• | |

    Ik had het niet willen missen

    DoorTitia Liese

    Ik had het niet willen missen

    Voor mijzelf is het inmiddels jaren geleden dat het gebeurde. De dag waarop ik, zomaar ineens, door me heel voelde gaan ‘Ik had het niet willen missen.’ Ehhh, wat had ik niet willen missen?

    Verlaat rouw- en veranderproces

    Het duurde even voor ik me realiseerde wat ik dan precies niet had willen missen. Want wat ik niet had willen missen was het verlate rouw- en veranderproces waar ik in vele jaren voor die dag doorheen was gegaan. Dat vemaledijde proces. Dat proces dat ik 100.000 x 100.000 keer heb vervloekt. Dat ik heb gehaat. Dat me elke keer als ik dacht ermee klaar te zijn weer naar beneden sleurde. Twee stappen vooruit, drie stappen terug (nou ja: drie? Kan ook best vijf zijn geweest. Of meer.) Dat proces waar maar geen einde aan leek te komen. Dat me keer op keer bang maakte. Boos. Verdrietig. Wanhopig.
    Dat me keer op keer naar een einde deed verlangen. Of naar het einde.

    Ik lijk wel gek

    Van dat proces voelde ik ineens: ‘Ik had het niet willen missen.’
    Ik lijk wel gek.
    Of misschien ben ik wel gewoon gek geworden.

    Contact

    In de loop van de vele jaren dat ik mijn Verlaat Verdriet-werk doe (ja zeker, dat doe ik nog steeds. En als het aan mij ligt de komende twintig jaar ook nog) heb ik met veel, heel veel Verlaat Verdriet-ers gewerkt. Met een aantal van hen heb ik door de jaren heen nog steeds goed contact.

    Ik had het niet willen missen

    En ja: steeds hoor ik het Verlaat Verdriet-ers die hun proces helemaal zijn aangegaan zeggen – vaak met eenzelfde soort verlegen terughoudendheid, maar eigenlijk ook altijd met eenzelfde soort van vurigheid – ‘Ik had het niet willen missen.’

    Lees meer

    Lees meer over Verlaat Verdriet.
    Lees meer over verlate rouw.

     

  • | |

    Doodzwijgen is nog altijd doodzonde

    DoorTitia Liese

    Doodzwijgen en openheid

    ‘Over verlies moet je praten.’
    ‘Een overledene mag je niet doodzwijgen.’
    ‘Openheid is belangrijk bij rouw.’
    ‘De realiteit van het verlies onder ogen zien.’

    Niet doodzwijgen

    ‘Rouwdeskundigen’ weten het doorgaans zeker: een overledene moet je niet doodzwijgen.
    Over een verlies moet je praten.
    Openheid is belangrijk bij rouw.
    Om verder te kunnen is het noodzakelijk de realiteit van een verlies onder ogen te zien.

    Dat moet je niet alleen als volwassene.
    Ook kinderen moeten dat.
    Om verder te kunnen.

    Wel doodzwijgen

    Hoe merkwaardig is het dan toch dat deze verworven inzichten nooit op lijken te gaan als het gaat over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Verlaat Verdriet en verlate rouw worden, ook door ‘rouwdeskundigen’, in veel gevallen nog altijd genegeerd. Doodgezwegen.

    Doodzonde

    Afgelopen week kreeg ik een link toegestuurd naar een artikel in Trouw: Moet je een kind dat een ouder heeft verloren daarnaar vragen? Of is school juist een plaats waar die rouw niet bestaat? 
    Aan het woord de ‘rouwdeskundigen’ Mariken Spuij en Daan Westerink over kinderen, verlies en rouw. Aanleiding voor het artikel is een vraag in verband met een 17-jarige jongen die in korte tijd zijn beide ouders verloren heeft. In het artikel het ge-ijkte verhaal van de dames.

    En weer: geen enkel woord over de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder door de dood. Of, zoals in het geval van deze jongen, het verlies van beide ouders.

