• | |

    Herbegraven of cremeren? Een voorbeeld uit mijn praktijk.

    DoorTitia Liese

    Herbegraven of cremeren?

    Met enige regelmaat kom ik ze tegen in mijn Verlaat Verdriet-praktijk: Verlaat Verdriet-ers met vragen over herbegraven of cremeren.
    Bij Verlaat Verdriet-ers gaat het dan altijd over een situatie in het NU, die betrekking heeft op de ouder die lang geleden – vaak decennia geleden – is overleden.

    Aanleidingen

    Vragen van Verlaat Verdriet-ers over herbegraven of cremeren kunnen verschillende aanleidingen hebben zoals:

    • De grafrechten zijn verlopen. Er moet een keuze gemaakt worden tussen verlengen of ruimen.
      Wat gebeurt er bij ruimen met de stoffelijke resten?
      Willen we dat?
      Wat willen we dan wel?
    • Eigenlijk wordt het graf niet heel trouw meer onderhouden.
      Maar ruimen?
      Nergens meer een plek?
    • De vroeg overleden ouder is begraven, omdat begraven toen het meest voor de hand liggend was.
      De overgebleven ouder kiest voor crematie.
      Hoe brengen we onze ouders bij elkaar?
    • Er is sprake van een familiegraf.
      De overgebleven ouder heeft een nieuwe partner.
      Hoe gaan we nu en in de toekomst om met dit gegeven?

    Vroeger

    ‘Vroeger’, in de eerste jaren van mijn praktijk, werd over deze thema’s nooit gesproken.
    Eng. Raar. Griezelig. Onbespreekbaar. Gelukkig is de schroom daarover aan het verdwijnen. Een toe te juichen ontwikkeling!

    Nu

    De behoefte als Verlaat Verdriet-er alsnog vorm te geven aan een ceremonie om je vroeg verloren ouder te eren, bijvoorbeeld door herbegraven of cremeren, kan groot zijn. Je kunt dan met vragen geconfronteerd worden als:
    Hoe gaat dat in z’n werk?
    Wat mag wel? Wat mag niet? Hoe moet het dan? Wat hoeft niet?
    Hoe geef je zo’n ceremonie vorm?
    Waar moet je op letten?
    Hoe gaan we in dit proces als familie met elkaar om?
    Waar moet je zijn voor informatie?
    Bestaat er een checklist of zoiets?

    Ervaring met vragen over herbegraven of cremeren

    Inmiddels kom ik in mijn praktijk steeds vaker Verlaat Verdriet-ers tegen die dit bijzondere proces van herbegraven of cremeren zijn aangegaan. Hun verhalen hebben mij – Titia Liese – geïnspireerd in gesprek te gaan over herbegraven en cremeren met Maroesjcha Branderhorst – Verlaat Verdriet-er met een lange staat van dienst in de wereld van de uitvaart.

    Raad en daad

    Wij, Maroesjcha en ik, staan je graag met raad en daad terzijde.
    Neem contact op met Maroesjcha Branderhorst
    Of met Titia Liese

    Tip

    Ken je iemand in je omgeving van wie je weet dat bij haar/hem deze of soortgelijke vragen over herbegraven of cremeren spelen?
    Geef deze raad en daad bij herbegraven of cremeren door!

  • | |

    Eenzaamheid is de achterkant van loyaliteit

    DoorTitia Liese

    Rouw is de achterkant van liefde

    Rouw is de achterkant van liefde.
    Je hoort het vaak.
    Rouw is de prijs die je betaalt voor liefde.
    Maar rouw is, denk ik, ook de achterkant van liefde die je misliep. Intens verdriet om een verbinding waar je naar verlangde, maar die je niet kreeg.
    Een verbinding die nooit meer te herstellen is, omdat deze persoon is overleden.

    Loyaliteit

    Loyaliteit van kind naar ouder is de sterkste band die er tussen mensen bestaat. Geen enkele band tussen levende wezens is zo sterk als de loyaliteit van kinderen naar hun ouders.
    De energie van loyaliteit laat volwassenen die in hun jeugd zijn geadopteerd, over de hele wereld reizen om hun biologische ouders te ontmoeten. Hun roots te vinden.
    Wat onvoorwaardelijke liefde van een ouder naar een kind is, is – in omgekeerde zin – loyaliteit van een kind naar een ouder. En dan nog veel sterker. Als afhankelijk kind kun je niet kiezen of je van je ouder wilt houden. Je moet. Uit lijfsbehoud.

