. Het kind draagt een lange, zwarte jas. Eveneens versleten. Een jas die er niet uitziet als een warme jas tegen de kou. Op het hoofd van het kind een zwarte muts met een witte bontrand. Vermoedelijk is het winter.

    Overleefkracht

    Het kind staat met de armen over elkaar. Staat het kind even uit te rusten? Was de fotograaf daar toevallig aanwezig? Poseert het kind alleen voor de foto, om daarna weer verder te gaan? Geeft het zich over aan haar/zijn taak? Aan wat het moet doen? Het gezichtje van het kind staat vertrokken. De mond verbeten in een neerwaartse streep. De ogen van het kind gaan zo goed als schuil onder de bontrand van de muts. Als ik de foto nog wat beter bekijk twijfel ik aan wat de ogen van het kind uitdrukken. Is het vermoeidheid? Dapperheid? Zie ik overleefkracht? Boosheid? Doorzettingsvermogen? Is het kind ontredderd, en moet het er maar iets van zien te maken? Zie ik eenzaamheid? Wanhoop?

    BeeldTaal

    Op de rug draagt het kind een bundel hout. Hoe zwaar is deze last? Hoe onhandig om te dragen? Wie heeft deze last op de rug van het kind gebonden? Waar moet het kind met deze last naartoe? Niemand in de buurt te zien. Geen andere kinderen. Geen volwassene die het kind de hand toereikt. Het kind bemoedigt. Ondersteunt. De weg wijst. Meeneemt. De zware last overneemt. Het kind staat daar. Alleen. Hoe alleen is dit kind? Hoe alleen voelt dit kind zich? Waar zijn de anderen? Hoe eenzaam is dit kind? Hoe eenzaam voelt dit kind zich?

    helen door schrijven

    • Als je deze afbeelding bekijkt, wat zie jij dan?
    • Wat voel jij?
    • Zegt deze kaart iets over jou? Over hoe jij je als kind hebt gevoeld?
    • Beschrijf eens in vijf zinnen wat deze afbeelding doet met jou.

    Lees meer over Verlaat Verdriet en verlate rouw

     

  • | |

    Ze heeft toch rouwverwerking gehad….

    DoorTitia Liese

    Ze heeft toch rouwverwerking gehad….

    Steeds vaker krijg ik signalen als: ‘Ze heeft toch rouwverwerking gehad‘ uit de wereld van hulpverleners. Het zijn verzuchtingen in deze – of vergelijkbare – bewoordingen van professionals die werken met kinderen die in hun jeugd een ouder – of hun beide ouders – hebben verloren. Kinderen. Tieners. Pubers. Adolescenten. Jong volwassenen. Die onbegrijpbaar gedrag vertonen. Die, en dat is nog vele malen ernstiger, onbegrepen gedrag vertonen. Jonge Verlaat Verdriet-ers die zich, ondanks alle goedbedoelde hulp die ze na het verlies van hun ouder(s) kregen, onbegrepen voelen. Zich nog verder afsluiten voor weer een hulpverlener die er geen snars van begrijpt. Zij/hij heeft toch rouwverwerking gehad! Wat kan er dan nu nog aan de hand zijn?

    Hulpverleners

    Elke keer als ik weer zo’n verzuchting hoor of lees voel ik de boosheid in me opkomen. De frustratie. Wanneer, oh wanneer, dringt het eens bij hulpverleners door dat een kind dat een ouder verliest door overlijden veel meer verliest dan die ouder alleen. Oneindig veel meer. Wanneer dringt het eens bij hulpverleners door dat hulpverlening bij jong ouderverlies is gebaseerd op onderzoek van wetenschappers naar kinderen, verlies en rouw. Wanneer dringt het eens bij hulpverleners door dat deze wetenschappers geen snars weten van de gelaagdheid en de complexiteit van de gevolgen van jong ouderverlies op de lagere termijn. En wanneer dringt het eens bij hulpverleners door dat ‘rouwverwerking’ bij kinderen die hun ouder(s) verliezen niet voorkomt dat deze kinderen in hun volwassenheid vast kunnen lopen in patronen van de overleefkracht die ze hebben moeten gebruiken om zich staande te houden.

    Schaamte overwonnen

    ‘Weet je wat het is?’ stelt een van de deelnemers – zelf wetenschapper en onderzoeker – in een Verlaat Verdriet-workshop enige tijd geleden. ‘Wetenschappers denken altijd dat zij gelijk hebben’.
    Wat ben ik blij met Verlaat Verdriet-ers als Annemieke Arendsen die haar angst, en haar schaamte, om naar buiten te treden overwint. Een artikel schrijft over het vroege verlies van haar vader dat kort geleden is gepubliceerd in NRC. Haar artikel met ons deelt tijdens het Verlaat Verdriet-symposium van 2 maart j.l. Die de moed opbrengt zich te laten interviewen door een krant (Algemeen Dagblad, editie Utrecht. Zaterdag 30 maart 2024. Binnenkort mogelijk doorgeplaatst naar andere regionale edities van Algemeen Dagblad. En mogelijk ook naar regionale edities van De Stentor.)
    Wat ben ik blij met Joost Klein, die onbeschroomd laat weten wat het vroege verlies van zijn ouders met hem heeft gedaan. En nog doet. Wat zijn trieste zoektocht naar adequate hulp met hem heeft gedaan. En nog doet.

