• | | |

    Vroeg verloren, documentaire van Liesbeth Rasker

    DoorTitia Liese

    Vroeg verloren, documentaire van Liesbeth Rasker

    ‘Waarom ben je niet eerder gekomen?’ vraagt de vroegere oppas van Liesbeth Rasker aan haar. ‘Waarom heeft het zo lang geduurd voordat je bij me bent gekomen?’

    Vroeg verloren

    Is er een antwoord op deze vragen? Een ander antwoord dan: ‘Het was er de tijd nog niet voor’? Afgelopen zomer werd de documentaire Vroeg verloren uitgezonden. Journaliste Liesbeth Rasker (1988) maakte deze documentaire voor 2DOC, in samenwerking met documentairemaakster Tessa Louise Poppe. Vier jaar hebben ze samen aan dit project gewerkt. Een intensief proces van ontmoetingen, onder meer met familieleden en bekenden. Maar ook van indringende gesprekken met Verlaat Verdriet-ervaringsgenoten. Een intensief proces van onderzoeken. Van maken. Van verwerken. En helen.

    Oké

    Lang heeft Liesbeth Rasker geleefd met de overtuiging ‘Mijn moeder is dood. Maar dat is oké.’ Na een nieuw ingrijpend verlies bleek die overtuiging niet langer houdbaar te zijn. Door in Vroeg verloren het verleden te ontrafelen, en niet langer het verdriet om het verlies te ontkennen, komt ze – voorzichtig, stap na stap –  steeds dichter bij haar moeder.

    Een stroom van reacties

    Een stroom van reacties kwam naar me toe na de uitzending van Vroeg verloren. Liesbeth Rasker heeft met haar zoektocht een heel gevoelige snaar geraakt, bij veel Verlaat Verdriet-ers. Ook bij de Verlaat Verdriet-ers die tot op dat moment de gevolgen van het vroege verlies van hun ouder(s) niet herkenden. Of niet erkenden. Of, evenals Liesbeth Rasker zelf, het verlies bagatelliseerden. ‘Mijn ouder is dood. Maar dat is oké.’

    Toeval?

    Is het toeval dat Liesbeth Rasker, evenals veel ervaringsgenoten, het verlies zo diep heeft weggestopt dat het onaanraakbaar is geworden? ‘Nee’ denk ik. ‘Dat is geen toeval.’

    • De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder is – nog steeds – een blinde vlek. Zowel bij Verlaat Verdriet-ers zelf, als bij hulpverleners.
    • Verlaat Verdriet-ers relateren moeilijkheden die ze ondervinden vaak niet aan het vroege verlies van hun ouder(s).
    • Ook als ze geen specifieke klachten hebben, maar het gevoel hebben dat ze niet voluit kunnen leven – of bijvoorbeeld gevoelig zijn voor depressies of burn-out – zien ze geen oorzakelijk verband met het vroege verlies van hun ouder.
    • Verlaat Verdriet-ers die bij een hulpverlener terecht zijn gekomen kunnen ook dan nog steeds de deur potdicht houden. Ook als een hulpverlener hint in de richting van jong ouderverlies. ‘Nee hoor. Dat is al zo lang geleden. Daar heb ik geen last  van.’
    • Veel Verlaat Verdriet-ers voelen schaamte dat ze het vroege verlies van hun ouder(s) nog steeds niet hebben verwerkt. ‘Dat moet toch allang klaar zijn?’ Ze praten liever niet over iets wat ze allang ‘achter zich hadden moeten laten’. De schaamte is te groot.

     Wat hulpverleners kunnen doen

    • Verlaat Verdriet en verlate rouw is gelaagde en complexe problematiek. Ben je hulpverlener? Wil je meer weten over deze complexe – en tegelijkertijd boeiende – problematiek? In een gevarieerd en bijzonder programma delen wij, Verlaat Verdriet-ers op zaterdag 5 april 2025 onze kennis uit ervaring met je. Er gaat een wereld voor je open!
    • Symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen op zaterdag 5 april 2025. Volg ons op Facebook en op LinkedIn, zodat je je snel kunt aanmelden aan de Aanmeldingsprocedure voor het symposium beschikbaar is.

