• | | |

    Jong ouderverlies: voorbeelden van complicerende factoren

    Verlaat Verdriet-ers tellen meestal vanaf de datum waarop hun ouder stierf. Op die dag veranderde hun leven. Voorgoed. Ze vergeten nog wel eens dat voorafgaand aan het overlijden van hun ouder gebeurtenissen kunnen hebben plaatsgevonden die van – grote! –  invloed zijn op wat er voor, tijdens en na het overlijden van je ouder met je gebeurt. Dat kunnen complicerende gebeurtenissen zijn uit je eigen leven, vanaf je geboorte tot het moment waarop je ouder overleed. Dat kunnen ook trauma’s zijn uit het leven van je ouders. Van je grootouders. Van je voorouders.
    In deze blog deel ik een aantal van deze ervaringen uit mijn Verlaat Verdriet-praktijk.

    Voorbeelden

    Ziekbed

    Je ouder is langdurig ziek geweest. Eigenlijk heb je niet anders meegemaakt. Totdat je ouder overleed heb je op moeten groeien in een huis waarin ziekte, verval en dood altijd aanwezig waren. De ouder die bedoeld was om voor jou te zorgen werd steeds meer zorgafhankelijk. Aanpassen was voor jou dagelijkse kost. De dood van je ouder heeft een enorm gat geslagen in je bestaan. Tegelijkertijd waren er gevoelens van opluchting.

    Geboortetrauma

    Jouw geboorte is een traumatische ervaring geweest. Zowel voor jou, als voor je moeder. Als gevolg daarvan is er iets misgegaan in de wederzijdse hechting. Zowel bij jou, als bij je moeder. Er is altijd een een kloof geweest tussen jullie, die jullie niet hebben kunnen overbruggen. Dan, nog voor je 10e jaar, overlijdt je vader door een noodlottig ongeval. Vanaf nu ontbreekt de ouder aan wie jij je gevoel van veiligheid ontleent.

    Wees geworden

    Jouw moeder verloor in haar jeugd haar beide ouders door overlijden. Haar ontwrichte jeugd bezorgde haar vervolg-trauma op vervolg-trauma. Dan ontmoet ze de man die jouw vader zal worden. Bij hem voelt ze zich veilig. Geborgen. Ze bloeit op. Dan overlijdt je vader plotseling. Niet alleen jij verloor voor je 10e je vader. Ook het leven van je moeder stort op dat moment in. Voorgoed. De automatische piloot in haar zorgt voor je. Emotioneel is ze nooit meer beschikbaar voor jou.

    Verlies van status

    Het werk van je vader is zijn lust en zijn leven. Ook uiterlijk draagt hij de kenmerken van zijn status. Zijn werk brengt met zich mee dat hij vaak langdurig afwezig is. Je ouders besluiten dat je vader werk zoekt dichter bij huis, bij het gezin dat ze willen stichten. De arbeidsmarkt is slecht. Hij moet genoegen nemen met een baan zonder status. Het werk past hem slecht. Hij sluit zich in zichzelf op. Wordt eenzelvig. Drinkt steeds meer. Steeds vaker komen uitbarstingen voor. De situatie wordt steeds meer onveilig. Jij en je moeder beschermen elkaar. Dan overlijdt je vader na een kort ziekbed.

    Fout in de oorlog

    Als peuter verlies je plotseling je moeder. Binnen een jaar heeft je vader een nieuwe vrouw. En jij een nieuwe moeder. De situatie is zoals hij is. Zo is jouw jeugd. Totdat je je, naarmate je ouder wordt, ervan bewust wordt dat je niet met je vader over gevoelens kunt praten. Ieder gesprek over gevoel kapt hij af. Botweg. Hoe meer jij het probeert, hoe meer hij de deur dichtsmijt. In je verlate rouwproces ga je op zoek naar familiebanden. Dan ontdek je dat je vader kind is geweest van ouders die fout zijn geweest in de oorlog.

  • | | |

    Documentaire Stem van je hart: uitnodiging

    De weg van liefde

    Stem van je hart

    In de documentaire ‘Stem van je hart’ van regisseur Tessa Louise Pope, gaat podcastmaker en schrijver Liesbeth Rasker in gesprek met lotgenoten die net als zijzelf op jonge leeftijd een ouder verloren en op latere leeftijd zijn aangelopen tegen bepaalde copingmechanismen om als kind dat verlies te dragen.

    Uitnodiging

    Ken je of ben je iemand die 50 jaar of ouder is en op jonge leeftijd (voor 12 jaar) een ouder heeft verloren?
    En heb je een niet-Nederlandse culturele achtergrond?
    Dan willen we graag met je in contact komen.

    De film zal worden uitgezonden bij de VPRO en wordt vertoond met een impactprogramma waar (ervarings)deskundigen in gesprek gaan over het thema rouw.

    Contact

    Wil je hier met de makers over praten?
    Stuur een mail met contact-info naar amber@hazazah.com.

    Met vriendelijke groet, 
    Amber Visser, researcher voor Hazazah Pictures

    Over Hazazah en de makers

    Productiebedrijf Hazazah Pictures maakt documentaires die krachtige persoonlijke verhalen vertellen met relevante thema’s. Filmmaakster Tessa Louise Pope werkt regelmatig samen met Hazazah. Haar films haken allemaal aan dezelfde thematiek: menselijke relaties en de ondoorgrondelijke complexiteit daarvan.

    Over Tessa Louise Pope

    Haar film ‘The Origin of Trouble’ won diverse prijzen.