    JA

    JA – het is tijd

    • Om hulpverleners te scholen in de complexiteit van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn;
    • Voor een Verlaat Verdriet-symposium voor hulpverleners;
    • Voor een nieuwe website: Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Ik kan je verzekeren: aan alle JA’s wordt gewerkt (en nog veel meer!).

  • | |

    Lampje: een heel bijzonder boek

    DoorTitia Liese

    Lampje

    …….‘Misschien. Dat deed je moeder ook nooit, koken.’
    Dat weet Lampje nog best.
    Haar vader kijkt weer naar de horizon, waar een laatste restje zon in zee zakt. ‘Ik, eh…’ zegt hij en schraapt zijn keel een paar keer. ‘Ik mis haar zo heel verschrikkelijk.’
    ‘Ik ook,’ zegt Lampje. ‘Maar ze is er soms ook nog gewoon.’
    ‘Wat bedoel je?’ Haar vader kijkt haar verbaasd aan.
    ‘Dat ik ‘r hoor praten in mijn hoofd.’
    ‘Em? Serieus? Wat zegt ze dan?’
    ‘Dat je nou eens op moet schieten.’
    ‘Ik? Waarmee?’
    Lampje haalt haar schouders op. ‘Dat weet ik ook niet precies.’
    Augustus kijkt in de verte en denkt na. Dan knikt hij en kijkt haar aan met de blik die ze zo goed kent. Maar hij zegt niks.
    Dat het hem spijt, denkt Lampje. Maar hij kan het niet zeggen. Geeft niet…..

    Boek

    Ik weet het. Bij een boekbespreking hoor je niet de plot van het boek te verklappen. Maar hier, op deze plek, doe ik het toch (bijna). Verlaat Verdriet-ers onder mekaar, zeg maar. En: ik verklap toch niet het hele plot.

    Avonturen

    Lampje, die eigenlijk Emilia heet, is een meisje van 11 dat haar moeder is verloren. Achter is gebleven met een drankzuchtige vader, die schaamteloos misbruik maakt van haar loyaliteit.

    Na een ongeval op zee wordt Lampje door haar vader aangewezen als de schuldige van dit ongeval. Lampje wordt ‘uit huis geplaatst’. Komt terecht in het grote zwarte huis dat, naar horen zeggen, een monster herbergt.
    In dit huis komt Lampje in grote avonturen terecht. Avonturen die gaan over Liefde. Over moed. Die gaan over jezelf durven zijn. Voor jezelf staan. Over je ‘anders’ voelen. Anders zijn. Over vriendschap. Loyaliteit. Over vijandigheid. Opofferingsgezindheid. Over de moed om, steeds opnieuw, dat te doen waar je het meest bang voor bent.

    Echt

    Een heel bijzonder boek, dat je meeneemt in alle avonturen van Lampje.
    En de plot: die heb ik echt niet helemaal verklapt.

    Annet Schaap

    Meer over Annet Schaap

    Bestellen

    Annet Schaap: Lampje

     

  • | | |

    Veranderen: je moet er iets voor doen

    DoorTitia Liese

    ‘Het is nu eenmaal zo’.
    ‘Zo ben ik nu eenmaal.’
    ‘Dat is nu eenmaal mijn karakter.’

    Kun je je karakter veranderen? is een vraag die regelmatig langs komt in de media. Verwezen wordt dan naar diverse vormen van cursussen, coaching, trainingen en therapieën die je kunt doen met het doel veranderingen te bewerkstelligen.
    Kan dat? is dan de vraag. Kun je je karakter veranderen?

    JA

    Als het Verlaat Verdriet-ers betreft is mijn antwoord volmondig JA (vooropgesteld dat we nu even niet een discussie aangaan over wat karakter eigenlijk is!).

    Wie ben ik?
    Wat wil ik?
    Wie was ik voor ik mijn ouder(s) verloor?
    Welke invloed hebben de gebeurtenissen na het overlijden van mijn ouder(s) op mij gehad?
    Op welke manier hebben de gevolgen van het vroege verlies mij (mede) gevormd?
    Wat kan ik?

    Overleefkracht

    Je verloor in je jeugd je ouder(s). Moest gaan overleven. Je ontwikkelde aanwezige talenten. Talenten groeiden uit tot kwaliteiten. Kwaliteiten die je in kon zetten om te overleven. Die deel uit gingen maken van je identiteit. Aanpassen. Zorgen. Presteren. Organiseren. Je verantwoordelijk voelen.
    Overleefkracht.

    Schaduw

    Andere talenten kwamen in de schaduw terecht. Talenten die zich niet konden ontwikkelen omdat je niet meer kwetsbaar durfde te zijn. Omdat je niet meer de steun kreeg die je nodig had om kwetsbare talenten te laten groeien tot kwaliteiten.

    Onderzoek

    Onderzoek eens hoe dat bij jou zit.
    Welke talenten hebben zich kunnen ontwikkelen tot kwaliteiten?
    Op welke manier zijn je kwaliteiten deel uit gaan maken van wie je bent geworden?
    Wat doe jij met je kwaliteiten?
    Hoe zet jij je kwaliteiten in? En waarom?
    Van welke talenten weet je diep van binnen dat je ze hebt. Die jou als mens zouden verrijken als ze alsnog kunnen groeien. Zichtbaar kunnen worden.

    Veranderkracht

    Kijk eens in de spiegel en realiseer je hoe groot jouw potentieel is om te veranderen. Om jezelf zichtbaar te maken. Je te manifesteren.
    Leer vertrouwen op je veranderkracht.
    Welkom in je nieuwe leven!