• Schaduwpatronen

    DoorTitia Liese

    Overlevingspatronen

    Overlevingspatronen zijn patronen die je – als gevolg van het vroege verlies van je ouder – hebt aangeleerd om te overleven. Om jezelf in stand te kunnen houden. Overlevingspatronen hebben in de loop van je leven je gedrag in veel gevallen vergaand beïnvloed. Je kunt zelfs zeggen dat overlevingspatronen een (groot) deel van je identiteit zijn gaan uitmaken. Bijvoorbeeld in hoe je je manifesteert in de buitenwereld: jezelf zo onzichtbaar mogelijk maken (‘Mij niet gezien’ of: ‘Dit gaat niet over mij’). Of je altijd aanpassen (‘Van mij zal niemand last hebben’ ). Of altijd zorgen voor anderen (‘Dat doe ik wel’). Of hele hoge (en onrealistische) eisen aan jezelf stellen, waardoor je altijd moet presteren. (‘Ik doe altijd mijn best’).

    Overlevingspatronen zijn patronen die je hebben geholpen jezelf in stand te houden. Je hebt ze gebaseerd op talenten die in je in aanleg had, zowel als mens als in de unieke mens die jij bent. Ze hoeven geen zelfondermijnende overtuigingen te zijn.

    Zelfondermijnende overtuigingen

    Zelfondermijnende overtuigingen zijn overtuigingen waarmee je jezelf onderuit haalt. Ze komen voort uit je basale gebrek aan zelfvertrouwen, uit je tekort aan eigenwaarde en zelfrespect en uit je twijfel aan je bestaansrecht. Bijvoorbeeld: ‘Ik hoor er niet bij.’ ‘Mij lukt dat niet.’ ‘Ik ben anders.’ ‘Ik ben niets waard.’ ‘Mij helpt dat niet’. ‘Ik kan het niet.’ ‘Was ik maar nooit geboren.’

    Schaduwpatronen

    Zelfondermijnende overtuigingen heb ik in Verlaat Verdriet-verband schaduwpatronen genoemd. Schaduwpatronen zijn ontstaan in de schaduwkant – in de eenzaamheid – van je kindbestaan. Daar waar je, als gevolg van de vroege dood van je ouder, tekort kwam aan zorg, aandacht, liefde, educatie en cultuur. Waardoor je je onvoldoende op een gezonde en evenwichtige manier hebt kunnen ontwikkelen. Je ontwikkelde als gevolg daarvan een ‘negatieve identiteit’. Een identiteit die je nog steeds in de schaduwkant van het leven houdt. Die een onderstroom heeft van: NEE. En: NIET. Deze schaduwpatronen zijn met je meegegroeid naar de volwassene die je nu bent en ze hebben nog steeds (grote) invloed op de manier waarop je handelt. Maar nogmaals: het zijn geen overlevingspatronen. Ze hebben nooit tot doel gehad je te helpen met overleven. Ze hebben je nooit geholpen met overleven. Ze helpen je nog steeds niet met overleven. En ze helpen je al helemaal niet met leven. Integendeel. Ze hebben je vertrouwen en je zelfvertrouwen ondermijnd, en dat doen ze nog steeds. Twijfel, scepsis, schaamte, schuld, wrok en ongeloof zijn deel uit gaan van de manier waarop je naar jezelf, naar andere mensen en naar het leven kijkt. Schaduwpatronen kosten je ongelofelijk veel energie en leveren je uitsluitend negatieve energie op.

    In het licht zetten

    Zoals alle schaduwpatronen zijn ook deze schaduwpatronen beweeglijk en verdwijnen ze door ze in het licht te zetten. Ze hebben de eigenschap je angst te bezorgen. Grote en diepgevoelde angsten. Verleid jezelf. Zoek hulp. Overwin je angsten. Zet de schaduwpatronen die je hebt ontwikkeld in het licht en ervaar hoe je stappen zet in het proces van overleven naar leven!

  • |

    Verbinden & vertrouwen

    DoorTitia Liese

    Verbinden en vertrouwen zijn kernwaarden in het leven. Ieder mens – misschien een enkele pilaarheilige daargelaten – heeft het nodig zich verbonden te voelen: verbonden met andere mensen, verbonden met je omgeving, verbonden met jezelf, verbonden met het leven en vertrouwen te hebben: vertrouwen in andere mensen, vertrouwen in je omgeving, vertrouwen in jezelf, vertrouwen in het leven. En juist met verbinden en vertrouwen hebben veel Verlaat Verdriet-ers nogal eens problemen.

    De meeste Verlaat Verdriet-ers kwamen uit hele gewone gezinnen en waren veilig – dat wil zeggen ‘heel gewoon’ – gehecht in de tijd dat hun ouder overleed. Of waren op weg in een veilige en vertrouwde omgeving veilig gehecht te raken. Hechten hebben de meeste Verlaat Verdriet-ers dan ook wel geleerd. Veilig losmaken – losmaken is in vertrouwen leren loslaten – daarentegen niet. Met als gevolg dat Verlaat Verdriet-ers in veel gevallen de grootst mogelijke moeite hebben los te laten (en dat in een tijd waarin loslaten de toverformule voor het oplossen van welk probleem dan ook lijkt te zijn!).
    De vroege dood van je ouder betekende ook – en misschien wel vooral – een breuk met vertrouwen. Vertrouwen in andere mensen. Vertrouwen in je omgeving. Vertrouwen in jezelf. Vertrouwen in het leven. Verliesangst tekent het leven van veel Verlaat Verdriet-ers. Wellicht ook dat van jou. Met als gevolg dat je een allesoverheersende behoefte aan controle hebt ontwikkeld, die een groot deel van je leven je handelen en je handelingen bepaalt en heeft bepaald.

