• | | | | |

    Samen de lege plek invullen

    DoorTitia Liese

    De wereld in

    Dat wat voor mij jaren en jaren heeft gevoeld als ‘mijn kind’ – mijn Verlaat Verdriet-werk – (of liever gezegd: ‘mijn kwetsbare kind’) mag nu de wereld in. Evenveel jaren wilde ik wel, maar kreeg ik het niet voor elkaar. Want: stel je voor dat ‘de buitenwereld’ zou zeggen ‘De kop van je kind staat me niet aan. Hak er maar af.’ Of ‘Je doet alsof je kind benen heeft. Maar het kan niet eens lopen.’ Of: ‘Dat kind heeft geen kloppend hart. Het is helemaal niet levensvatbaar.’

    Of: Wetenschappelijk is aangetoond dat dat kind van jou helemaal niet bestaat, behalve in jouw/jullie eigen fantasiewereld.’
    ‘Je praat mensen een probleem aan.’
    ‘Wat jij doet is leedconcurrentie.’ (ik verzin dit niet).

    Jong ouderverlies

    In de loop van deze vele jaren ben ik me desondanks steeds zekerder gaan voelen. De gevolgen van jong ouderverlies door overlijden bestaan. Ze zijn echt. Ik heb het vaak genoeg gehoord van Verlaat Verdriet-ervaringsgenoten: ‘Wat je zegt klopt. Het is zo simpel, eigenlijk.’

    Wetenschappelijk onderzoek

    Enige tijd geleden vertelde Hanneke (orthopedagoog, je zult haar naam vaker tegenkomen) me over het bestaan van het ACE-onderzoek (Adverse Childhood Experiences). ACE is een groot, internationaal en zeer invloedrijk onderzoek naar traumatiserende jeugdervaringen. ‘Alle mogelijke traumatiserende jeugdervaringen worden in dit onderzoek genoemd’ vertelde Hanneke me. ‘Behalve het verlies van je ouder(s) door overlijden in je kindertijd.’

    Aanvankelijk nam ik dit voor kennisgeving aan. Dat er in de wetenschappelijke wereld iets fundamenteel heel erg niet klopt als het gaat om jong ouderverlies door overlijden was me al heel lang duidelijk. Niet voor niets heb ik sinds het begin van mijn Verlaat Verdriet-werk (inmiddels 25 jaar) het gevoel gehad tegen de bierkaai te vechten. Tegen de stroom in te moeten zwemmen als het ging/gaat om de erkenning van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

    Puzzelstukjes

    Ineens valt het kwartje. Passen de puzzelstukjes in elkaar. Zelfs nu er meer ruimte komt voor kennisontwikkeling rondom trauma blijft jong ouderverlies door overlijden buiten beschouwing. Het ligt niet aan mij. Ik hoef me niet meer te pijnigen met het eeuwige gevoel dat ik iets niet goed doe. De gevolgen van jong ouderverlies bestaan helemaal niet (behalve bij ons, Verlaat Verdriet-ers dan!). Daar zit de missing link. ACE. Wetenschappelijk aangetoond. Kinderen die jong een ouderverliezen hebben daar geen last van. Later ook niet. (hoe is het in godesnaam mogelijk dat hooggeleerde dames en heren daar hardnekkig in blijven geloven!).

    Het goede bericht

    Het goede bericht: in de afgelopen maanden heb ik een enorme innerlijke verschuiving ervaren. Zonder precies te kunnen duiden wat er gaande was. Waar dat toe zou leiden. Het kwartje is gevallen. Het is tijd ‘mijn kind’ los te laten. Over te dragen aan jongere Verlaat Verdriet-ers. Samen met andere Verlaat Verdriet-ers mijn werk te verduurzamen.

    Dank aan alle Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de afgelopen decennia heb morgen werken. Dankzij jullie heeft mijn werk vorm en inhoud kunnen krijgen.
    Dank aan de Verlaat Verdriet-ers die nu zijn opgestaan, om samen met mij aan de slag te gaan.
    Ik verheug me erop samen de lege plek in te vullen.

    Titia Liese en Rouw kent geen tijd

    Heb je nog geen kennis gemaakt met Titia Liese en met de theorie Rouw kent geen tijd die zij heeft ontwikkeld?

    Rouw kent geen tijd

  • | | | |

    Wat is ‘je aanpassen’ toch een hardnekkig fenomeen

    DoorTitia Liese

    Je aanpassen. Wat is dat toch een hardnekkig fenomeen. Zeker als je jong je ouder(s) verloor door overlijden. Je leven veranderde ingrijpend als gevolg van dit onomkeerbare verlies. Je moest je aanpassen aan veranderde omstandigheden. En dat deed je. Je paste je aan.

    Je paste je aan

    Veel Verlaat Verdriet-ers pasten zich aan omstandigheden aan die niet goed meer voor je waren.
    Je overgebleven ouder kon de zorgtaak als alleenstaand ouder niet goed aan. Je paste je aan. Of je overgebleven ouder overcompenseerde in haar/zijn zorgtaak. Je paste je aan. Er kwam een nieuwe partner. Je paste je aan. Mogelijk was er – hoe jong je ook was! – geen klik tussen jou en de nieuwe partner. Je paste je aan. Of er was juist een slechte klik met de nieuwe partner. Je paste je aan. Er ontstond een nieuw gezin. Je paste je aan. Verloor je oorspronkelijke plek. Je paste je aan.

    Eigenwaarde

    Kinderen zijn zo flexibel. Ze passen zich wel aan. Daar worden kinderen positief op gewaardeerd. Wat mogelijk tot gevolg heeft gehad dat jij je gevoel voor eigenwaarde bent gaan ontlenen aan jouw vermogen om je aan te passen.

    Prijskaartje

    Alsof aanpassen allemaal gemakkelijk gaat. Vanzelf. Alsof er geen prijskaartje aan hangt. Zoals de gevolgen die ‘aanpassen’ heeft gehad voor wie je bent geworden. Voor je identiteit. Voor je gevoel van eigenwaarde. Je gevoel van bestaansrecht. Voor de betekenis die ‘grenzen’ voor je heeft.
    Je aanpassen. Een fors prijskaartje in de afdeling ‘Overlevingspatronen.’ Een hardnekkig fenomeen.
    Ook dat onderzoek je in een verlaat rouwproces.
    Wie ben ik. Wat doe ik. Wat wil ik.

    Lees

    Gat in je ziel
    Aanpassen en uitbarsten – bladzijde 48.
    www.gatinjeziel.nl 

    Kijk

    Rouw kent geen tijd

  • | | |

    Van wie? Tips voor mensen in je omgeving

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

    In de komende weken deel ik Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek met je.

    Van wie?

    Wie behoorde de overleden ouder toe? Was zij/hij in de eerste plaats de partner van de andere ouder? En pas in de tweede plaats de ouder van de Verlaat Verdriet-er?

    Of was de overleden ouder in de eerste plaats ouder van de Verlaat Verdriet-er? En pas daarna de partner van de andere ouder? (en/of de ouder van haar/zijn andere kinderen?).

    Tip

    Als een Verlaat Verdriet-er als volwassene alsnog op zoek gaat naar wie haar/zijn overleden ouder was, dan gaat zij/hij in de eerste plaats op zoek naar de vrouw/de man die haar/zijn ouder was.

    Een persoon die op zoek gaat naar wie de overleden moeder/overleden vader was, maakt gebruik van haar/zijn onvervreemdbare recht om te weten wie haar/zijn ouder was.
    Voor de Verlaat Verdriet-er betekent een volmondige erkenning van dit grondrecht een grote steun in haar/zijn verlate rouwproces.