    Wat Verlaat Verdriet-ers kunnen doen

    • Kijk nog eens goed naar de documentaire Vroeg verloren. Wat zie je en wat hoor je nu je het nog eens ziet? Maak aantekeningen van wat je hoort en ziet, zodat je dat later nog eens terug kunt lezen. Je zult daar veel aan hebben!
    • Lees de boeken die Verlaat Verdriet-specialist Titia Liese heeft geschreven vanuit haar langjarige werkervaring met Verlaat Verdriet-ers.
    • Lees over jong ouderverlies. Zeker in de afgelopen jaren heeft een aantal Verlaat Verdriet-ers hun verlieservaringen gepubliceerd in boeken. Of  – evenals Liesbeth Rasker heeft gedaan – dichterbij gebracht in de vorm van documentaires. Je vindt een uitgebreide boekenlijst op de website Kenniscentrum Verlaat Verdriet. Boeken en documentaires met de ervaringsverhalen van Verlaat Verdriet-ers vind je specifiek gerubriceerd op deze website.
    • Kijk en luister naar Rouw kent geen tijd. In dertien modules op YouTube deelt Titia Liese de theorie die ze in de loop van de jaren uit haar intensieve werk met Verlaat Verdriet-ers heeft ontwikkeld.
    • Lees over Verlaat Verdriet, verlate rouw en de vele thema’s die daarbij horen op de zeer uitgebreide website Verlaat Verdriet.
  • | | | | |

    Komende week gesprek met Margriet Breet

    DoorTitia Liese

    Komende dinsdag – 17 december 2024 – spreek ik Margriet Breet. Hoewel we hemelsbreed nauwelijks twintig kilometer van elkaar verwijderd wonen hebben we elkaar niet eerder ontmoet. Volgende week woensdag – 18 december – komt een nieuw boek uit van Margriet: haar boek over het vroege overlijden van haar moeder. Het gemis van haar moeder. En wat dat gemis al die jaren met haar heeft gedaan.

    Margriet Breet

    Margriet heeft in de loop van haar leven heel wat boeken gepubliceerd. Boeken voor de jeugd. Educatieve boeken. Kinderboeken. Een boek over het vroege verlies van haar moeder zat al lang in haar hoofd. Jaren is ze ermee bezig geweest. Maar altijd bekroop haar weer het gevoel: wie zit daar nou op te wachten. Tot ze afgelopen zomer de documentaire Vroeg verloren van Liesbeth Raske op t.v. zag. ‘Ik ben helemaal niet de enige’ realiseerde ze zich terwijl ze de documentaire bekeek. ‘Er zijn wel heel veel mensen vroeg hun ouder(s) verloren. Net als ik. Er zijn wel heel veel mensen voor wie mijn boek belangrijk kan zijn.’ Ze zette zich aan het werk met dit voor haar nog steeds kwetsbare deel van haar leven.

    Nieuw boek

    Volgende week, een dag voordat haar nieuwe boek uitkomt, komt ze naar me toe. Gaan we met elkaar in gesprek. Waarover spreken wij? Over Verlaat Verdriet, natuurlijk. Over boeken. En over hoe belangrijk het is dat Verlaat Verdriet een breed bespreekbaar thema is.
    Ik kijk uit naar onze ontmoeting.
    En natuurlijk: naar het boek van Margriet Breet.

    Documentaire

    Vroeg verloren

  • | | |

    De wonderverteller: Lida Dijkstra en Djenné Fila

    DoorTitia Liese

    De wonderverteller

    De wonderverteller. Over de reizen van Marco Polo,
    Auteur: Lida Dijkstra, illustraties: Djenné Fila.

    ‘Maar laat ik u vertellen dat sinds de dag dat god onze eerste voorvaderen heeft geschapen(….) geen mens van welke volksstam ook ooit zoveel wonderbaarlijke dingen ter wereld heeft gezien of bezocht als messer Marco Polo.’

