• | | |

    Afwijzing: complicerende factoren bij Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    De levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder

    Extra complicerende factoren

    In de verlieservaringen van veel Verlaat Verdriet-ers doen zich tal van extra complicaties voor. Complicaties die ik in de komende weken in willekeurige volgorde voor je wil benoemen. Mogelijk doen zich ook bij jou complicaties voor en brengt alleen al het benoemen je nieuwe realisaties. En daarmee nieuwe perspectieven.

    Afwijzing

    ‘Mijn moeder overleed toen ik 2,5 jaar was. Binnen een jaar tijd had mijn vader een nieuwe vriendin. Ze waren dolverliefd. Hij op haar. Zij op hem. Hij wilde haar. Zij wilde hem. Mij moest ze op de koop toenemen.

    Vrouw, 49 jaar, 2,5 jaar toen ze haar moeder verloor. Haar moeder werd 28 jaar.

    Gaat dit thema ook op voor jou? Stel jezelf dan eens de volgende vragen:

    • Wat is er bij mij gebeurd?
    • Wat betekende dat voor mij?
    • Welke gevolgen heeft dat voor mij gehad?
    • Wat betekent dat voor mij in mijn leven van nu?
    • Wat ga ik daarmee doen?

    Verlaat Verdriet

    De impact van het vroege verlies van een ouder is in veel gevallen groot en omvangrijk voor het kind dat dit onomkeerbare verlies overkomt. Sporen van dit levens-veranderende verlies gaan een leven-lang mee en kunnen in je volwassenheid nog altijd vorm geven aan je leven.

    Verlate rouw

    Een verlaat rouwproces is een gecompliceerd proces. Voor veel Verlaat Verdriet-ers een  tocht door een mijnenveld.

    • Je moet teruggaan in de tijd;
    • Gedurende deze tocht stuit je op tal van mijnen (verstrikkingen);
    • Angst voor verandering speelt je parten;
    • Overlevingspatronen steken de kop op;
    • Je moet terug naar een plek waar je voor geen prijs naar terug wilt: het verliesmoment;
    • Je moet terug naar de gevolgen die dit vroege verlies voor je heeft gehad;
    • Intussen eist het leven van alle dag tijd en aandacht van je op.

    Tips

  • | |

    Het leven leven zolang je leeft

    DoorTitia Liese

    ‘Gebruik je medicatie?’ vraagt de verpleegkundige me. Als ik ‘Nee’ zeg vraagt ze voor de zekerheid nog maar eens ‘Helemaal niet?’ Ze kijkt me aan alsof ze vermoedt dat ik enigszins vergeetachtig ben. Voor nog meer zekerheid kijkt ze nogmaals in haar dossier. ‘Oogdruppels!’ zegt ze opgelucht. Ik moet lachen. ‘Die vergeet ik. Iedere dag opnieuw’ zeg ik haar. ‘Geen aantekening maken ‘Altzheimer (met een vraagteken) hoor.’

    ‘Een nieuw dak op uw huis?’ Verbijsterd kijkt de hypotheekadviseur me aan. In verband met een erfkwestie moest ik – als executeur testamentair – op zoek naar een hypotheekadviseur. ‘Als ik hier toch moet zijn, laat ik dan meteen eens kijken naar de mogelijkheid een extra hypotheek op mijn huis te nemen om m’n dak te vernieuwen.’ De man kijkt naar me alsof hij het in Keulen hoort donderen. Alsof ik ontsnapt ben uit de gesloten afdeling van het verpleeghuis dat zich bevindt tussen mijn huis en zijn kantoor. ‘Hoe oud bent u, als ik dat vragen mag?’ vraagt hij wat bedremmeld, toch maar even voor de zekerheid. ‘Eenenzeventig’ antwoord ik. ‘Hoezo?’

    Zeventig +

    Wordt er, als je zeventig + bent, echt niets anders meer van je verwacht dan dat je gaat zitten wachten tot je dood gaat? Je dag in dag uit bezig te houden met pijntje-hier-pijntje daar? Met de traplift je trap te bestijgen of af te dalen? Wekelijks je pillen-serie te sorteren? Op zoek te gaan naar een aanleunwoning? Of misschien hoogstens nog wat rond te toeren in een luxe-camper? Maar WERKEN???

    Twintig jaar geleden

    Hoe anders zag mijn leven er pakweg twintig jaar geleden uit. De jaren dat ik, als ik ’s ochtends wakker werd, me wanhopig afvroeg: hoe krijg ik deze dag weer om? Dat ik mezelf nauwelijks kon motiveren m’n bed weer uit te komen. Geen flauw benul had wat ik met weer een dag aan moest. De talloos veel keren dat ik – stiekem – dacht: ‘Voor mij hoeft het niet meer.’ ‘Ik breng het niet meer op.’ In de jaren dat ik dacht dat ik de enige was die geen idee had hoe ik het leven moest leven. Niet bij machte was iets van mijn leven te maken. Een waardeloze, machteloze sukkel.

    Leven

    Wat heeft het me veel gebracht. Te leren dat het niet waar was dat alle andere mensen het beter deden dan ik. Dat iedereen gelukkig was, behalve ik. Dat ik heb geleerd dat het leven geen beloofd paradijs is. Maar ook geen eindeloze woestenij van eenzaamheid.
    Er is niets raars aan mij, als ik na m’n zeventigste geen medicijnen gebruik.
    Er is niets raars aan mij, als ik op m’n zeventigste een nieuw dak op m’n huis laat zetten.
    Ik leef het leven zolang ik leef. En dat bevalt me tegenwoordig. Heel goed!

