• | | |

    Waar komt de naam Verlaat Verdriet vandaan?

    DoorTitia Liese

    In de eerste jaren van 2000 ben ik geïnterviewd voor een landelijk dagblad. Zelf was de journaliste uit Den Haag afkomstig.

    Artikel

    ‘Jaren geleden heb ik een artikel geschreven voor de Haagsche Courant’ vertelde de interviewster. Aanleiding was het verhaal van een vriendin die een aantal jaren daarvoor haar man was verloren.’ ‘Ik ben er in die tijd niet geweest voor m’n zoon’ luidde het verhaal van de vriendin. ‘Dat heb ik toen niet goed gedaan.’

    ’n Verlaat Verdriet

    ‘De titel van het artikel was ’n Verlaat verdriet ‘, zo vertelde de journaliste.
    Even viel ik helemaal stil. Verlaat verdriet. Verlaat verdriet. Wat een mooie, treffende titel voor het werk met volwassenen die in hun jeugd een ouder, of hun beide ouders, verloren door overlijden.

    Van Zonder Moeder naar Verlaat Verdriet

    In die tijd werkte ik nog samen met Mieke Ankersmid. Voor het jaar van het interview gaven we een aantal workshops Zonder Moeder. Ook wel afgekort tot DZM. Dochters Zonder Moeder. De afkorting DZ M ben je misschien nog wel eens tegengekomen. Workshops voor vrouwen die in hun jeugd hun moeder waren verloren.
    ‘Het is tijd de ervaringen die we hebben opgedaan met de workshops     Zonder Moeder ook in gaan zetten voor vrouwen die jong hun vader hebben verloren. En voor mannen die jong hun moeder of hun vader verloren.’ besefte ik.
    Maar welke naam geef je dan aan die workshops??

    Verlaat Verdriet

    Tot de dag waarop ik, tijdens dat interview, de titel ’n Verlaat verdriet hoorde. Toen wist ik het. De journaliste heb ik per brief gevraagd of ik de titel Verlaat Verdriet in mocht gaan zetten. Antwoord heb ik nooit van haar gekregen. Maar sinds die tijd heten de basisworkshops Verlaat Verdriet. Evenals het werk met mensen die jong hun ouder(s) verloren.
    Verlaat Verdriet.

    Tip

    Let ook op de dubbele betekenis van de titel Verlaat Verdriet!

    Lees meer

    Lees meer over Verlaat Verdriet www.verlaatverdriet.nu of op www.zeer.nl 

  • | |

    Verwerken. Vertrouwen. Helen.

    DoorTitia Liese

    ‘Hij is aan het weggaan’ drong jaren geleden ineens tot me door. Zolang ik hem – Michel, ruim 30 jaar mijn LAT-partner – heb gekend kocht hij elke zaterdag een bloemetje voor zichzelf. Altijd stond er een klein vaasje met een klein boeketje op zijn salontafel.
    Ineens drong het tot me door. Ik heb al een tijd lang geen bloemetje op tafel zien staan. De man die nooit ziek was kreeg, naarmate de datum van zijn pensionering naderde, steeds meer en steeds ernstiger fysieke klachten. Ineens zag ik wat er gaande was. ‘Hij is aan het weggaan.’

    In de nacht van 6 op 7 oktober 2020 overleed Michel. In zijn slaap. De week daaropvolgend stond vooral in het teken van zijn uitvaart. De crematieplechtigheid die we op een hele mooie, persoonlijke manier hebben vormgegeven, samen met Maroesjcha Branderhorst. Op dinsdag 13 oktober vond de uitvaart plaats. In besloten kring.

    Doe ik het? Of doe ik het niet?

    In het afgelopen jaar heb ik me zo vaak af moeten vragen: kan ik de workshop door laten gaan? Ook voor de workshop die gepland stond voor 15, 16 en 17 oktober. Doe ik het? Of doe ik het niet?
    ‘Het kan’ besloot ik. Ik kan doen waar mijn hart ligt. Mijn Verlaat Verdriet-werk. Ik kan de workshop door laten gaan. Ik ga het doen.

    Workshop Verlaat Verdriet

    Afgelopen dagen ben ik, samen met de drie deelnemers, aan het werk gegaan. Zo ontstond in deze 2,5 dag – opnieuw – een bijzonder samenzijn. Een samenzijn waarin dingen konden gebeuren – en gebeurden – die voor de deelnemers tevoren niet of nauwelijks denkbaar zijn geweest. Een extra bijzondere workshop omdat de kans bestaat dat uit deze workshop iets heel moois voort zal gaan vloeien.
    Maar daarover later.

  • |

    ‘Het is niet anders’

    DoorTitia Liese

    Hoe vaak heb ik het mijn partner in het afgelopen jaar niet horen zeggen. ‘Het is niet anders.’