    Rustichello da Pisa (schrijver uit de 13e eeuw – Oriënt, Il Millione)

    Marco Polo

    Marco Polo (1254-1324, verloor, vermoedelijk als (heel) jong kind, zijn moeder), ontdekkingsreiziger en handelaar. In haar rijk geïllustreerde boek beschrijft Lida Dijkstra de reizen van Marco Polo in de Oriënt. Een kinderboek dat volwassenen met evenveel plezier zullen lezen. De illustraties die Djenné Fila maakte voor dit boek maakt niet alleen het lezen van het boek, maar ook het zien van dit boek tot een feest.

    ‘Het was 1269. Ik was vijftien jaar. Geen jongen meer, maar zeker nog geen man. Ik woonde sinds de dood van mijn moeder bij haar zus en zwager in huis. Daar werden op een dag twee wild uitziende kerels de salon in geleid. Ze droegen tulbanden op hun hoofd, baarden waarin vogels konden nestelen en modderige lapjesjassen. Omdat mijn oom en tante niet thuis waren, plantte ik mijn benen stevig uit elkaar om duidelijk te maken dat ik de heer des huizes was en zei: ‘Wat kan ik voor u doen?’ 
    De oudste man was in twee stappen bij me. Hij greep mijn schouders vast. Met een stem vol emotie zei hij: ‘Jongen toch, ik wist niet dat ik een zoon had. Echt niet.’ De mestlucht die om hem heen hing, maakte dat ik hoestte. Ik trok me los. Knet-ter-gek, dacht ik.
    De man gin verder. ‘Je oom Matteo en ik waren eerst langs ons huis gegaan. Daar hoorden we dat je moeder niet meer leefde en dat ik een zoon had die Marco heette. Echt, ik sta te trillen op mijn benen. Je lijkt als twee druppels water op mezelf toen ik zo oud was als jij.’ 

    Lees meer

  • | | |

    De wonderverteller: Lida Dijkstra en Djenné Fila

    DoorTitia Liese

    De wonderverteller

    De wonderverteller. Over de reizen van Marco Polo,
    Auteur: Lida Dijkstra, illustraties: Djenné Fila.

    ‘Maar laat ik u vertellen dat sinds de dag dat god onze eerste voorvaderen heeft geschapen(….) geen mens van welke volksstam ook ooit zoveel wonderbaarlijke dingen ter wereld heeft gezien of bezocht als messer Marco Polo.’

    Rustichello da Pisa (schrijver uit de 13e eeuw – Oriënt, Il Millione)

    Marco Polo

    Marco Polo (1254-1324, verloor, vermoedelijk als (heel) jong kind, zijn moeder), ontdekkingsreiziger en handelaar. In haar rijk geïllustreerde boek beschrijft Lida Dijkstra de reizen van Marco Polo in de Oriënt. Een kinderboek dat volwassenen met evenveel plezier zullen lezen. De illustraties die Djenné Fila maakte voor dit boek maakt niet alleen het lezen van het boek, maar ook het zien van dit boek tot een feest.

    ‘Het was 1269. Ik was vijftien jaar. Geen jongen meer, maar zeker nog geen man. Ik woonde sinds de dood van mijn moeder bij haar zus en zwager in huis. Daar werden op een dag twee wild uitziende kerels de salon in geleid. Ze droegen tulbanden op hun hoofd, baarden waarin vogels konden nestelen en modderige lapjesjassen. Omdat mijn oom en tante niet thuis waren, plantte ik mijn benen stevig uit elkaar om duidelijk te maken dat ik de heer des huizes was en zei: ‘Wat kan ik voor u doen?’ 
    De oudste man was in twee stappen bij me. Hij greep mijn schouders vast. Met een stem vol emotie zei hij: ‘Jongen toch, ik wist niet dat ik een zoon had. Echt niet.’ De mestlucht die om hem heen hing, maakte dat ik hoestte. Ik trok me los. Knet-ter-gek, dacht ik.
    De man gin verder. ‘Je oom Matteo en ik waren eerst langs ons huis gegaan. Daar hoorden we dat je moeder niet meer leefde en dat ik een zoon had die Marco heette. Echt, ik sta te trillen op mijn benen. Je lijkt als twee druppels water op mezelf toen ik zo oud was als jij.’ 

    Lees meer