• | | |

    Samen leren van de overeenkomsten en de verschillen

    DoorTitia Liese

    Workshop Verlaat Verdriet. Januari 2022. Van de oorspronkelijk maximaal vier deelnemers haakten twee voorafgaand aan de workshop door verschillende oorzaken af.
    Twee deelnemers aan deze workshop dus. Twee vrouwen. Beiden tweede helft veertig. Beiden verloren hun moeder. De ene deelneemster verloor op haar negentiende haar moeder, plotseling en onverwacht. De andere deelneemster verloor voor haar derde jaar haar moeder door ziekte.

    Spannend

    Dan is het voor mij wel even spannend. Twee deelneemsters die op zeer uiteenlopende leeftijden hun moeder verloren. De ene dochter-zonder-moeder zonder talige herinneringen aan de moeder die ze maar zo kort heeft meegemaakt. De andere dochter-zonder-moeder die als adolescent haar moeder verloor. ‘Ik heb mijn moeder toch negentien jaar gehad’ zoals deze deelneemster het zelf zei.

    Overeenkomsten en verschillen

    ‘Gaat het lukken?’ vroeg ik me af toen duidelijk was dat twee Verlaat Verdriet-ers zich hadden teruggetrokken van de workshop. ‘Gaat het lukken om in deze workshop zij aan zij op te trekken? Te leren van de overeenkomsten? Maar ook van de verschillen?
    Op donderdagavond starten we. Twee deelneemsters. En ik. Drie vrouwen. Alle drie verloren we jong onze moeder. Drie vrouwen die elkaar tot donderdagavond niet kenden. Elkaar nooit eerder ontmoetten.

    Samen

    Twee-en-halve dag samen. Vertellen. Luisteren. Delen. Zoeken naar woorden voor ervaringen. Voor gevoelens. Vinden. Onderzoeken. Theorie en praktijk. Samen aan het werk in de veiligheid van de workshop Verlaat Verdriet. Zij aan zij. Weer een bijzondere ervaring rijker!

  • | | |

    16 x ver(t)rouwen – foto-expositie

    DoorTitia Liese

    16 X VER(T)ROUWEN

    Rosa van Ederen: Toen ik 16 was overleed mijn vader aan acute beenmergleukemie. Een heel groot verdriet en net iets te groot voor iemand van 16 om echt helemaal te bevatten. Dus kwam het verwerken ervan later.

    Training

    Twee jaar geleden heb ik een training gedaan voor mensen die op jonge leeftijd een ouder zijn verloren. Dat heeft mij veel inzichten gegeven over wat dit verlies met iemand doet. Ik ben Titia Liese en haar platform wp.ronalt.nl/ heel erg dankbaar omdat het zo helpt lotgenoten te spreken en herkenning te vinden bij elkaar!

    Foto-project

    Uit deze training ontstond het idee om een fotoproject te doen. Ik wilde heel graag terug naar het moment dat ik mijn vader nog had. Dat ik 16 was. Ik wilde weer vaders, en dochters van 16 zien. Hen vast leggen met een activiteit die zij samen ondernemen om iets te zien van de band die zij hebben.

    16 vaders en hun dochters

    Ik ging op zoek en vond 16 vaders en hun dochters. Ik was aanwezig bij onofficiële autorijlessen. Ging ik mee het water in als ze aan het surfen waren. Of wandelde wat door het Noord-Hollandse polderlandschap.
    Het waren hele bijzondere momenten voor mij om te zien hoe belangrijk hij voor haar is in die leeftijd. Ik zag hoe hij haar leerde vertrouwen op zichzelf. En hoe zij aan het einde van dat levensjaar al met een been in een meer zelfstandig leven stond.

    Ver(t)rouwen

    16 X VER(T)ROUWEN. Maar ook 16 x verder werken aan mijn verdriet ‘verrouwen’.
    Begin 2021 vroeg ik heel brutaal de oprichter Ruben Timman van het mooiste fotografiemuseum in de wereld Museum of Humanity of ik misschien mijn fotoproject bij hem kon laten zien. En dat mocht! (en dat hier nog veel meer uitgekomen is, is alleen maar een bonus).

    Mini-expo

    Heel graag had ik vorig jaar op wat mijn vader zijn 70e verjaardag zou zijn geweest mijn mini-expo willen openen. Maar dat moest nog even een jaar op zich laten wachten.
    En nu mag ik met veel enthousiasme delen dat 16 X VER(T)ROUWEN een maand lang te bezichtigen is!
    Na de opening op 26 november a.s. voor genodigden ontvang ik op zaterdag en zondag 27 en 28 november persoonlijk graag een ieder die wil komen!
    Voor praktische info zie: https://museumofhumanity.nl/bezoek
    Heel graag tot dan!

    Lees meer

    Lees meer over Rosa van Ederen
  • | |

    Wij zijn degenen die weten wat jong ouderverlies betekent

    DoorTitia Liese

    ‘De dood van mijn moeder toen ik zeven jaar was heb ik allang verwerkt’ schreef een Verlaat Verdriet-er me jaren geleden. ‘Maar mijn lijf doet nog steeds iets anders.’
    Ik herkende wat deze Verlaat Verdriet-er schreef. Kon me er helemaal in vinden.

    Levenslange kwetsbaarheid

    Afgelopen week schreef ik twee blogs over de levenslange kwetsbaarheid van Verlaat Verdriet-ers. Levenslang gevoelig voor stress  en Niet omdat ik zielig gevonden wil worden 
    Zelf werd ik namelijk ook weer geconfronteerd met deze kwetsbaarheid. Het leek me eerlijk daarover te delen. Niet te doen alsof ik ‘het allemaal achter me heb gelaten’. Alsof die kwetsbaarheid niet (meer) over mij zou gaan.

    Wat een mooie, hartelijke, lieve, ondersteunende reacties heb ik gekregen op deze blogs. Uit de grond van mijn hart dank ik jullie allemaal. De warmte van jullie reacties neem ik graag mee naar De weg van liefde: de schrijf-retreat voor Verlaat Verdriet-ers in Italië van 23-29 oktober a.s.

    Maar…….

    Nu de andere kant van het verhaal. Het ‘zakelijker’ verhaal. Hoe hartverwarmend de reacties ook waren: ik schreef deze blogs eigenlijk in de eerste plaats om – weer eens – de levenslange impact van het vroege verlies van je ouder(s) naar buiten te brengen. De impact en de gevolgen die jong ouderverlies door de dood op de langere termijn kunnen hebben. Hoe zeer die impact veel Verlaat Verdriet-ers levenslang kwetsbaar kan maken voor stress.

    Tijd

    Tijd om ons te realiseren dat de onbekendheid met de gevolgen van jong ouderverlies door de dood voor een groot deel aan onszelf ligt. Om ons te realiseren dat door deze onbekendheid nog steeds veel te veel Verlaat Verdriet-ers (en daar hoor je mogelijk zelf bij!) in de kou staan. Omdat adequate hulp te vaak niet voorhanden is.

    Het is tijd om op te staan. Voor onszelf te gaan staan. Wij zijn degenen die weten wat jong ouderverlies betekent. Wij zijn degenen die weten wat het betekent om in je jeugd je ouder(s) te verliezen. En wat dat kan betekenen als je volwassen bent geworden.
    Laten we het hebben over de gevolgen op de langere termijn. In plaats van ons steeds weer voor te laten houden hoe het voorkomen had kunnen worden. Of: hoe je er zo snel mogelijk vanaf kan komen.

    Luister naar ons!
    Leer van ons!

  • | | |

    Niet omdat ik zielig gevonden wil worden

    DoorTitia Liese

    In mijn blog Levenslang gevoelig voor stress (11-10-2021) schrijf ik over levenslange kwetsbaarheid. Ik zit er weer even middenin. Schrijf er over. Praat er over. Nu met wat minder ‘afstand’, dan wanneer het niet direct over mijzelf gaat.

    Nu gaat het wel over mijzelf. De reacties die ik krijg gaan dus ook over mij. En dan gebeurt het weer. Ik heb het over ruptuur. Over trauma. Over de impact van het onomkeerbare verlies van je ouder(s) in je kindertijd. De existentiële crisis. De eenzaamheid.

    Ja maar……..

    Ja maar…….. hoor ik dan.
    Andere mensen maken ook trauma’s mee……..
    Voor mensen kan het verlies van een ouder een ruptuur zijn, ook al zijn ze op het moment van dat verlies al (ruimschoots) volwassen……..
    Andere mensen kunnen ook eenzaam zijn……..
    Ook andere mensen kunnen verliesangst in zich meedragen (Verliesangst bij Verlaat Verdriet-ers zie: Rouw kent geen tijd / Hechtingscyclus)……..
    Andere mensen maken ook heftige dingen mee…….

    Of: vergeet niet wat het je heeft opgeleverd.

    Jaaah

    Jaaah. Ik weet het. Heus. Ik weet het. En jaaah, ik weet dat het belangrijk is je te realiseren dat je als Verlaat Verdriet-er niet het alleenrecht hebt op leed. Ook niet op het ergste leed.
    En jaaah, ik weet dat het vroege verlies van mijn moeder mij ook veel heeft opgeleverd. Bijvoorbeeld: mijn Verlaat Verdriet-werk, waardoor ik nu begrijp wat er in me gaande is – zonder ervan, zoals vroeger, in paniek te raken. 

    Maar….

    Maar…..
    Op het moment dat ik me ellendig voel omdat m’n lijf in de stress is, ik geen controle lijk te hebben over wat er met me gebeurt, wil ik me – tenminste voor even – gezien voelen. Gehoord. Erkend.
    Niet omdat ik zielig gevonden wil worden. Niet omdat ik om medelijden vraag. Maar omdat ik weet dat het noodzakelijk is om erkenning te ervaren van de impact van jong ouderverlies.

    Erkenning

    Erkenning is nodig voor heling.
    Jezelf erkennen is nodig om op een goeie manier voor jezelf te kunnen zorgen (dus niet: chocola gaan eten. Niet die borrel nemen. Geen chips. Niet die blow gebruiken. Niet de verbinding verbreken).
    Zorg voor jezelf is nodig om te kunnen helen.
    Niet meer. En niet minder.