    Over Liesbeth Rasker

    Schrijver Liesbeth Rasker is bekend van haar podcast ‘Dag voor Dag’ waarin ze met lotgenoten in gesprek gaat over hun rouwverwerkingsproces. De podcast werd in een jaar tijd meer dan 100.000 keer beluisterd.

  • | |

    Het verhaal van Irene: Siri Hustvedt

    Het boek waar ik deze week over schreef Een geschiedenis van mijn zenuwen lag binnen 2 dagen in mijn brievenbus. (En is inmiddels ook 2e hands niet meer verkrijgbaar, heb ik me laten vertellen). Uit nieuwsgierigheid kon ik het natuurlijk niet laten alvast een voorproefje te nemen. Op bladzijde 31 lees ik het verhaal van Irene. 

    Irene

    …….. Janet (Pierre Janet, filosoof en neuroloog) vertelt het verhaal van Irene. Een tot armoede vervallen jonge vrouw van twintig, die haar geliefde moeder een langzame, pijnlijke dood door tuberculose zag sterven. Nadat ze wekenlang aan het ziekbed had gezeten, merkte Irene dat haar moeder niet meer ademde. Ze deed een wanhopige poging om haar weer tot leven te wekken. Terwijl ze zo bezig was, viel haar moeders lijk op de vloer. Met inspanning van al haar krachten tilde Irene het lichaam weer op het bed.

    Na haar moeders begrafenis begon Irene in trance haar dood te herbeleven. Ze beeldde de gruwelijke dood tot in het kleinste detail uit en vertelde het verhaal telkens weer. Na een dergelijke voorstelling keerde haar normale bewustzijn terug en deed ze alsof en niets was gebeurd. Irenes familie meldde dat het meisje vreemd genoeg niet geraakt leek door het overlijden van haar moeder. Ze scheen het zelfs vergeten te zijn. Zelf toonde Irene zich verbaasd. Ze vroeg wanneer en hoe haar moeder was gestorven. ‘Eén ding begrijp ik niet’ zei ze. ‘Ik heb zoveel van haar gehouden. Waarom ben ik dan niet verdrietiger nu ze dood is? Ik kan niet rouwen. Het lijkt alsof haar afwezigheid niets voor me betekent. Alsof ze op reis is en binnenkort terugkeert.’ ……….

    Ik ben benieuwd naar het vervolg van dit boek.
    Nog even wachten tot ik over veertien dagen op Terschelling ben.

  • | | |

    Traumasporen in: Geen tijd verliezen

    Pyama-Pinksterdag

    Een van de vreselijkste eigentijdse woorden die ik ken: pyama-dag. Kun je je iets bedenken dat suffer is dan een pyama-dag? Echt. Een vreselijk woord. En wat deed ik tweede Pinksterdag 2022 op Terschelling? JAAA. Een pyama-dag. Een hele dag regen. Onafgebroken. Een hele dag binnen. In m’n huisje. Lezen. Lezen. En nog eens lezen.

    Geen tijd verliezen

    Op het allerlaatste moment voor ik naar Terschelling vertrok bestelde ik bij de plaatselijke boekhandel de biografie van Jolande Withuis over Jeanne Oosting: Geen tijd verliezen. Jeanne Bieruma Oosting. Kunstenares. Schilderes. Grafica. Biertje voor intimi.

    Wat kan een regendag in je eentje in je huisje op Terschelling heerlijk zijn. Lezen. Lezen. En nog eens lezen. Over een adelijk meisje uit de vorige eeuw dat zich vrij vocht uit haar bekrompen adelijke familie. Zeer getalenteerd. Tegen de traditie en de mores van die tijd in kiest ze voor een leven als werkende vrouw die haar eigen kost verdient. Succesvol in een leven als kunstenaar, waarin ze evenzeer leed onder afwijzing. Gevoelens van afwijzing. (Innerlijke) eenzaamheid. Angst voor de toekomst. Verliesangst.

    Traumasporen

    Dochter van een schatrijke moeder. Een adelijke moeder, die als vierjarig kind háár moeder verloor. Geboeid lees ik dit prachtige boek van biografe Jolande Withuis. Zo mooi geschreven. Zo goed gedocumenteerd. Het leven van Jeanne Oosting. Friesland. Achterhoek. Den Haag. Parijs. Amsterdam. Achterhoek. Ik geniet van deze terugblik in de wereld van de kunst en de kunstenaars van de 20e eeuw. Een vrouwenleven van een vrijgevochten, zelfstandige vrouw. Geboren in 1898. Overleden in 1994.

    Maar het meest geboeid lees ik over kwellingen die je, als je de thema’s (her)kent, voor een groot deel terug kunt leiden naar Verlaat Verdriet-thema’s. In de relatie van haar ouders. Het desastreuze huwelijk. De ingewikkelde relatie tussen een bemoeizuchtige  moeder, en een naar onafhankelijkheid snakkende dochter. Aantrekken. Afstoten. In een (bijna) onophoudelijke stroom. Angst voor afwijzing. Innerlijke eenzaamheid. Eindeloos verlangen naar intieme relaties. Vernederingen. Zelfvernederingen. Wanhoop. Depressies.

    Nee – ik heb geen tijd verloren op deze pyama-dag.
    Lezen. Lezen. En nog eens lezen in Geen tijd verliezen.

    Boek

    Ben je benieuwd naar de trans-generationele traumasporen in dit boek?
    Geen tijd verliezen

    Tentoonstellingen

    De zomer van Jeanne