• | |

    16 x ver(t)rouwen: uitnodiging voor de foto-expositie

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    16 x ver(t)rouwen

    ‘Rosa, je bent fotograaf van je vak. Wat let je als fotograaf een mooie vorm te vinden om je vader te eren.’ Het idee komt op tijdens de jaartraining De kunst van het verbinden, waar Rosa deel aan neemt. Ze kijkt me verrast, maar ook wat twijfelend aan. ‘Dat lijkt me mooi. Maar: HOE?’

    Foto’s

    Langzaam rijpt een idee in haar. Rosa verloor op haar zestiende haar vader. Plotseling. Onvoorzien. ‘Ik ga op zoek naar dochters van zestien. En naar vaders van dochters van zestien. Ik wil ze zien. Wat doen dochters van zestien met hun vader. Wat doen vaders van dochters van zestien met hun dochter. Hoe gaan ze met elkaar om. Wat doen ze. Hoe kijken ze naar elkaar. Hoe zien ze elkaar. Ik wil erbij zijn. Wil ze zien. Fotograferen. Die dingen die ik vanaf mijn zestiende nooit meer met mijn vader heb kunnen doen. Die ik nooit meer heb kunnen ervaren. Die ik mis ben gelopen. Gemist heb. Nog altijd mis.

    Zo is de expositie van Rosa ontstaan. ’16 x ver(t)rouwen’, in het Museum of Humanity in Zaandam.

    Samenkomen

    ‘Ik wil je zo graag deze tentoonstelling laten zien. Want zonder jou zou hij er nooit zijn geweest.’ ‘Ik kom’ zeg ik op mijn beurt tegen Rosa. ‘Op donderdag 23 december 2021 kom ik naar Zaandam. Naar de tentoonstelling. Tussen 11 uur en 13 uur in het museum.’

    Uitnodiging

    Graag nodigen Rosa en ik ook andere Verlaat Verdriet-ers – en niet-Verlaat Verdriet-ers – uit om naar deze rondleiding te komen. Waarin Rosa vertelt over het ontstaan van haar expositie. En ook mij uitnodigt om iets uit te leggen over de gevolgen van jong ouderverlies, voor wie daarover meer wil weten.

    Museum of Humanity

    Museum of Humanity
    Ketelhuis 10
    1505 RD  Zaandam

    Datum

    Donderdag 23 december 2021

    Tijd

    Tussen 11 en 13 uur in het Museum of Humanity

    Kosten

    Bij je bezoek word je verzocht een donatie te doen aan het museum. Richtprijs: € 7,50 pp.

    Aanmelden

    Tijdens de tentoonstelling houden we ons aan de Covid-maatregelen. Tip: kijk op de site van het museum https://www.museumofhumanity.nl/bezoek

    Het is prettig voor ons om te weten op hoeveel aanwezigen we ongeveer kunnen rekenen. Daarom is het fijn als je je tevoren aanmeldt bij Titia  titia@verlaatverdriet.nu Een spontaan, onaangekondigd bezoek kan ook wat ons betreft.

    Contact

    In verband met Rosa’s vakantie vragen we je voor informatie contact op te nemen met Titia Liese titia@verlaatverdriet.nu

  • | |

    Ik, mijn moeder en borstkanker

    DoorTitia Liese

    Deze maand is het tien jaar geleden dat ik voor de derde keer te horen kreeg dat ik borstkanker had. In 1998 kreeg ik deze mededeling voor de eerste keer.
    ‘En ik ga hier niet aan dood.’ flitste die eerste keer door me heen. Mijn moeder overleed door borstkanker toen ik acht jaar was. Haar dood veranderde mijn leven. Voorgoed.

