Als een rode draad mij zou verbinden met alle generaties voor en na mij, dan zou die op dit moment alleen bestaan uit een klein, rood puntje. Een eenzaam stipje in de eeuwigheid. Een enkele noot op een verder lege partituur.
‘Een zoektocht naar een eigen stem, die ze in dit boek gevonden heeft. Nieuwsweekend
‘Een boeiende en contrastrijke roman.’ Friesch Dagblad
‘Een klein mirakel van lichtgevende eenvoud.’ De Limburger
‘Intelligent, fijnzinnig debuut.’ – Trouw
‘De stijl van Shula Tas is tastend, helder en ontroerend.’ – de Volkskrant
Zoektocht
Een jonge vrouw studeert af aan het conservatorium zonder daarna ooit nog een noot te zingen. Wanneer haar buurvrouw op een dag vraagt waarom ze niet meer zingt, begint ze aan een zoektocht.
Jong ouderverlies
Die brengt de voormalige zangeres naar een overvolle zolder en langs verschillende tijden die aan haar verbonden zijn. Naar haar conservatoriumstudie en het overlijden van haar ouders, maar ook naar verder terug, toen haar ouders in dit land onder heel andere omstandigheden leefden.
Verleden en verhalen
En naar de tijd van haar voorouders, nog langer geleden, in een ander land maar met vergelijkbare verhalen. Verhalen over muziek, verlies, jodendom, rouw en schaamte. Waar gezongen wordt is de intieme zoektocht van een zangeres naar haar verleden, haar familiegeschiedenis en identiteit, maar bovenal naar haar eigen stem.
Shula Tas
Shula Tas (1987) studeerde zang aan het conservatorium en volgde Taal- en Cultuurstudies. Ze werkt als programmamaker en moderator.
In de afgelopen jaren heeft een aantal Verlaat Verdriet-ers zich – op verschillende manieren – uitgesproken over de gevolgen van het vroege verlies van hun ouder(s). En over de gevolgen die dat vroege verlies voor hun verdere leven heeft gehad.
16 x ver(t)rouwen
16 x ver(t)rouwen is het Verlaat Verdriet-fotoproject van fotografe Rosa van Ederen in Museum of Humanity in Zaandam.
Rosa schrijft zelf over deze tentoonstelling:
Verdriet
Toen ik 16 jaar was overleed mijn vader aan acute beenmergleukemie. Een heel groot verdriet. En net iets te groot voor iemand van 16 om echt helemaal te bevatten. Dus kwam het verwerken ervan later. Twee jaar geleden heb ik een training gedaan voor mensen die op jonge leeftijd een ouder zijn verloren. Die training heeft mij veel inzichten gegeven over wat dit verlies met iemand doet. Ik ben Titia Liese en haar platform wp.ronalt.nl/ heel erg dankbaar. Het helpt zo enorm lotgenoten te spreken en herkenning te vinden bij elkaar!
Fotoproject
Uit deze training ontstond het idee om een fotoproject te doen. Ik wilde heel graag terug naar het moment dat ik mijn vader nog had. Toen ik 16 was. Ik wilde weer vaders, en dochters van 16, zien. Hen vastleggen met een activiteit die zij samen ondernemen. Om iets te zien van de band die zij hebben.
Bijzondere momenten
Ik ging op zoek. En vond 16 vaders en hun dochters. Ik was aanwezig bij onofficiële autorijlessen. Ging mee het water in als ze aan het surfen waren. Wandelde met hen door het Noord-Hollandse polderlandschap. Het waren hele bijzondere momenten voor mij. Te zien hoe belangrijk hij voor haar is op die leeftijd. Ik zag hoe hij haar leerde vertrouwen op zichzelf. Hoe zij aan het einde van dat levensjaar al met een been in een meer zelfstandig leven stond.
‘Verrouwen’
16 x vertrouwen, maar ook 16 x verder werken aan mijn verdriet: ‘verrouwen’.
Deze maand en maart 2022 is de tentoonstelling van Rosa nog te zien in Museum of Humanity – Zie Agenda 2021. (de geplande samenkomst van december 2021 heeft in verband met de Coronamaatregelen geen doorgang kunnen vinden. Als het mogelijk is plannen we nog een nieuwe datum voor een samenkomst in Museum of Humanity voor einde maart).
Andere Verlaat Verdriet-ers over verlaat verdriet
Boeken
Elle van Lieshout: Tante EAN: 9789089672315
Elle van Lieshout: Het verhaal van de voorzitter van de diepvriesvereniging
EAN: 9789089673121
Gijs van der Sanden: De dingen die je vergeet. Rouwen voor beginners. EAN: 9789026343056
Lisanne van Sadelhof: Je bent jong en je rouwt wat EAN: 9789493168343
Kira Wuck: Knikkerkoning EAN: 9789463810050
Tatjana Almuli: Ik zal je nooit meer EAN: 9789038809281
Theater
Aaf Brandt Corstius: Welkom in mijn zielige jeugd
Rouw kent geen tijd
Titia Liese, 8 jaar toen ze haar moeder verloor, onderzocht als ervaringsdeskundige in haar jarenlange werk met Verlaat Verdriet-ers de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Haar bevindingen heeft Titia ondergebracht in de theorie die ze heeft ontwikkeld over Verlaat Verdriet en verlate rouw.
YouTube: Rouw kent geen tijd.
Op haar zestiende is Kira Wuck wees geworden. In Knikkerkoning beschrijft ze haar roerige jeugd. Een jeugd waarin jong ouderverlies ook in doorgegeven problematiek een grote rol speelt.
Citaat
Amsterdam
Jaren ’70, Amsterdam. Daar ontmoeten Anne en Otto elkaar. Zij komt uit Finland, waar ze als enig kind bij haar moeder woonde, die haar inschreef voor een studie medicijnen in de hoop dat ze een betere toekomst zou krijgen. Hij, de knikkerkoning, is de derde zoon uit een groot gezin, en mikpunt van zijn strenge Indische vader die na het overlijden van de moeder van Otto hertrouwt en een nieuw gezin sticht.
Ommekeer
Anne en Otto zijn vrije geesten die niets liever willen dan ontsnappen aan hun verstikkende opvoeding. Ze vertrekken ieder op eigen houtje naar Amsterdam, het beloofde land van hippies en flowerpower. Maar in deze vrijheid is het makkelijk om te verzuipen: in de krakersscene zijn vrije seks, drugs en de verkeerde vrienden vast onderdeel van het dagelijks bestaan. Met vallen en opstaan proberen Anne en Otto zich staande te houden. De grote ommekeer komt wanneer Anne zwanger blijkt te zijn. Baby Jane zal hun leven veranderen.
Debuutroman
Voor haar debuutroman Knikkerkoning liet Kira Wuck zich royaal inspireren door het verhaal van haar kleurrijke ouders, die ze op jonge leeftijd verloor. Met prachtige beelden en haar fijngevoelige stijl weet ze hen en het Amsterdam van die tijd tot leven te wekken.
Als Tatjana zestien is overlijdt haar moeder. Aan rouwen komt ze niet toe, ze gaat het verdriet jarenlang uit de weg. Wanneer ze het niet meer kan ontlopen, groeit ook de behoefte haar moeder opnieuw te leren kennen.
Tatjana’s moeder
Wie was ze voordat ze Tatjana’s moeder was? Hoe zag haar vrijgevochten bestaan eruit op het Amerikaanse eiland waar ze op haar 21ste naartoe trok? En waarom heeft ze eigenlijk zo jong alles in Nederland achter zich gelaten? Het antwoord op die laatste vraag stelt het leven van Tatjana’s moeder in een heel ander daglicht.
Zoektocht
Ik zal je nooit meer is een roman over uitgestelde rouw, oude familiegeheimen, en een dochter die de moeder die ze te vroeg verloor toch nog een beetje terugvindt.
‘Kun je de eenzaamheid van je ouders erven? In dit moedige, kwetsbare boek brengt een dochter haar jonggestorven moeder weer tot leven, met knetterende confrontaties tot gevolg. Hoopvol en schitterend.’ – Helena Hoogenkamp
‘Een persoonlijke geschiedenis over rouw, en over hoe de trauma’s van onze ouders soms van lichaam op lichaam worden doorgegeven. Ik zal je nooit meer is eerlijk op een buitengewoon troostende manier.’ – Hanna Bervoets
Rainer Maria Rilke
Wellicht zijn alle draken in ons leven Uiteindelijk prinsessen Die er in angst en beven slechts naar haken Ons eenmaal dapper en schoon te zien ontwaken
Wellicht is alles wat er aan verschrikking leeft In diepste wezen wel niets anders dan iets Wat onze liefde nodig heeft
