• | |

    Alles heeft een tijd

    ‘Zijn jullie bereid je huis te verkopen?’ wordt ons, totaal onverwacht, gevraagd. Wij, dat zijn mijn buren van ons rijtje aan de Laan en ik, zijn voor een heel ander onderwerp naar het gemeentehuis gekomen. En zijn dus verbaasd. Geschrokken. Wat gebeurt hier?? Zelf voel ik naast de verbazing over de vraag, en nogal tot mijn eigen verbazing, door me heengaan: Ik zeg niet direct NEE.

    Koopcontract

    Inmiddels heeft dit gesprek al een paar jaar geleden plaatsgevonden. Afgelopen donderdag heb ik mijn handtekening gezet onder het voorlopig koopcontract. Mijn huis verkocht, maar ik mag nog tenminste twee-en-half jaar in dit huis blijven wonen. Een heel bijzonder gevoel. Mijn huis is niet meer mijn huis, maar tegelijkertijd is het nog steeds mijn huis. Tenminste: voorlopig wel.

    Verlaat Verdriet-workshops

    De verkoop van mijn huis betekent veel voor me. Meer dan veertig jaar heb ik in dit huis gewoond. Van dit huis gehouden. Mijn plek. Bijna twintig jaar heb ik in dit huis mijn Verlaat Verdriet-workshops gegeven. Van mijn workshops gehouden. Mijn Verlaat Verdriet-werk met zoveel Verlaat Verdriet-ers. De verkoop van mijn huis betekent dus niet alleen voor mij heel veel. Het betekent ook heel veel voor mijn Verlaat Verdriet-werk. Voor het Verlaat Verdriet-werk zoals ik dat in mijn eigen huis hebt gedaan. Een veilige plek voor tal van deelnemers aan de vele workshops die ik heb gegeven. De kleine groepjes waarin alle tijd, ruimte en aandacht was. Waar Verlaat Verdriet-ers van mij hebben geleerd, en ik van Verlaat Verdriet-ers. Nog twee-en-half jaar, en dan kunnen de workshops niet meer op deze manier plaatsvinden.

    Limiet

    Alles heeft zijn tijd en alles heeft zijn limiet. Ook mijn Verlaat Verdriet-workshops in de vorm waarin ze nu plaatsvinden.

    Workshop Verlaat Verdriet

    Overweeg je al langere tijd mee te doen aan een Verlaat Verdriet-workshop in de vorm waarin ik ze nu aanbied? Dan is het misschien tijd voor je geworden een besluit te nemen en je aan te melden voor een workshop.
    Lees wat de workshop Verlaat Verdriet jou te bieden heeft.

  • | |

    Kan ik mijn vader eigenlijk wel missen?

    Missen

    Al in mijn jeugd heb ik het van dichtbij gekend. Je vader verliezen als je nog in de buik van je moeder zit. Geen vader. Ach. Nooit gehad. Ach. Niet gekend. Ach. Er zijn zoveel mensen zonder vader. Ach. Nee. Nooit gemist.

    Sinds mijn Verlaat Verdriet-werk weet ik beter. Veel beter. Ze komen naar mijn workshop. De Verlaat Verdriet-ers die hun vader verloren voor hun geboorte. Verlaat Verdriet-ers die de clichés en de dooddoeners maar al te goed kennen. ‘Ach, jij was zo jong.’  ‘Je hebt je vader niet eens gekend. Dan kun je hem ook niet missen ‘Gelukkig heb je geen herinneringen aan je vader.’
    Ik ken de vragen die deze Verlaat Verdriet-ers stellen als ze informatie opvragen over de workshop Verlaat Verdriet: ‘Als de workshop bestaat uit het delen van herinneringen, dan kom ik niet.’ Ik begrijp het argument. Maar zo werkt het niet in de Verlaat Verdriet-workshop.

    Kenmerken

    Ondertussen worstelen veel van deze Verlaat Verdriet-ers met de veel voorkomende kenmerken bij Verlaat Verdriet , naast extra thema’s zoals:

    • Pijnlijk getroffen worden door de clichés en de dooddoeners die andere mensen uiten;
    • Het eigen verlies bagatelliseren door middel van dezelfde clichés en dooddoeners;
    • Een altijd aanwezig gevoel van ‘Er klopt iets niet bij me. Maar wat?’
    • Gehinderd worden door schijnbaar onverklaarbare angsten en depressies, in een leven dat verder eigenlijk succesvol is;

    Wat is missen eigenlijk?

    Wat is eigenlijk de inhoud van het woord ‘missen’? Bijvoorbeeld: stel er is een been bij je geamputeerd. Dan mis je een been. Maar mis je dat been ook echt? En mis je je been als je een goeie prothese hebt gekregen? Mis je je been niet als je hebt besloten er geen last van te hebben dat je dat been niet meer hebt?
    Als je je vader niet hebt gekend, mis je dan je vader? Mist er een aanwezigheid in je leven die er wel had moeten zijn? Ontbreekt er iemand voor je gevoel? Mis je jouw vader? Of mis je een vader? Heb je je vader gemist? Of heb je een vader gemist?
    Als je angst- en paniekaanvallen kent, of als je gevoelig bent voor burn out en/of depressie: mis je dan de vader die je niet hebt gekend? Mis je de aanwezigheid van je vader als je zelf niet het gevoel hebt dat je je vader mist? Ontbreekt er een wezenlijk stuk (informatie) in je leven als de man met wie jij genetisch materiaal deelt nooit in je leven aanwezig is geweest?