    Angst

    Zolang ik me kon herinneren was ik bang geweest dat ik – net als mijn moeder – aan borstkanker dood zou gaan. Controleren liet ik me nooit. Als je het hebt ga je dood. Mijn volwassen hoofd wist heel goed dat tegenwoordig niet iedereen dood gaat aan borstkanker. Maar mijn ‘kind-hoofd’ raakte totaal in paniek bij de gedachte alleen al.
    Operatie. Bestraling volgde. Meer nabehandelingen waren niet nodig. Mijn leven veranderde nog een keer. Voorgoed. Voortaan kon ik leven zonder angst voor borstkanker. Ik was er niet aan dood gegaan.

    Geen nabehandelingen

    Iets meer dan tien jaar later. Opnieuw. Dezelfde boodschap. Andere borst. ‘Sommige vrouwen kiezen ervoor geen nabehandeling te doen. En dat respecteren wij’ zei de chirurg tegen me. Ik was perplex. Dat kon dus ook. De bestralingen waren al begonnen. Die heb ik afgemaakt. De geadviseerde verdere nabehandelingen heb ik geweigerd. ‘U kunt er altijd op terugkomen’ zei de oncologe. Voor mij was dat genoeg.

    Deskundige

    ‘Mevrouw, wat kan ik u vertellen. U bent hier de deskundige’ zei de medisch specialist tegen me toen tien jaar geleden voor de derde keer kanker was gevonden. Deze keer in de borst van de eerste keer. Amputatie volgde. De geadviseerde verdere nabehandelingen heb ik ook bij de derde keer geweigerd.

    Keuze

    Tien jaar is het inmiddels geleden. Nog altijd voel ik het respect van de medisch specialisten. Voor mij. Als patiënt.
    Maar bovenal kan ik nog altijd voelen hoe de keuzes voelden die ik maakte. Toen mijn moeder overleed had ik geen keuze. Mijn leven veranderde. Voorgoed. Ik stond aan de kant. En kon niets doen.
    Bij de borstkanker had ik een keuze. Die heb ik – weloverwogen – gemaakt.
    Mijn leven veranderde. Opnieuw. Ik had een keuze. En ik ben er nog.

  • | | |

    Uw leven is al zo versnipperd

    DoorTitia Liese

    ‘Uw leven is al zo versnipperd.’ antwoordt de huisarts. Ik bedank haar omdat ze even opbelde om te zeggen dat ze wat later zou komen voor de medische handeling die ze thuis bij mijn partner uit zou gaan voeren.
    Deze huisarts verloor haar man. Ze spreekt uit ervaring. Even voel ik heel diep hoe goed deze kennis uit ervaring mij doet. In deze ene zin voel ik me gezien. Erkend.

    Intensief

    ‘Is het niet heel erg zwaar?’ wordt me geregeld gevraagd. Sinds begin november 2019 ben ik mantelzorger voor mijn terminaal zieke (LAT)partner. Zelf ervaar ik het niet als zwaar. Wel als intensief. Maar wat gebeurt er dan als ik van tijd tot tijd ontplof?

    Gefragmenteerd

    Ineens dringt het helemaal tot me door. Veel Verlaat Verdriet-ers – ook ik vroeger – ervaren hun leven na het vroege verlies van hun ouder(s) als gefragmenteerd. Versnipperd. In duizend stukjes uiteen gevallen. Dat kan je (levenlange) angst bezorgen. Angst om in een peilloos diep gat te vallen. Overlevingspatronen moeten deze angst(en) onder controle houden. Je leven voelt als zwaar. Heel zwaar.

    Antwoord

    Het antwoord van de huisarts doet me in de volgende dagen een aantal dingen beseffen:

    • de bijzondere waarde van kennis uit ervaring;
    • zelf heb ik mijn leven vergaand geheeld – vandaar dat ik de zorg voor mijn partner ervaar als intensief, niet als zwaar;
    • aan de randen van deze zorg treedt soms toch een oude reactie op. Dan ontplof ik op een manier die niet in verhouding staat tot de aanleiding. Ik wil naar huis. Naar mijn eigen huis. En wel onmiddellijk.

