• | |

    Zoeken en vinden met Yoeke Nagel

     

     

     

     

    Zoeken naar mijn moeders moeder
    die verdween in het verzet

    ‘Wil je een recensie schrijven voor mijn boek Zoeken naar mijn moeders moeder?’ vraagt Yoeke Nagel me na afloop van onze sessie van vorige week.
    Yoeke leerde ik een aantal weken geleden kennen. Ik was op zoek naar hulp bij het vormgeven van een nieuw Verlaat Verdriet-tool dat ik aan het ontwikkelen ben. En vond Yoeke Nagel.

    Yoeke

    Afgelopen oktober maakten we kennis. We kenden elkaar niet, maar vanaf het eerste moment is er een bijzonder soort klik tussen ons. ‘Mijn moeder verloor als kind haar moeder’ vertelt Yoeke me bij ons eerste contact. Om me na de sessie van de vorige week te vertellen: ‘Ik ben bezig een boek te schrijven over de levenslange zoektocht van mijn moeder naar haar moeder Jeanne. Mijn oma dus.’
    Jeanne, verzetsstrijdster en joods, verdween in 1944 spoorloos uit het leven van haar beide dochters. Om nooit meer terug te keren.

    Manuscript

    Ik beloof Yoeke dat ik de gevraagde recensie zal schrijven. Yoeke geeft me het manuscript van haar boek mee dat voorjaar 2018 uit zal komen.
    Thuisgekomen begin ik meteen te lezen.
    En word vanaf de eerste bladzijde het boek in gezogen.

    Zoektocht

    Haar hele leven lang is de moeder van Yoeke op alle mogelijke manieren op zoek geweest naar haar moeder.
    Wat is er gebeurd?
    Waar is ze gebleven?
    Wie was ze?
    Enzovoort, enzovoort.
    In Zoeken naar mijn moeders moeder leggen dochter Yoeke en moeder de gevonden puzzelstukjes bij elkaar om samen de puzzel, zoveel als mogelijk is, tot een geheel te maken.

    Mijn eigen moeder

    Zelf voel ik iets heel bijzonders gebeuren bij het lezen van dit manuscript.
    Het verlies van mijn eigen moeder heb ik vooral gevoeld in het verlies van de links-humanistische cultuur van mijn moeder.
    Het vaderdeel van die cultuur bleef over in de persoon van mijn vader.
    Het levende moederdeel verdween. Met mijn moeder.

    Wonder

    Al lezend voltrekt zich langzaam maar zeker een wonder in mij. Ik was niet meer op zoek. Maar vind – volkomen onverwacht – een heel bijzonder verloren innerlijk puzzelstuk terug.
    Zo waardevol.
    Zo helend.
    Echt een wonder!

    Zoeken naar de moeder van mijn moeder

    Ik zal je zeker op de hoogte brengen als het boek van Yoeke Nagel voorjaar 2018 uit komt.

  • | | | | | |

    Moederziel alleen, artikel in Libelle 39, 2017

    Moederziel alleen: artikel in Libelle 39, 2017

    Moederziel alleen: Deborah Ligtenberg interviewde voor Libelle 39 (7-13 september 2017) drie dochters die als kind hun moeder verloren: Carla (52 jaar, 12 jaar toen ze haar moeder verloor door zelfdoding), Anouk (42 jaar, 7 jaar toen ze haar moeder verloor door kanker) en Carla (43 jaar, 9 jaar toen ze haar moeder verloor door kanker.
    Zelf verloor Deborah haar moeder op haar tiende. 

    Drie verhalen

    Deborah schreef drie prachtige verhalen, die veel meer diepgang hebben dan meestal het geval is. Vanuit haar eigen ervaring kent Deborah de thema’s die spelen bij het vroege verlies van een moeder, en dat is in alles merkbaar in deze artikelen.

    Carla

    .……..’Ik ben aan haar verplicht om mezelf wél te doorgronden en te ontdekken wat ik wil. Dat het nu lukt, geeft een heel fijn gevoel. Door het vroege verlies van mijn moeder was ik mezelf kwijt, maar ik ben weer terug bij wie ik daarvoor was: het blije meisje dat wil genieten van het leven.’ 

    Anouk

    ……..‘Mensen zijn vaak bang voor de dood en praten met moeite over ziekte. Ik niet. Ik weet hoe belangrijk het is om er open over te zijn, want dat maakt minder eenzaam.’

    Carla

    …….’ Het doorleven van mijn verdriet heeft mij verbinding met mijzelf en anderen gebracht. De reis was prachtig. Ik dacht na over wat ik ben kwijtgeraakt, maar ook over wat ik heb overwonnen. Ik voel me sterk, rustig, en ben blij met wat ik heb. Ik hoop dat mijn moeder trots op me is.’
    (Op de foto boven deze blog: Carla).

