• | | | |

    Als alles trauma is, wat is dan trauma?

    DoorTitia Liese

    Ruptuur en trauma

    In een tijd waarin ‘alles’ trauma lijkt te zijn, is het bij jong ouderverlies door overlijden des te belangrijker zorgvuldig te onderzoeken. Waar gaat het over? Wat is er gebeurd? Wat heeft dat voor mij betekend? En wat betekent dat nu nog voor mij?
    Wat betekent ruptuur? Wat betekent trauma?

    Stel

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval.
    Er is sprake van dood door schuld.

    Een andere persoon heeft het ongeval veroorzaakt.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?
    Jouw ouder heeft het ongeval veroorzaakt.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?
    Je ouder is verongelukt door een eenzijdig ongeval.
    Is er sprake van opzet? Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval voor, of vlak na, jouw geboorte.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval. Jijzelf zat ook in die auto.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest je beide ouders gelijktijdig door een auto-ongeval.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest je beide ouders door een auto-ongeval. Jijzelf zat ook in die auto.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Zoals je zult begrijpen als je dit leest: er is niet op elke gebeurtenis, op elke vraag, een pasklaar antwoord.
    Therapieën zijn vaak gericht op: hoe kom ik eraf. Een verlaat rouwproces begint bij de vraag: hoe ga ik het aan. Waar gaat het over? Wat is er gebeurd? Wat heeft dat voor mij betekend? En wat betekent dat nu nog voor mij?

    Lezen

    Zien

    Rouw kent geen tijd 

  • | | | |

    Vijfentwintig jaar waarde van ervaringsdeskundige

    DoorTitia Liese

    Ervaringsdeskundige. Een woord dat hier en daar opdook in de tijd dat ik begon met mijn Verlaat Verdriet-werk, nu meer dan vijfentwintig jaar geleden. Ervaringsdeskundige. Een woord dat een dubbel gevoel op kan leveren. Een ervaringsdeskundige is iemand die een ervaring heeft opgedaan in haar/zijn leven. Meestal een ingrijpende ervaring. Een ervaring die levens veranderend is geweest. Die vaak pijnlijk is geweest. Die tot op de dag van vandaag je leven beïnvloedt. Waar je in gezien wilt worden. Gehoord. Erkend.

    Ervaringsdeskundige

    Maar tegelijkertijd is ervaringsdeskundige ook een woord dat je een dubbel gevoel kan geven. Wat voor waarde heeft kennis die je uit ervaring hebt opgedaan meer dan alleen kennis die jij hebt opgedaan uit een ervaring? Wat is de waarde van kennis uit ervaring als die niet ‘evidence based’ is? Niet wetenschappelijk bewezen? En dat in een tijd waarin kennis pas waarde lijkt te hebben als die wetenschappelijk is bewezen? Zoals bijvoorbeeld tot voor kort gangbaar was in de hulpverlening?

    Verlaat Verdriet-werk

    Meer dan vijfentwintig jaar geleden ben ik begonnen met mijn Verlaat Verdriet-werk dat ik heb gebaseerd op het vroege verlies van mijn moeder toen ik acht jaar was. Een klein voorbeeld van de waarde van kennis uit ervaring schiet me te binnen terwijl ik dit schrijf. Welke wetenschapper beseft het verschil tussen ‘de dood van je ouder’ en ‘het verlies van je ouder’ als je niet zelf aan den lijve hebt ervaren dat hier een wereld van verschil ligt? En waarom daar een wereld van verschil ligt? En waarom het belangrijk is dat te onderkennen?

    Kennis uit ervaring

    In de lange tijd van mijn Verlaat Verdriet-werk heb ik intens en intensief gewerkt met Verlaat Verdriet-ers. Heb ik honderden Verlaat Verdriet-ers gezien en gesproken. Hun verhalen gehoord. Gelezen. De thema’s waarmee Verlaat Verdriet-ers worstelen. Gehoord. Gezien. Onderzocht. Intensieve workshops gegeven voor Verlaat Verdriet-ers. Schrijfretraites. Themadagen georganiseerd. Symposia. Inzichten opgedaan. Kennis ontwikkeld. Gestructureerd. Verlaat Verdriet idioom gegeven. ‘Het klopt wat je zegt.’ ‘Het klopt precies.’
    Het is tijd om die kennis te delen. Door te geven. Aan hulpverleners die in hun praktijk met Verlaat Verdriet-ers tegenkomen. Het symposium komende herfst is daar een nieuwe stap in.