    Geleerd

    Weer wat geleerd over

    • kennis uit ervaring;
    • Verlaat Verdriet;
    • Verlaat Verdriet-ers;
    • mezelf;
    • me gezien voelen;
    • het gefragmenteerde bestaan van Verlaat Verdriet-ers (inclusief mijzelf);
    • kwetsbaarheid;
    • de kracht van helen.
  • | |

    Hoe zorg ik goed voor mijzelf?

    DoorTitia Liese

    Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden

    Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
    Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

    Vraag

    Hoe zorg ik goed voor mijzelf?

    Antwoord

    Voor jezelf zorgen is voor veel mensen die jong een ouder hebben verloren een moeilijke opdracht.  Toch kun je er op verschillende manieren zorg voor dragen, dat je je wat beter voelt.

    Goede zorg voor jezelf

    Warmte

    Voel je de intense kou van eenzaamheid tot in je botten? Hul jezelf in een kleurige, warme deken, zet je lievelingsthee, gun jezelf een lekkere massage, zet de muziek aan waar je het meeste van houdt en vergeet vooral nooit de simpele remedie van de ouderwetse, warme kruik.

    Contact

    Voel je het verdriet van het afgescheiden zijn? Oefen je in het leggen van contacten. Het warme bad van contact doet wonderen.

    Voel je dat je in een isolement terecht dreigt te komen? Vraag een vertrouwde persoon om betrokken getuige te zijn van je proces en je op te vangen en te steunen als dat nodig is. Misschien denk je dat uitgerekend jij zo iemand nooit zult vinden. Realiseer je dan dat de zoektocht naar iemand, die bereid is er helemaal voor je te zijn, deel uitmaakt van het proces waar je nu mee bezig bent. De vraag of zo iemand voor jou bestaat, is op dit moment minder relevant dan jouw bereidheid om zo iemand te vinden.

    Rust

    Ben je ernstig vermoeid van alle emoties? Neem op tijd rust, en rust zonder schuldgevoelens. Je werkt namelijk hard. Niets is meer slopend voor je energie dan deze vorm van geestelijke arbeid. Zit je gevangen in gedachtenketens die je niet kunt stoppen? Stop ermee je af te vragen of yoga iets voor jou kan zijn en meld je aan voor een groep. Ook in jouw buurt zul je mogelijkheden daartoe vinden.

    Heb je jezelf klemgezet in kwaadheid die je niet op een heilzame manier kunt uiten? Ga op zoek naar mogelijkheden om lichaamswerk te doen, bijvoorbeeld bio-energetica.

    Liefde

    Beschik je, voor je gevoel, niet over het benodigde geld om goed voor jezelf te zorgen? Spreek de vindingrijkheid aan die ook jij hebt moeten ontwikkelen en zoek naar nieuwe wegen om liefde te geven. De stroom van liefde die je daarmee op gang brengt zal ook jou verwarmen en je verzorgen.

    Verslavingen

    Voel je dwingende behoefte aan alcohol of drugs? Ze helpen je nooit verder. Integendeel. Ze vergroten alleen maar je gevoelens van angst en ongemak. Afblijven is eigenlijk heel simpel, wat overigens iets anders is dan gemakkelijk.

    Denk je dat je het niet redt zonder anti-depressiva? Overleg met je arts. Anti-depressiva kunnen je helpen je minder oncomfortabel te voelen, maar ze helpen je meestal niet vooruit.

    Sleutel

    Zit je gevangen in negatieve gedachten en emoties over jezelf en de wereld om je heen? Achter elke emotie schuilt een grote kracht. Ook bij jou. Als je begrijpt dat ook jouw negatieve gedachten en emoties geladen zijn met je eigen kracht, zul je begrijpen hoe groot die kracht eigenlijk is. Als je begrijpt dat je van elke negatieve gedachte een positieve kunt maken, heb je één van de belangrijkste sleutels van een verlaat rouwproces in handen.

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

    Bestellen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek