• | | |

    Het leven kan alleen achterwaarts begrepen worden

    DoorTitia Liese

    Het leven kan alleen achterwaarts begrepen worden, maar moet voorwaarts worden geleefd

    Veel mensen kennen dit citaat van Sören Kiekegaard, Deens theoloog en filosoof (1813-1855). Kierkegaard verloor niet zelf jong een ouder. Wel was hij een kind van een zeer zwaarmoedige vader, die het vroege verlies van zijn eerste vrouw nooit heeft kunnen verwerken.

    Verlies in retrospectief

    Pas in retrospectief – pas als je terugkijkt – kun je zien wat de werkelijke impact is geweest van het vroege verlies van je ouder(s). Voor veel Verlaat Verdriet-ers is het nog altijd niet vanzelfsprekend thema’s die spelen in je volwassen leven te relateren aan het verlies van je ouder in je jeugd. Mogelijk spelen ook in jouw leven verschillende thema’s die je niet goed thuis kunt brengen, zoals bijvoorbeeld

    • Je relaties lopen steeds stuk;
    • Je voelt je altijd overal verantwoordelijk voor;
    • Voor jezelf leg je de lat altijd heel erg hoog;
    • Intimiteit is een probleem voor je;
    • Een diepe angst voor afwijzing;
    • Je hebt het gevoel dat je altijd alles alleen moet doen;
    • Na de geboorte van je eerste kind ben je in een depressie geraakt waar je maar niet uit komt;
    • Je twijfelt altijd aan alles, en nog het meest aan jezelf;
    • Je weet zeker dat er veel meer in je zit dan je nu kunt laten zien.

    Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet

    Verloor je in je jeugd je ouder – of je beide ouders – door overlijden?
    Heb je het gevoel dat dit ook over jou zou kunnen gaan?
    Lees dan eens de Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet 

    Teruggaan om verder te kunnen

    Is het voor jou tijd om nader kennis te maken met Verlaat Verdriet?
    Wil je verder kunnen? Lees dan eens het boek van Titia Liese Teruggaan om verder te kunnen.

  • | | |

    Tien essentiële vragen aan Verlaat Verdriet-ers

    DoorTitia Liese

    Ik ben verbijsterd. Dat was ik al. Ik weet het. En toch ben ik weer verbijsterd. En ik vrees dat ik het nog wel even blijf.

    Verbijsterd

    Verbijsterd ben ik door het totale gebrek aan kennis binnen de GGZ als het gaat over Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet. Maar niet alleen ben ik verbijsterd door het totale gebrek aan kennis. Ook ben ik verbijsterd door de desinteresse om de kennis die er wel is in huis te halen. Om gebruik te maken van de kennis die er wel is. Niet alleen om Verlaat Verdriet-ers beter te kunnen helpen. Maar ook om ervoor te zorgen dat hulpverleners beter en met meer resultaat kunnen werken met Verlaat Verdriet-ers.

    Vragen stellen

    Gisteravond, na afloop van een bijzondere drie-daagse Verlaat Verdriet-workshop bedacht ik: het minste wat hulpverleners kunnen doen is Verlaat Verdriet-ers vragen stellen.
    Tien vragen kwamen meteen bij me op die hulpverleners zicht geven op essentiële Verlaat Verdriet-thema’s. Die zicht geven op de omvang en de complexiteit van Verlaat Verdriet en verlate rouw.
    Voordelen: de Verlaat Verdriet-er voelt zich om te beginnen gezien – en als het goed is – gehoord. En de hulpverlener heeft meer zicht op Verlaat Verdriet, en de persoonlijke omstandigheden van de Verlaat Verdriet-er.

    Tien essentiële vragen aan Verlaat Verdriet-ers

    1. Welke ouder ben je verloren;
    2. Welke leeftijd had je;
    3. Op welke wijze ben je je ouder verloren;
    4. Hoe was de samenstelling van je gezin van herkomst voor het overlijden van je ouder;
    5. Wie zorgde er voor jou na het overlijden van je ouder;
    6. Welke andere ingrijpende verliezen hebben zich voorgedaan in je gezin van herkomst voor het overlijden van je ouder;
    7. Welke veranderingen hebben plaatsgevonden in de samenstelling van je gezin van herkomst na het overlijden van je ouder;
    8. Wat betekende school voor jou;
    9. Met welke problemen in je leven van nu worstel je;
    10. Wat verwacht je van mij ([GGZ]-behandelaar).

    Ik deel de vragen graag met je. En hoor graag wat je mist als je iets wezenlijks mist wat ik voor deze lijst van tien vragen heb overgeslagen.
    Reageer naar titia@verlaatverdriet.nu
    Je reactie is van harte welkom!

     

     

  • | | |

    De magische leeftijd en de volgende generatie

    DoorTitia Liese

    ‘Dertien was ik toen mijn moeder plotseling overleed’ vertelt de deelneemster aan de workshop Zonder Moeder. ‘Daarna werd het leven afschuwelijk. Mijn vader liet het helemaal afweten. Met mijn stiefmoeder kon ik niks. Ik ben alleenstaand moeder van twee dochters. Lang geleden gescheiden. Nu komt het vreselijke. Toen mijn oudste dochter dertien werd heb ik alle emotionele banden met haar doorgesneden. Ik gaf haar te eten. Ik waste haar kleren. Maar dat was het. Wat ik verder met haar moest: geen idee. Tot aan haar dertiende wist ik het. Maar daarna hield het op. Geen idee wat ik aan moest met een kind van dertien.