    Geen woord over het feit dat de kans aanwezig is (zeg maar rustig: groot is) dat deze jongen als volwassene nog het één en ander aan verwerkwerk te doen zal hebben. Dat verlate rouw na jong ouderverlies heel natuurlijk is. En heel gewoon. Dat je daar hulp voor kunt zoeken. En hulp voor kunt vinden (nou ja: daar valt ook nog artikel over te schrijven…..).
    Geen woord daarover.
    Doodzonde!

    Verbijsterend

    De ouderwetse methode dus: als je net doet alsof het er niet is, dan is het er niet.
    Niks niet doodzwijgen.
    Niks openheid.
    Niks de werkelijkheid onder ogen zien.
    Niks erover praten.

    Verbijsterend.
    Verbijsterend dat dit kennelijk nog steeds gebeurt.
    Uitgerekend bij de beroepsgroep ‘Rouwdeskundigen’ die zelf openheid     en de werkelijkheid onder ogen zien bij verlies en rouw altijd weer benadrukt. 

    Werkelijkheid

    Dus: kom op dames en heren ‘rouwdeskundigen’: zie de werkelijkheid van de impact van jong ouderverlies eindelijk eens onder ogen.
    Erken nu eindelijk eens de realiteit van het bestaan van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

    Wegwijs

    Ik weet zeker dat er een heleboel Verlaat Verdriet-ers zijn die jullie graag wegwijs maken in dit voor jullie kennelijk nog steeds hoogst onbekende gebied.

    Welkom

    Welkom dus in de wereld van Verlaat Verdriet-ers.
    Zie.
    Hoor.
    Leer.
    Neem je eigen theorieën over doodzwijgen, het belang van openheid en onder ogen zien van de werkelijkheid eindelijk eens serieus.
    Doodzwijgen is nog altijd doodzonde.

     

  • | |

    Gat in m’n ziel, lezing in Veldhoven

    DoorTitia Liese

    Gat in mijn ziel, wegen naar herstel

    Op uitnodiging van ds. Wim Dekker verzorgt Titia Liese op 6 juni a.s. de lezing Gat in m’n ziel in Veldhoven over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

    Datum

    Woensdag 6 juni 2018

    Tijd

    19.30 tot ± 22 uur

    Plaats

    Immanuelkerk
    Teullandstraat 1
    5503 VV Veldhoven

    Verlaat Verdriet

    Ruim een miljoen volwassen Nederlanders verloor als kind – op een leeftijd jonger dan 20 jaar – een ouder door overlijden. De impact van dit vroege, onomkeerbare verlies wordt in veel gevallen niet, of onvoldoende, onderkend. De gevolgen op de langere termijn uiten zich onder meer in angst- en paniekaanvallen, moeite intieme relaties aan te gaan, twijfel aan bestaansrecht, controle, stressgevoeligheid en gezondheidsproblemen.

    Lezing

    In de lezing Gat in m’n ziel geeft Titia Liese informatie over de problematiek die speelt bij veel volwassenen die in hun jeugd een ouder verloren door overlijden. Ze toont de mogelijkheden voor Verlaat Verdriet-ers om dit verlies alsnog te verwerken en te helen en biedt ruimte voor vragen.

    Doelgroep

    Deze lezing is bestemd voor ieder die geïnteresseerd is in de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder. Dus zowel voor Verlaat Verdriet-ers, als voor professionals, familieleden en anderszins belangstellenden.

    Titia Liese

    Titia Liese ontwikkelde in de afgelopen decennia, vanuit ervaring, haar veelzijdige kennis op het gebied van Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet. Ze is tevens auteur van Gids voor Verlaat Verdriet, Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek en Teruggaan, om verder te kunnen.

    Aanmelden en info

    Wim Dekker, wdekker1994@kpnmail.nl

  • | |

    Kinderen horen erbij

    DoorTitia Liese

    Vroeger werden kinderen niet bij een uitvaart betrokken. Ze werden niet als nabestaanden gezien. Ook niet als het kind een gezinslid verloor: een ouder of een broertje of een zusje.
    Wel werd er tegen ze gezegd: ‘Hoe gaat het met je moeder?’. ‘Zorg maar goed voor je vader.’ ‘Lief zijn, hoor! Je moeder/ je vader heeft het moeilijk.’
    Kinderen zijn kinderen.
    Maar: kinderen zijn ook mensen.
    Kinderen horen erbij.