    Vertrouwen en verbinden zijn kernthema’s van Verlaat Verdriet. In de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet onderzoek je onder meer je vermogen om je te verbinden en te vertrouwen en krijg je handvatten aangereikt die je helpen je vermogen om te vertrouwen en te verbinden te helen. Gedurende de jaartraining leer je – en ervaar je – hoe je aan (zelf)vertrouwen wint en hoe je je meer verbonden kunt voelen met andere mensen, met je omgeving, met jezelf en met het leven.

  • Ontwikkelingsdiscrepantie

    DoorTitia Liese

    Werk dat gebaseerd is op ondervinding en ervaring – experience based werk – is een heel bijzondere manier van werken. Zeker als je, zoals in mijn geval, pioniert. ‘Ik ben bezig Verlaat Verdriet idioom te geven‘ geef ik vaak ten antwoord als mensen me vragen wat voor werk ik doe en wat mijn werk inhoudt. Woorden en begrippen zoeken voor ervaringen en gevoelens die verband houden met de gevolgen van jong ouderverlies. Woorden en begrippen die voortkomen uit ondervinding en ervaring in plaats van uit (theorie)boeken.

    Een proces dat mij op veel verschillende manieren bezig houdt. Een boeiend proces ook. Soms ineens is er een woord dat ik zou willen gebruiken. Helemaal bevredigend is zo’n woord of begrip soms niet. Hoe kom ik eigenlijk aan dat woord? Waar komt het vandaan? Bestaat het wel? Bestaat het niet? Is het jargon? Jargon uit de psychiatrie? Uit de psychologie?

    Op een dag duikt zo’n woord in me op. Soms ’s ochtends vroeg al als ik wakker word. Ineens is het er. Maar wil ik er iets mee?  Kan ik er iets mee? Klopt het? Wil ik het gebruiken? Is het een goed woord? Is het een woord dat de potentie heeft om te ‘incarneren’? Een woord dat ergens voor staat? Dat ergens voor kan gaan staan? Dat je je eigen maakt en dat op een dag deel uit maakt van je woordenschat?

    Soms zakt zo’n woord weer weg. Soms zo ver weg dat ik me van het bestaan ervan niet eens meer bewust ben. En dan, soms een jaar of langer later, is het er weer en dan moet ik er echt iets mee.

    Ontwikkelingsdiscrepantie is zo’n woord. Bestaat het? Is het een gangbaar woord? Even Googlen en het eerste antwoord is er: nee, het is geen gangbaar woord. Kan ik het gebruiken dan?

    Ruptuur

    “Ik was ineens kind af.”

    “In één klap was mijn jeugd voorbij.”

    “Er was voor altijd een ervoor en een erna.”

    Deze – en vergelijkbare opmerkingen – kun je vaak horen van Verlaat Verdriet-ers. Ineens. Abrupt. Geen kind meer. Emotioneel bleven veel Verlaat Verdriet-ers in meerdere of in mindere mate stilstaan na de ruptuur – de onomkeerbare scheiding van de ouder die overleed. Terwijl je tegelijkertijd moest gaan functioneren op een niveau waarvoor je (bij lange na) niet was toegerust. Discontinuïteit, onveiligheid namen de plaats in van geestelijke geborgenheid. Van vertrouwen. In plaats van zorg en aandacht te ontvangen ging je zorg en aandacht geven. Je paste je, door de dood gedwongen, aan je nieuwe omstandigheden aan. De lange eenzame weg, het gevoel dat je altijd alles alleen moet doen nam een aanvang.

    Ontwikkelingsdiscrepantie

    Ontwikkelingsongelijkheid zou je het kunnen noemen, maar zelf geef ik de voorkeur aan ontwikkelingsdiscrepantie. Ontwikkelingsstoornis is een woord, een begrip, dat misschien eerder gebruikt zou worden in de wereld van theorie-gebaseerde professionals. Voor mijn gevoel echter doet het woord ontwikkelingsstoornis onvoldoende recht aan de kracht die Verlaat Verdriet-ers in hun jeugd hebben opgebracht om zich te kunnen handhaven en de kwaliteiten die ze, als gevolg daarvan, hebben ontwikkeld. Ook al zijn die kwaliteiten als je volwassen bent geworden nog zo aan herwaardering toe. In Verlaat Verdriet-verband geef ik dus de voorkeur aan ontwikkelingsdiscrepantie. Zie hier een voordeel van experience-based idioom geven!

     

  • Paradoxen

    DoorTitia Liese

    Steeds duidelijker tekenen zich voor mij de paradoxen bij Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet af. Zoals de paradox van

    • Verbinden & loslaten
    • Verlies & winst
    • Stilstand & vooruitgang
    • Geven & ontvangen
    • Afgescheidenheid & verbondenheid
    • Twijfel & vertrouwen

    Ze overziend begrijp ik nu mijn eeuwige moeite met het zo dikwijls gebruikte begrip ‘valkuilen’. Bij valkuil wordt je altijd de bedreiging voorgehouden, de paradox laat ook de andere kant van het spectrum zien.
    De valkuil kun je invallen (en dat gebeurt ook regelmatig),
    de paradox laat ook de uitweg zien.