    PS

    In het PS ter afsluiting van het artikel in Libelle:
    Jaarlijks verliezen ruim zesduizend minderjarige kinderen een of beide ouders. Uit onderzoek blijkt dat mensen die op jonge leeftijd een ouder verliezen later drie keer meer kans hebben op depressies.
    Verlaat Verdriet (www.verlaatverdriet.nu) is er voor mensen die jong een ouder verliezen. 
    Meer lezen: Gids voor Verlaat Verdriet. Titia Liese, Uitgeverij Funale 

  • | | | | | | |

    Emma Brunt: Gezin met een gat

    Emma Brunt: Gezin met een gat

    Artikel geschreven door Emma Brunt (1943), 13 jaar toen ze haar vader verloor.
    HP/De Tijd Exclusief
    Mei 2017

    Schade

    ‘Mijn vader stierf toen ik dertien was. Zo, dat is eruit, en zegt tegelijkertijd alles en niets, want wat dat betreft lijkt zo’n kaal gegeven op de eerste klap van een kettingbotsing, waarbij het ene ongeluk een hele reeks andere uitlokt, totdat de A2 over de hele breedte bedekt is met wrakstukken en er een traumahelicopter aan te pas moet komen. Maar dat overzie je aanvankelijk nog niet; de omvang van de schade dringt pas later tot je door, soms pas ettelijke tientallen jaren later.’

    Vorige week kreeg ik een exmplaar van HP/De Tijd van Erica cadeau. Ik was verrast: een gerenommeerd blad met een artikel over jong ouderverlies. En dan geschreven vanuit de eigen ervaring!
    En niet alleen het artikel van Emma Brunt over het verlies van haar vader. Ook een interview met Astrid Holleeder, Sonja Barend en Teun van der Keuken, waarin Sonja Barend vertelt over haar onvermogen met haar moeder over haar vader te praten.

    Sonja Barend

    ‘Ik begrijp van mezelf ook niet dat ik niet op een van die honderden avonden die ik met mijn moeder heb doorgebracht heb gezegd: mam, vertel nou eens echt hoe het is gegaan. Ik heb goddomme veertig jaar mijn brood verdiend met het stellen van vragen!’

    Figurant

    Emma Brunt: ‘Na de dood van mijn vader dwaalde ik doelloos door het huis, ongeveer als een figurant die per ongeluk geen script heeft gekregen en niet weet in welk toneelstuk ze is beland.’ 

  • | | | | | | | | | | | |

    Het einde van de eenzaamheid

     

     

     

     

    Benedict Wells
    Het einde van de eenzaamheid
    ISBN 9 789029 091787

    Afgelopen week las ik het boek van Benecict Wells: Het einde van de eenzaamheid. Jules, de hoofdpersoon en verteller in het boek, meandert door zijn leven van verleden naar heden, naar toekomst, terug naar het verleden, weer naar het heden.

    ‘Weet je wat ik weleens denk?’ Ik veegde over mijn bovenlip en keek haar strijdlustig aan. ‘Dat alles hier in me gezaaid wordt, als op een akker. Het internaat, school, wat er met mijn ouders is gebeurd. Dat wordt allemaal in me gezaaid en ik kan nog niet zien wat dat met me doet. Pas als ik volwassen ben komt de oogst op en dan is het te laat.’
    Bladzijde 60

    Wees

    Als kind van 11 verloor Jules zijn beide ouders als gevolg van een fataal auto-ongeval. Samen met zijn oudere broer Marty en zijn oudere zus Liz komt Jules terecht in een weeshuis. Gedurende zijn verdere leven is hij voortdurend op zoek naar de gevolgen die het vroege verlies van zijn beide ouders niet alleen voor hem, maar ook voor zijn broer en ook voor zijn zus en voor hun onderlinge relatie heeft – en heeft gehad.

    Kinderleven

    Aan een heel gewoon kinderleven komt abrupt een einde als de beide ouders van Jules bij een ongeluk omkomen. Hoe kun je als volwassene nog weten welke invloed je vroege jeugd heeft gehad op wie je bent geworden?

    Verlangen naar geborgenheid

    Je zien te handhaven in een weeshuis waar je niet wilt zijn omdat je eindeloos verlangt naar de geborgenheid van je gewone kinderleven.

    Relatie met je broer en zus

    Ervaren hoe de relatie met je oudere broer en zus, die je eigenlijk zo hard nodig hebt, steeds verder uit elkaar valt.

    Je staande houden

    Je staande zien te houden in je leven als volwassene terwijl je te weinig ‘bagage’ hebt meegekregen.

    Relaties

    Geen relaties aan durven gaan in je volwassen leven.
    Niet weten wie je bent.
    Je stuurloos voelen.

    Verlaat Verdriet-perspectief

    Hoewel ik persoonlijk het enorme enthousiasme en de lovende kritieken over dit boek niet helemaal deel – het boek heeft mij geen moment ontroerd, daarvoor is het mij te ‘stug’ – is het hele bijzondere aan dit boek dat het helemaal geschreven is vanuit het perspectief van de gevolgen die het vroege verlies van zijn ouders voor Jules heeft gehad. Uit mijn lange ervaring met Verlaat Verdriet-ers kan ik wel volmondig zeggen: dit boek klopt.

    Leren

    Het boek behandelt tal van thema’s die allemaal herkenbaar zijn voor Verlaat Verdriet-ers.
    Er valt een hoop te leren uit dit boek als het over Verlaat Verdriet-thema’s gaat!

    Centrale vraag

    Centraal in Het einde van de eenzaamheid staat de vraag die Verlaat Verdriet-ers zich vaak stellen: wie zou ik zijn geweest als ik niet zo jong mijn ouder(s) was verloren? Wat is echt aan mij?

    Citaat

    Nog een citaat uit dit boek dat mij bijzonder heeft getroffen ………. Ik moet denken aan een citaat van Wordsworth *: ‘The child is the father of the man’.
    Bladzijde 298 

    Lees meer over
    Het einde van de eenzaamheid 

    * William Wordsworth, 1770-1850
    8 jaar toen hij zijn moeder verloor, 13 jaar toen hij zijn vader verloor