    Vorige TIPS

    Inleiding 
    Niet gehoord en gezien gevoeld
    Herinneringen
    Trots, koppig en eigenwijs
    Anders
    Tweestromen-proces 
    De factor TIJD
    Het gezin van herkomst
    Het samengestelde gezin
    Leeftijd
    Verlies moeder, verlies vader
    De magische leeftijd
    Afstand en nabijheid
    Tekort
    De Grote Verdwijntruc
    Waakzaam
    Stoer en zelfstandig
    Genieten
    Over grenzen
    Bodemloze put
    Vertrouwen enzo
    Zelfvertrouwen
    Incasseren
    Controle
    Zorgen en verzorgd worden
    Leven & dood
    Verbinding verbroken
    Machteloosheid
    Aanpassen
    Bagatelliseren

    Bestellen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
    Boeken bestellen van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Delen

    Deel met ervaringsgenoten op het besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

  • | | |

    Hoe ga ik om met het kind in mij?

    DoorTitia Liese

    Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

    Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
    Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

    Vraag

    Hoe ga ik om met het kind in mij?

    Antwoord

    Het kind in je

    Als je als kind een ouder hebt verloren, hield op dat moment de verbinding met je levende ouder op. Het contact stopte abrupt, zoals een film plotseling kan stoppen. Terwijl je haar/hem nog zo hard nodig had om je te begeleiden naar volwassenheid.
    Dat kind, dat toen zo plotseling alleen gelaten werd met haar/zijn verdriet, zit nog steeds in je.

    Zorg en aandacht

    Het vraagt waarschijnlijk op dit moment niet alleen van jou de zorg en de aandacht die het toen niet gekregen heeft, maar ook van andere mensen. Want diep van binnen vindt het kind het eigenlijk nog altijd vanzelfsprekend dat er voor haar/hem gezorgd wordt. Het wil bij de hand genomen worden.

    Pijnlijke kant

    Een pijnlijke kant voor het kind in je mag hier daarom niet onbesproken blijven. Veel mensen hebben zich namelijk zelf van dit innerlijke kind afgekeerd en hebben er in de grond van hun hart eigenlijk een hekel aan.
    Want het kind is behoeftig.
    Het is klein.
    Voelt zich zwak en in de steek gelaten.
    Zeurt om aandacht.
    Leeft in grote eenzaamheid.
    Het heeft verdriet.

    Herstel van je levenskracht

    Het herstel van de relatie met dit kind in je is waarschijnlijk niet alleen een van de grootste en moeilijkste opgaven. Het is zeker ook één van de mooiste opgaven in het helingsproces dat een verlaat rouwproces is.
    Op het moment namelijk, waarop je beseft dat dit kind in wezen je levenskracht is, heb je één van de belangrijkste sleutels van een verlaat rouwproces in handen. Je zult  geen seconde meer aarzelen om dit innerlijke kind te omarmen. Het vast te houden en het in onvoorwaardelijke liefde alles te geven wat het nodig heeft.

    Groeien en volwassen worden

    Het herstel van je contact met het kind in je biedt je ook de gelegenheid om te groeien naar een nieuw omslagpunt in je proces. Namelijk naar het moment van het werkelijk volwassen worden.

    Van kindperspectief naar volwassenperspectief

    Vanaf het moment, waarop je ouder uit je leven verdween, werd zij/hij wat jij van haar/hem dacht. Wat je niet van haar/hem dacht. Omdat zij/hij niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk uit je leven verdween.
    Het beeld dat je nu nog van je ouder hebt, is dus het beeld dat je als kind had. Je moeder/je vader is groot, altijd sterk. Misschien nog wel volmaakt. Jij bent klein. Een kind nog.
    Maar intussen ben jij ook ruimschoots volwassen geworden.
    Je bent, niet alleen in leeftijd en in lengte maar ook in ontwikkeling, haar/zijn gelijke geworden.
    Misschien ben je inmiddels zelfs ouder dan je ouder ooit is geworden.
    Maar het beeld dat je van haar/hem hebt is nog steeds het beeld dat je toen had. Je kijkt dus naar je ouder vanuit je kindperspectief.

    Gelijkwaardig

    Dat perspectief veranderen en je ouder leren zien vanuit gelijkwaardigheid en erkennen dat je ouder weliswaar voor jou een heel speciaal iemand is, maar tegelijkertijd ook een heel gewoon mens, betekent dat je een nieuw omslagpunt in je rouwproces hebt bereikt en dat je het verlies van je ouder in je leven hebt geïntegreerd.

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

    Bestellen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek