• |

    Herinnering & bedding

    Op het moment dat een ouder overlijdt, verandert de wereld van het kind voorgoed. Niet alleen is de ouder lijfelijk definitief afwezig, ook de infrastructuur van het gezin verandert voorgoed. De dood van de ouder veroorzaakt een ruptuur, zowel in de binnenwereld van het kind als in de buitenwereld. Het kind valt als het ware uit zichzelf. Het leven van aanpassen en er het beste van proberen te maken (of juist in verzet gaan) heeft een aanvang genomen. Overleven. Flink zijn. Tanden op elkaar. Doorgaan. Ik red me wel. Ik doe het wel alleen. Ik heb niemand nodig.

    Het gevoel van afgescheiden zijn, van anders te zijn dan anderen gaat deel uit maken van de wereld van het kind en groeit mee naar volwassenheid. De afstand met de overleden ouder wordt groter en groter. Het gemis wordt een diffuus gevoel, waarvan de oorsprong zich niet meer gemakkelijk laat duiden.

    In mijn werk inspireer ik graag mensen een herinneringsboek aan de overleden ouder te maken.
    Het maken van een herinneringsboek – of een herinneringsdocument, zo je wilt – is een concrete manier van (ver)werken met een sterk helend vermogen. Het vraagt tijd, aandacht, geduld, doorzettingsvermogen, toewijding en liefde om zo’n proces te volbrengen.
    Weet dan dat het mooie en wonderbaarlijke van dit proces is, dat je al deze tijd, al deze aandacht, al dit doorzettingsvermogen, al deze toewijding en al deze liefde ook aan jezelf besteedt. Dan begrijp je de waarde van het maken van een herinneringsboek.

    Een herinneringsboek is het tastbare resultaat van je inspanningen, de geheelde verbinding met je vroeg overleden ouder verschaft je leven een nieuwe bedding.

    Concept-herinneringsboeken kun je gratis downloaden Herinneringsboeken

  • |

    Verbinding & verbondenheid

    Verbondenheid is voor (jonge, afhankelijke) kinderen niet een gezellig onderonsje waar je als kind voor kunt kiezen om het te doen of om het niet te doen. Verbondenheid – verbonden zijn – met je ouder(s) is voor een kind noodzakelijk om zich veilig te kunnen voelen.
    Voor Verlaat Verdriet-ers die heel erg jong waren toen ze hun ouder(s) verloren door overlijden – zo jong dat ze zelfs geen bewuste herinneringen aan hun moeder/hun vader hebben –  is het moeilijk, zo niet soms onmogelijk lijkend, om nog te weten hoe vanzelfsprekende verbinding voelt. En wat vanzelfsprekende verbondenheid betekent. Met de vroege dood van hun ouder begon voor veel van hen de lange, eenzame overlevingstocht. Al in hun allervroegste jeugd raakten ze – via de overleden ouder – verbonden aan de dood. Ook al waren ze op dat moment te jong om zich bewust te zijn van wat er gebeurde. Of beter gezegd: beschikten ze op dat moment niet over de taligheid om hun gevoelens onder woorden te brengen. Mijn tante, bij wie ik in huis was omdat mijn moeder al maanden in het ziekenhuis lag, vertelde me onlangs dat ik, terwijl ik eigenlijk een heel rustig en tevreden kind was, op de dag waarop mijn moeder overleed de hele dag ontroostbaar heb gehuild, vertelde een van de deelneemsters aan de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet, die 7 maanden was toen ze haar moeder verloor.

    Vanaf hun allervroegste jeugd hebben veel van deze Verlaat Verdriet-ers zich, op eigen kracht, staande moeten houden. Voor deze Verlaat Verdriet-ers is het van belang zich (opnieuw) te verbinden met hun overleden ouder en zich weer de dochter/de zoon te voelen van de ouder met wie ze zo weinig leven hebben kunnen delen. Net zo belangrijk als het voor deze Verlaat Verdriet-ers is hun eigen weg te zoeken in het zich (opnieuw) verbinden met het leven.

  • |

    Verbinden & vertrouwen

    Verbinden en vertrouwen zijn kernwaarden in het leven. Ieder mens – misschien een enkele pilaarheilige daargelaten – heeft het nodig zich verbonden te voelen: verbonden met andere mensen, verbonden met je omgeving, verbonden met jezelf, verbonden met het leven en vertrouwen te hebben: vertrouwen in andere mensen, vertrouwen in je omgeving, vertrouwen in jezelf, vertrouwen in het leven. En juist met verbinden en vertrouwen hebben veel Verlaat Verdriet-ers nogal eens problemen.

    De meeste Verlaat Verdriet-ers kwamen uit hele gewone gezinnen en waren veilig – dat wil zeggen ‘heel gewoon’ – gehecht in de tijd dat hun ouder overleed. Of waren op weg in een veilige en vertrouwde omgeving veilig gehecht te raken. Hechten hebben de meeste Verlaat Verdriet-ers dan ook wel geleerd. Veilig losmaken – losmaken is in vertrouwen leren loslaten – daarentegen niet. Met als gevolg dat Verlaat Verdriet-ers in veel gevallen de grootst mogelijke moeite hebben los te laten (en dat in een tijd waarin loslaten de toverformule voor het oplossen van welk probleem dan ook lijkt te zijn!).
    De vroege dood van je ouder betekende ook – en misschien wel vooral – een breuk met vertrouwen. Vertrouwen in andere mensen. Vertrouwen in je omgeving. Vertrouwen in jezelf. Vertrouwen in het leven. Verliesangst tekent het leven van veel Verlaat Verdriet-ers. Wellicht ook dat van jou. Met als gevolg dat je een allesoverheersende behoefte aan controle hebt ontwikkeld, die een groot deel van je leven je handelen en je handelingen bepaalt en heeft bepaald.

    Vertrouwen en verbinden zijn kernthema’s van Verlaat Verdriet. In de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet onderzoek je onder meer je vermogen om je te verbinden en te vertrouwen en krijg je handvatten aangereikt die je helpen je vermogen om te vertrouwen en te verbinden te helen. Gedurende de jaartraining leer je – en ervaar je – hoe je aan (zelf)vertrouwen wint en hoe je je meer verbonden kunt voelen met andere mensen, met je omgeving, met jezelf en met het leven.

  • Paradoxen

    Steeds duidelijker tekenen zich voor mij de paradoxen bij Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet af. Zoals de paradox van

    • Verbinden & loslaten
    • Verlies & winst
    • Stilstand & vooruitgang
    • Geven & ontvangen
    • Afgescheidenheid & verbondenheid
    • Twijfel & vertrouwen

    Ze overziend begrijp ik nu mijn eeuwige moeite met het zo dikwijls gebruikte begrip ‘valkuilen’. Bij valkuil wordt je altijd de bedreiging voorgehouden, de paradox laat ook de andere kant van het spectrum zien.
    De valkuil kun je invallen (en dat gebeurt ook regelmatig),
    de paradox laat ook de uitweg zien.