     

  • | | |

    Dankbaar zijn voor dankbaarheid

    DoorTitia Liese

    ‘Dankbaar mot je wezen. Dankbaar mot je zijn.’ Ik hoor het mijn vader nog zingen. Met nog een variant – vermoedelijk afhankelijk van zijn humeur ‘Dankbaar mot je wezen. Dankbaar mot je zijn. Dankbaar mot je wezen. Nederig en klein.’
    Anders dan je nu misschien denkt was dit refrein voor mijn vader geen aanbeveling. Integendeel. Christelijk van origine – protestant gedoopt en opgevoed – besloot mijn vader al vroeg in zijn leven het geloof in een hogere macht te verlaten. Wat hij ook letterlijk deed door zich uit te schrijven als lidmaat van de kerk. Humanist in hart en nieren. Dat was hij. ‘De Waarheid dienen door de Rede. De Mensheid door de Liefde’.

    Genade en recht

    Dankbaarheid: daar deden we niet meer aan. Dankbaarheid zegt iets over ‘genade’. Genade zegt iets over ondergeschikt zijn aan een hogere macht. Het paste ook in de tijd waarin ik opgroeide dat het gezegde ‘Genade vóór recht’ langzaam maar zeker veranderde naar ‘Recht vóór genade’. Voor genade moest je op je knieën. Recht eiste je op.

    Dankbaar, nederig en klein

    Het refrein ‘Dankbaar mot je wezen. Nederig en klein.’ zat stevig in mij geïncarneerd. Heel stevig. Maar dan wel de spot. De afwijzing. Vooral die zat in mij verankerd.
    In de loop van mijn eigen verlate rouwproces heb ik veel tijd besteed – moeten besteden – aan onderzoek naar betekenissen van dankbaar. Van dankbaarheid. Nederigheid. Nederig. Klein. Wat mij betreft niet vanuit bijbelse inspiratie, maar vanuit humanistisch inspiratie.

    Onderzoek dat me veel heeft gebracht. Heel veel. Stapje voor stapje heb ik leren voelen dat ‘nederig’ en ‘nederigheid’ niet per se hoeft te betekenen ‘stelt niets voor’. ‘Is niet belangrijk.’ ‘Telt niet mee.’ In het gevecht dat ik jarenlang leverde met mijn ego (dat zich eindelijk, eindelijk wel eens gezien en gehoord wilde voelen) heb ik geleerd dat ‘overleven’ vaak betekent dat je je groter maakt dan je bent. Je sterker voordoet dan je bent. Wie kwam ik dus tegen in mijn verlate rouwproces? Precies: die grote. Die sterke IK. De IK die riep: NIET DOEN! TE GEVAARLIJK. LAAT HET.’ Pas toen ik mijn eigen kleinheid onder ogen durfde te zien stopte het gevecht.
    Dankbaarheid. Dankbaar zijn. Er opende zich een nieuwe wereld voor me. En een nieuw leven.

    Dankbaarheid

    Ik leerde gaandeweg ook iets over ‘het gelukstofje’: endorfine. Over de waarde van positieve waardering. Over het effect van mededogen. Oeroude kennis van de mensheid. Al lang voordat de mens kennis had van hormonen. Van endorfine.
    Tijd om gebruik te maken van deze oeroude kennis.
    Dankbaar zijn voor dankbaarheid.

  • | |

    Scheiding ouders: complicerende factoren bij Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    De levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder

    Extra complicerende factoren

    In de verlieservaringen van veel Verlaat Verdriet-ers doen zich tal van extra complicaties voor. Complicaties die ik in de komende weken in willekeurige volgorde voor je wil benoemen. Mogelijk doen zich ook bij jou complicaties voor en brengt alleen al het benoemen je nieuwe realisaties. En daarmee nieuwe perspectieven.

    Gaat dit thema ook op voor jou? Stel jezelf dan eens de volgende vragen:

    • Wat is er bij mij gebeurd?
    • Wat betekende dat voor mij?
    • Welke gevolgen heeft dat voor mij gehad?
    • Wat betekent dat voor mij in mijn leven van nu?
    • Wat ga ik daarmee doen?

    Scheiding ouders

    ‘Mijn ouders zijn gescheiden toen ik 4 jaar was. Mijn vader woonde in onze buurt. Mijn twee jaar oudere broertje en ik waren om het weekend bij hem. Toen ik 12 jaar was overleed mijn moeder plotseling. We moesten bij mijn vader gaan wonen. Het leek alsof dat heel gewoon was. Maar het was helemaal niet gewoon. Ik verloor mijn veiligste plek.’ Man, 36 jaar, 12 jaar toen hij zijn moeder verloor. Zijn moeder werd 39 jaar.

    Verlaat Verdriet

    De impact van het vroege verlies van een ouder is in veel gevallen groot en omvangrijk voor het kind dat dit onomkeerbare verlies overkomt. Sporen van dit levens-veranderende verlies gaan een leven-lang mee en kunnen in je volwassenheid nog altijd vorm geven aan je leven.

    Verlate rouw

    Een verlaat rouwproces is een gecompliceerd proces. Voor veel Verlaat Verdriet-ers een  tocht door een mijnenveld.

    • Je moet teruggaan in de tijd;
    • Gedurende deze tocht stuit je op tal van mijnen (verstrikkingen);
    • Angst voor verandering speelt je parten;
    • Overlevingspatronen steken de kop op;
    • Je moet terug naar een plek waar je voor geen prijs naar terug wilt: het verliesmoment;
    • Je moet terug naar de gevolgen die dit vroege verlies voor je heeft gehad;
    • Intussen eist het leven van alle dag tijd en aandacht van je op.

    Tips