  • | | |

    Herdenkingsplek in het Wilhelminabos

    DoorTitia Liese

    Wilhelminabos

    ‘Mijn vaders naam is alweer verdwenen.’
    De reacties van Verlaat Verdriet-ers komen sinds afgelopen zondag bij me binnen. Verlaat Verdriet-ers met wie ik op de herdenkingsplek in het Wilhelminabos bij Dronten ben geweest. Verlaat Verdriet-ers die een boom gingen planten tijdens de boomplant-dag. Die de naam van hun overleden ouder in een van de glazen platen lieten graveren. Samen was ik daar in verschillende jaren. Bij verschillende gelegenheden. Met diverse Verlaat Verdriet-ers. Maakte de bijzondere plechtigheden tijdens de boomplant-dag mee. Zag wat het met de Verlaat Verdriet-ers deed de naam van hun overleden ouder te eren. Ook zelf liet ik jaren geleden de naam van mijn moeder – overleden in 1957 – in een van de glazen platen graveren. Ook ikzelf plantte een boom.

    Vernielingen

    ‘Wat kan er gebeurd zijn in het leven van iemand die dit doet?’ vroeg ik me af toen ik in het weekend de eerste beelden zag van de vernielingen. ‘Wie haalt het in haar/zijn hoofd om met een hamer naar deze stille plek in het bos te gaan. Met als doel deze voor duizenden mensen zo betekenisvolle herdenkingsplaten te vernielen.’

    Onwillekeurig dwaalden mijn gedachten ook steeds af naar de honderden vrouwen, kinderen en mannen die vorige week verdronken voor de Griekse kust. Opeengepakt in het ruim van dit onzalige schip. Nooit zullen hun namen zichtbaar worden op een herdenkingsplek als in het Wilheminabos.

    Crowdfunding

    Inmiddels is, in samenwerking met het Koningin Wilhelmina Fonds, een crowd-fundings-aktie opgezet. Wat gebeurd is, kan nooit meer ongedaan gemaakt worden. Maar we kunnen wel samen aantonen hoe belangrijk deze herdenkingsplek is voor duizenden mensen. We kunnen wel aantonen dat we samen wonden kunnen verzorgen. Waardoor de nu geslagen wonden kunnen helen. Ook al zal daar nog tijd overheen moeten gaan.

    Herstel monument Wilhelminabos 

     

  • | | | | |

    Afval verwerk je, verlies niet

    DoorTitia Liese

    Vanochtend stuurde een Verlaat Verdriet-er mij de tip van het interview met Gijs van der Sanden in FLOW: Afval verwerk je, verlies niet.
    Ik geef de tip graag aan je door.

    Interview met Gijs van der Sande

    Gijs van der Sande,
    journalist, auteur en ervaringsdeskundige

    Citaat uit FLOW

    Hoe reageerde jij toen rouw op je deur klopte?

    “Toen mijn vader stierf – hij werd 57 – woonde ik net in Amsterdam. Ik was jong, stapte het studentenleven in. Ik was mijn leven aan het optuigen en opeens moest ik mijn vader missen. Los van het verdriet dat ik natuurlijk had, voelde rouw daardoor een beetje als die vervelende oom die het feestje komt verpesten. Ik had er geen ruimte voor, hier had ik niet om gevraagd.

    Zo snel mogelijk probeerde ik mijn leven weer op te pakken en dat lukte. Ik merkte dat missen en jong zijn hand in hand konden gaan. Ging nog steeds naar festivals met vrienden, of naar de club. Uithuilen kon ik bij mijn moeder. Daardoor was de rouw nog te dragen. Totdat mijn moeder vier jaar later ook doodging. Ik moest niet alleen afscheid nemen van haar, maar ook van het kind-zijn. Het voelde in alle opzichten als een enorm verlies.”

    Gijs van der Sanden

    Dingen die je vergeet – rouwen voor beginners

    Meer Lezen

    Teruggaan om verder te kunnen

    Zien

    Rouw kent geen tijd