    Loyaliteit en eenzaamheid

    Ook kinderen die een ouder verliezen door overlijden hebben die vrijwel onverwoestbare energie van loyaliteit in zich. De loyaliteit naar hun biologische ouder.

    Als een ouder overlijdt, betekent dat niet dat de energie van die loyaliteit verdwijnt. Die energie is er. Alleen: bij onomkeerbaar jong ouderverlies is de ontvanger van die energie voorgoed weg.
    Je bleef achter met een energie die je niet meer kwijt kon.
    Met als gevolg dat je mogelijk je leven lang een instilbaar verlangen in je draagt dat je niet kunt duiden. Dat on(ve)rvulbaar lijkt te zijn. 

    Eenzaamheid

    Als kind sluit je, na het verlies van je ouder, de energie van de loyaliteit naar je overleden ouder in jezelf op.
    Je stopt het weg.
    Ver weg.
    Je ouder verdween in de loop van je leven steeds meer uit je leven. Zij/hij was er misschien nog wel. Maar tegelijkertijd eigenlijk ook niet.

    Innerlijke eenzaamheid

    In mijn Verlaat Verdriet-praktijk spreek ik veel Verlaat Verdriet-ers die deze eenzaamheid, deze innerlijke eenzaamheid, kennen.
    De eenzaamheid van je in jezelf opgesloten voelen.
    Je geen deelnemer voelen aan het leven.
    Je een buitenstaander voelen.
    Alsof er een glasplaat zit tussen jou en de rest van de wereld.

    Opnieuw verbinden

    Als deze innerlijke eenzaamheid zich ook bij jou voordoet, is het belangrijk je weer opnieuw – nu als volwassene –  te verbinden met je overleden ouder.
    Je kunt dat bijvoorbeeld doen door het maken van een Herinneringsboek.
    Speciaal voor dat doel hebben we Herinneringsboek Moeder en Herinneringsboek Vader gemaakt dat je gratis kunt downloaden van deze website.

    Leer meer

    Leer meer over loyaliteit en onomkeerbaar jong ouderverlies in de
    basisworkshop Verlaat Verdriet.

  • | | |

    Het mooie en bijzondere van Veranderkracht

    DoorTitia Liese

    Veranderkracht

    Ze zijn zo mooi en zo bijzonder – de verhalen van Verlaat Verdriet-ers die er, dank zij hun toewijding en hun uithoudingsvermogen, in slagen van overleven naar leven te gaan. Die hun Overleefkracht omzetten in Veranderkracht. En er dank zij hun doorzettingsvermogen in zijn geslaagd hun leven een nieuwe, eigen en waardevolle vorm te geven.
    Vandaag wil ik graag het verhaal met jullie delen van Maroesjcha Branderhorst. Met ingang van deze week (mei 2018) de trotse zelfstandig onderneemster in haar geboortestad Deventer met haar eigen uitvaartbedrijf: Branderhorst Uitvaartzorg.

    Workshop Zonder Moeder

    In 1995 was Maroesjcha, toen 22 jaar, deelneemster aan de allereerste workshop Zonder Moeder. De workshop voor vrouwen die in hun jeugd hun moeder waren verloren door de dood (nu: basisworkshop Verlaat Verdriet, workshop voor mannen en vrouwen die in hun jeugd een ouder verloren door de dood).
    We ontdekten al snel na onze kennismaking dat we in elkaars buurt woonden. Maroesj ‘adopteerde’ mij na de workshop als ‘moeder’. Een heel bijzondere actie die ons beiden veel plezier heeft gebracht. We hebben dus altijd contact gehouden.

    Van overleven naar leven

    In de loop van de jaren heb ik Maroesjcha zien groeien. Gemakkelijk ging dat niet (een verlaat rouwproces na jong ouderverlies vraagt wel zo het een en ander van je!). Maar elke strijd werd aangegaan. En elke strijd werd ten slotte gewonnen.
    Zo veranderde, dank zij haar veranderkracht, haar leven van overleven naar leven.