    De magische leeftijd

    Haar verhaal is me altijd bijgebleven. Heeft me vanaf het begin van mijn Verlaat Verdriet-werk ervan bewust gemaakt hoe sterk de invloed kan zijn van ‘de magische leeftijd’. Of die ‘magische leeftijd’ nu verbonden is met de leeftijd die je ouder had bij overlijden. Of dat die ‘magische leeftijd’ is verbonden met de leeftijd die je zelf had toen je je ouder verloor.

    Onderkennen en erkennen

    Het heeft me ervan bewust gemaakt hoe belangrijk het is te onderkennen wat het vroege verlies van je ouder met je heeft gedaan. Te erkennen dat ook jij mogelijk bent belast met de gevolgen van dat vroege verlies. Te onderzoeken wat dat betekent voor jou. Voor je kinderen. Voor mensen in je omgeving.

    Herstel

    Jaren later sprak ik haar tijdens het eerste symposium voor Verlaat Verdriet-ers, nu zo’n twintig jaar geleden. Ze vertelde me dat het beter ging met haar dochter. En met haarzelf. De periodes van depressies en suïcide-pogingen van haar dochter waren voorbij. De relatie tussen moeder en dochter was bezig zich te herstellen. ‘Ik ben nog altijd blij dat ik toen de workshop Zonder Moeder heb gedaan bij jullie. Dat heeft een ommekeer gebracht. Zowel bij mijzelf als bij haar.’

    Lezen

    Doen

    Ervaren

  • | |

    Pijn en verdriet van het kind in je

    DoorTitia Liese

    ‘Eén jaar, komma drie maanden was ik toen ik mijn moeder verloor. En niet één jaar komma vijf maanden zoals hier op het papier staat.’ Verontwaardigd kijkt de deelneemster aan de workshop voor Dochters zonder Moeder – op dat moment 60+ – me aan. Ze spreekt me bestraffend toe. Ik schrik. M’n tweede workshop. Ik ben nog heel onzeker. En dan nu dit. Natuurlijk was het niet mijn bedoeling iemand te beledigen. Of te kort te doen. Maar het stond er wel. En het raakte deze deelneemster diep. Ik leerde ervan. Ik leerde hoe diep deze magische leeftijd in Verlaat Verdriet-ers verankerd ligt. Deze magische leeftijd van de ruptuur. Van het onomkeerbare verlies van je ouder. Of je nu talig was of niet: het doet iets in je ziel, besefte ik. (Wat de ziel dan ook maar zijn moge.)

    Aan de allereerste workshop voor Dochters zonder Moeder ooit verloor een deelneemster – toen midden 40 – haar moeder bij haar geboorte. Ze was de jongste van een groot gezin. ‘Niemand heeft het ooit hardop gezegd’ vertelde ze. ‘Maar vanaf dat ik thuis kwam uit het ziekenhuis – zonder mijn moeder – weet ik dat mijn broers en zussen me hebben gezien als de moordenaar van mijn moeder.’

    Het kind in je

    In de workshops Verlaat Verdriet komt het altijd weer ter sprake. Het kind in ons. Het kind dat boos is. Verdrietig. Ontredderd. Het kind dat behoefte heeft aan aandacht. Aan troost. En dan wij, Verlaat Verdriet-ers…. Hoe we met onze rug naar dat kind zijn gaan staan. We moesten door. We konden het niet gebruiken. Dat kind. Boos. Ontredderd. Verdrietig. Eenzaam. We konden het er niet bij hebben. Sloten ons ervoor af. Gingen met de rug naar dat kind staan. Duwden het weg.

    Omarm dit kind

    Eén van de bijzondere, helende stappen die je kunt zetten in je verlate rouwproces is onder ogen zien wat je hebt gedaan. Wat je doet. Hoe je met je rug naar dit kind bent gaan staan. Hoe je het altijd weg hebt geduwd. En nog wegduwt.
    Draai je om. Verwelkom dit kind in je leven. Laat dit kind weten: ik weet dat je er bent. Ik zie je. Neem dit kind in je armen. Omarm het. Laat het weten: ik ben nu volwassen. Ik kan nu zorgen voor jou. Ik ga m’n best doen om dat te doen.

    Dingen die je kunt doen en die je helpen

    • Zoek een foto op van vroeger. Misschien vind je een foto waar je op staat als het kind dat vol vertrouwen de wereld in keek. Dat van plan was iets moois te maken van het leven. Geef die foto een tijdlang een zichtbare plek in je leven. Een plek waar je jezelf als kind dagelijks even ziet;
    • Misschien kom je alleen foto’s tegen van jezelf waarop je pijn ziet. Verdriet. Hulpeloosheid. Neem dan eens de tijd om een brief te schrijven aan dit kind. Een brief waarin je laat weten: kom maar hier. Vanaf nu zorg ik voor jou. Lees deze brief hardop voor aan jezelf. Herinner jezelf eraan dat je deze brief hebt geschreven, en lees tenminste een keer in de week de brief nog eens helemaal door.

    meer