    In zijn eigen huis

    ‘Ga je maar melden bij het hospice. Dan kun je aan de morfine.’ kreeg mijn partner begin november 2019 te horen op de afdeling cardiologie van ziekenhuis St. Jansdal in Harderwijk. Ruim 11 maanden later is hij, afgelopen dinsdagnacht, in zijn slaap overleden. In zijn eigen bed. In zijn eigen huis.

    Mantelzorg

    Een jaar waarin hij, in steeds grotere mate, zorgafhankelijk werd. Steeds meer afhankelijk werd van mijn zorg. En ik, in steeds grotere mate, zijn mantelzorger. Wat best een uitdaging is als je al meer dan 30 jaar een LAT-relatie hebt. Want, al woonden we nog zo dicht bij elkaar, we hadden wel allebei ons eigen huis. Ons eigen leven. Onze eigen wereld.

    Inzet en zorg

    Met inzet en zorg van mij, van zijn zoons, zijn buren, de huisartsen die hem vanaf januari aan huis bezochten en verzorgden, de wijkverpleegkundigen van thuiszorg. Wat heb ik mij gedragen gevoeld door deze hulp. Maar ook, en vooral, van de aandacht en de liefde van mensen in mijn omgeving. Mijn familie. Vrienden. Ze steunden me. Zijn er vanaf het allereerste begin voor me geweest.

    Ingeslapen

    Afgelopen dinsdagnacht, 7 oktober 2020, is hij rustig en vredig ingeslapen. ’s Avonds rond 22 uur was ik, als gewoonlijk, bij hem voor de gebruikelijke voorbereidingen voor de nacht. Hij was er slecht aan toe, de laatste 2 dagen.
    ‘Wil je dat ik vannacht bij je blijf?’ heb ik hem gevraagd. ‘Nee, ga maar naar huis.’ antwoordde de man die graag in z’n eentje was.

    Ik ben naar huis gegaan. Toen ik de volgende ochtend niet het gebruikelijke appje van hem kreeg ‘Ik ben er weer. Koffie?’ ben ik naar hem toe gelopen.
    Vanaf buiten was het al te zien.
    Hij lag te stil.

    Voorbereidingen voor de crematie

    En dan nu de voorbereidingen voor de crematie. Maroeschja met wie we de crematie op een hele mooie, persoonlijke manier vorm geven. Stephanie die meteen is gekomen. Een prachtige rouwkaart heeft gemaakt. En alle andere mensen die me steunen.

    Een ander proces

    In het afgelopen jaar heb ik me zo vaak gerealiseerd: hoe anders is het ziekteproces van mijn moeder en haar overlijden toen ik 8 was geweest en de weg die ik nu met hem ben gegaan. Die ik verder kan gaan. Er is een uitweg. Ik kan handelen. Besluiten nemen. Vorm geven. Er is een toekomst.

    De mensen om me heen.
    Mijn Verlaat Verdriet-werk dat steeds beperkter werd kan weer helemaal aan bod komen.
    Ik kan verder gaan op mijn eigen manier.
    In mijn eigen leven.

    Vormgeven

    Soms zijn de dingen niet anders.
    Maar je kunt er wel je eigen vorm aan geven.

  • | |

    Verlaat Verdriet en de vicieuze cirkel van angst

    DoorTitia Liese

    Regelmatig maak ik het mee. Verlaat Verdriet-ers die contact met me opnemen. Per telefoon. Per mail. Of soms in een terloops gesprek.

    Vastgelopen

    Sommige van deze Verlaat Verdriet-ers hebben iets bij me gedaan. Ik ken ze. Andere Verlaat Verdriet-ers ken ik niet.
    Wat ze in die gevallen allemaal gemeen hebben is dat ze (weer) zijn vastgelopen. Verdrietig. Boos. Wanhopig. Angstig. Ontredderd. Ze hebben allemaal het gevoel dat ze (weer) iets zouden moeten ondernemen. In beweging komen. Doen.

    Contact

    We praten. Of mailen.
    Ik begrijp ze.
    We spreken af dat ze contact met me opnemen als ze hebben besloten (weer) een stap te zetten.
    ‘Ik wacht rustig af’ zeg ik dan. Of mail ik.

    In veel gevallen hoor ik daarna niets meer. Of voor lange tijd niets meer. Ze kunnen weer verder met hun leven (tot ze weer zijn vastgelopen).
    Nemen voor de zoveelste keer hetzelfde besluit ‘Het gaat weer goed met me. Laat maar. Ik ga er nu niet mee aan de slag (…………….ook al weet ik dat ik dat eigenlijk wel zou moeten doen…..).

    De vicieuze cirkel van angst

    Welk besluit neem jij als je voelt dat je (weer) bent vastgelopen? Kom je in beweging? Neem jij (weer) tijd om met je Verlaat Verdriet-thema’s aan het (ver)werk-werk te gaan?
    Of stap je – gewoontegetrouw – weer in de vicieuze cirkel van angst?