    Kinderen horen erbij

    Tegenwoordig gaat dat anders. Kinderen worden meer bij de uitvaart betrokken. Ze mogen de kist beschilderen. Ze mogen tekeningen maken. Ze mogen ballonnen oplaten. En soms mogen kinderen ook gewoon bij de uitvaart iets zeggen.
    Kinderen zijn mensen.
    Maar: kinderen zijn ook kinderen.
    Kinderen horen erbij.

    Existentiële crisis

    Anders dan vaak wordt gedacht, wordt daarmee niet bewerkstelligd dat kinderen die vroeg een onomkeerbaar, levensveranderend verlies meemaken ‘daar later geen last van hebben.’ In feite laat dat juist zien dat de impact van jong ouderverlies vele, vele malen groter is dan vaak wordt verondersteld.
    Het verlies van een ouder – of beide ouders – op jonge leeftijd is namelijk geen life-event. Het verlies van een ouder – of beide ouders – is een existentiële crisis in het leven van een jong mens dat nog volop in ontwikkeling is.

    Vertrouwen

    Een kind dat een ouder verliest, verliest veel meer dan die ouder alleen. Het kind verliest ook geborgenheid. Veiligheid. Continuïteit. Het kind verliest vertrouwen. Niet zozeer het vertrouwen in mensen, maar vele malen ernstiger nog dan dat alleen: het kind verliest vertrouwen in het leven.
    Verliesangst komt in de plaats van vertrouwen.
    Verliesangst nestelt zich in alle levensgebieden. En groeit mee naar volwassenheid.
    Leven veranderde in overleven.

    Overleven

    Als volwassene kun je dan tegen psychische en fysieke beperkingen aanlopen, die zijn ontstaan als gevolg van dat vroege, onomkeerbare verlies.
    Dat betekent niet dat je een sukkel bent. Een loser die niet over voldoende veerkracht beschikt(e). Veerkracht na het verlies van een ouder betekent namelijk overleven.

    Aan overleven hangt altijd een prijskaartje. En dat prijskaartje moet je onder ogen gaan zien (lees meer over de gevolgen Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet en/of maak de Zelftest 1 / Zelftest 2

    Aandacht

    Het betekent niet dat je overgebleven ouder ‘alles’ fout heeft gedaan.
    Het betekent ook niet dat jij ‘alles’ fout hebt gedaan.
    Het betekent dat het tijd is aandacht te besteden aan de gevolgen van het vroege verlies van je ouder(s) in je leven van nu.

    Leven

    Titia Liese biedt je diverse mogelijkheden om van overleven naar leven te gaan.

    Boeken

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
    Gids voor Verlaat Verdriet
    Teruggaan, om verder te kunnen

    Basisworkshop

    De basisworkshop Verlaat Verdriet / Dubbel Ouderverlies helpt je te onderzoeken wat de gevolgen van het vroege verlies van je ouder(s) voor jou hebben betekend. En betekenen in je leven van nu. Welke thema’s er bij jou spelen. De basisworkshop biedt je ook de mogelijkheid te delen met  ervaringsgenoten. Alleen dat laatste zal je al zoveel herkenning, erkenning en opluchting brengen.
    Lees meer over de basisworkshop Verlaat Verdriet / de basisworkshop Dubbel Ouderverlies

    Jaartraining

    De jaartraining De kunst van het verbinden die Titia Liese en Geerte Cammeraat ook in 2018-2019 aanbieden geeft je de gelegenheid gedurende een jaar in een kleine groep en n een veilige omgeving aandacht te blijven besteden aan jouw Verlaat Verdriet.
    Je opnieuw te verbinden.
    Met jezelf.
    Met je overleden ouder.
    Te helen.
    Lees meer over de jaartraining De kunst van het verbinden

    Kom in beweging. Je hebt een leven te winnen!