    De dood

    Maroesjcha zette een grote ommekeer in haar leven in werking toen ze onder ogen zag – en aanpakte – waar ze in haar hart het meest bang voor was: de dood.
    Ze zette haar eerste schreden op het pad van uitvaartzorg.
    Een heel nieuw vak voor haar, dat haar als gegoten bleek te passen.

    Branderhorst Uitvaartzorg

    Uitvaartzorg: het vak waarin Maroesjcha sinds vele jaren werkzaam is. Waar ze haar hart aan heeft verpand. Dat ze beheerst tot in haar vingertoppen.
    Dat ze met ingang van 1 mei 2018 als zelfstandig ondernemer in haar woonplaats Deventer uit gaat voeren.
    Een aanwinst voor Deventer!
    Branderhorst-Uitvaartzorg.nl.

    Van harte

    Maroesjcha – van harte gefeliciteerd met deze nieuwe, grote, mooie stap.
    Wat vond ik het mooi toen ik je sprak om je te horen zeggen: ‘Weet je wat ik zo geweldig vind? Diep van binnen weet ik dat het me gaat lukken.’
    Weet je Maroesj wat ik zo geweldig vind? Ik weet zeker dat het je lukt!
    Je bent een prachtig en inspirerend voorbeeld van Veranderkracht.
    Ik ben zo trots op je!

    Succes

    Heel veel succes met je eigen onderneming: Branderhorst Uitvaartzorg.
    Nu en in de toekomst!

  • | |

    Wetenschappelijk onderzoek

    DoorTitia Liese

    Wetenschappelijk onderzoek

    ‘Langdurige wetenschappelijke onderzoeken hebben aangetoond dat de meeste volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden daar later geen last van hebben.’
    Aan het woord een wetenschappelijk onderzoeker met een lange staat van dienst op het gebied van verlies en rouw.

    Verbijsterd

    Ik hoor hem verbijsterd aan. Meent hij wat hij zegt? Denkt hij zelf dat dit waar is?
    Zijn wij dan toch gek? Sukkels die het niet goed hebben gedaan? Klunzen? Al die honderden Verlaat Verdriet-ers die ik in de loop van de jaren heb gesproken, met wie ik heb gewerkt, zijn dat echt allemaal klunzen die de aanleg hebben kluns te zijn en dus levenslang kluns te blijven?

    Diagnoses

    ‘Mensen die jong een ouder hebben verloren maken niet opvallend vaker gebruik van hulpverlening dan andere volwassenen.’ komt uit deze onderzoeken naar voren.
    Zou iemand al hebben bedacht dat ‘geen hulp zoeken’ een kenmerk is van Verlaat Verdriet-ers?
    Dat Verlaat Verdriet-ers reguliere hulp liever uit de weg gaan omdat ze daar diagnoses krijgen als ADD, ADHD, Autisme, Borderline, dysthyme stoornis, bipolaire stoornis en wat mogelijk allemaal nog meer? Met bijbehorende behandelplannen, inclusief medicatie?
    In plaats van hulpverleners die zeggen: ‘Jong ouderverlies? Daar kunnen we mee aan het werk!’

    Cynisch

    De uitspraak houdt me maandenlang bezig.
    Wat is hier aan de hand?
    Waarom zijn mijn bevindingen totaal anders dan die uit wetenschappelijk onderzoek?
    Tot ik vanochtend wakker werd en het tot me doordrong.
    Als Verlaat Verdriet-ers ergens behoefte aan hebben, dan is het zich gezien en gehoord te voelen. Zou het kunnen zijn dat het pure feit dat deze mensen dertig jaar lang zijn gevolgd ervoor heeft gezorgd dat ze niet opvallend vaker gebruik maken van hulpverlening?
    Zou het zo cynisch kunnen zijn?
    Met als gevolg dat erkenning, en dus gedegen kennis, van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn binnen de reguliere hulpverlening nog altijd niet gewoon voorhanden is?

    Oplossen

    Willen we dit nog langer aanhoren?
    Willen we echt nog langer zo behandeld worden?
    Wat doen wij daar dan aan?
    Hoe lossen wij, Verlaat Verdriet-ers, dit op?