    Zelfonderzoek

    Kortom: een bijzonder ’terrein voor onderzoek’ voor Verlaat Verdriet-ers die hun vader verloren voor hun geboorte. Voor vragen, zoals:

    • Word je pijnlijk geraakt door de genoemde clichés en dooddoeners?
    • Heb je over jezelf altijd gezegd: ik heb hem niet gekend, dus ik mis hem niet?
    • Heb je altijd gedacht: er zijn zoveel mensen zonder vader?
    • Is jouw zelfvertrouwen werkelijk zelfvertrouwen? Of heb je geleerd jezelf groot en sterk te maken?
    • Ben jij overgevoelig voor stress? Voor depressie?
    • Is er een ingewikkelde relatie ontstaan tussen jou en je moeder?
    • Heb je problemen die je in je leven ervaart nooit gerelateerd aan het vroege verlies van je vader?
  • | | |

    Samen leren van de overeenkomsten en de verschillen

    Workshop Verlaat Verdriet. Januari 2022. Van de oorspronkelijk maximaal vier deelnemers haakten twee voorafgaand aan de workshop door verschillende oorzaken af.
    Twee deelnemers aan deze workshop dus. Twee vrouwen. Beiden tweede helft veertig. Beiden verloren hun moeder. De ene deelneemster verloor op haar negentiende haar moeder, plotseling en onverwacht. De andere deelneemster verloor voor haar derde jaar haar moeder door ziekte.

    Spannend

    Dan is het voor mij wel even spannend. Twee deelneemsters die op zeer uiteenlopende leeftijden hun moeder verloren. De ene dochter-zonder-moeder zonder talige herinneringen aan de moeder die ze maar zo kort heeft meegemaakt. De andere dochter-zonder-moeder die als adolescent haar moeder verloor. ‘Ik heb mijn moeder toch negentien jaar gehad’ zoals deze deelneemster het zelf zei.

    Overeenkomsten en verschillen

    ‘Gaat het lukken?’ vroeg ik me af toen duidelijk was dat twee Verlaat Verdriet-ers zich hadden teruggetrokken van de workshop. ‘Gaat het lukken om in deze workshop zij aan zij op te trekken? Te leren van de overeenkomsten? Maar ook van de verschillen?
    Op donderdagavond starten we. Twee deelneemsters. En ik. Drie vrouwen. Alle drie verloren we jong onze moeder. Drie vrouwen die elkaar tot donderdagavond niet kenden. Elkaar nooit eerder ontmoetten.

    Samen

    Twee-en-halve dag samen. Vertellen. Luisteren. Delen. Zoeken naar woorden voor ervaringen. Voor gevoelens. Vinden. Onderzoeken. Theorie en praktijk. Samen aan het werk in de veiligheid van de workshop Verlaat Verdriet. Zij aan zij. Weer een bijzondere ervaring rijker!

  • | |

    Verwerken. Vertrouwen. Helen.

    ‘Hij is aan het weggaan’ drong jaren geleden ineens tot me door. Zolang ik hem – Michel, ruim 30 jaar mijn LAT-partner – heb gekend kocht hij elke zaterdag een bloemetje voor zichzelf. Altijd stond er een klein vaasje met een klein boeketje op zijn salontafel.
    Ineens drong het tot me door. Ik heb al een tijd lang geen bloemetje op tafel zien staan. De man die nooit ziek was kreeg, naarmate de datum van zijn pensionering naderde, steeds meer en steeds ernstiger fysieke klachten. Ineens zag ik wat er gaande was. ‘Hij is aan het weggaan.’

    In de nacht van 6 op 7 oktober 2020 overleed Michel. In zijn slaap. De week daaropvolgend stond vooral in het teken van zijn uitvaart. De crematieplechtigheid die we op een hele mooie, persoonlijke manier hebben vormgegeven, samen met Maroesjcha Branderhorst. Op dinsdag 13 oktober vond de uitvaart plaats. In besloten kring.

    Doe ik het? Of doe ik het niet?

    In het afgelopen jaar heb ik me zo vaak af moeten vragen: kan ik de workshop door laten gaan? Ook voor de workshop die gepland stond voor 15, 16 en 17 oktober. Doe ik het? Of doe ik het niet?
    ‘Het kan’ besloot ik. Ik kan doen waar mijn hart ligt. Mijn Verlaat Verdriet-werk. Ik kan de workshop door laten gaan. Ik ga het doen.

    Workshop Verlaat Verdriet

    Afgelopen dagen ben ik, samen met de drie deelnemers, aan het werk gegaan. Zo ontstond in deze 2,5 dag – opnieuw – een bijzonder samenzijn. Een samenzijn waarin dingen konden gebeuren – en gebeurden – die voor de deelnemers tevoren niet of nauwelijks denkbaar zijn geweest. Een extra bijzondere workshop omdat de kans bestaat dat uit deze workshop iets heel moois voort zal gaan vloeien.
    Maar daarover later.