• | |

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: tips voor mensen in je omgeving

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

    In afgelopen tijd heb ik een aantal keren per week Veelgestelde vragen bij Verlaat Verdriet en verlate rouw uit het Verlaat Verdriet (VerWerkboek met je gedeeld.
    In de komende weken deel ik – op dezelfde manier en ook uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek – Tips voor mensen in je omgeving met je.

    Eerstvolgende TIP

    Niet gezien en niet gehoord gevoeld.

    Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Inleiding

    Als je geïnteresseerd bent in Verlaat Verdriet

    Moeilijk te begrijpen

    Je leest naar alle waarschijnlijkheid dit hoofdstuk omdat je van dichtbij iemand kent die jong een ouder, of beide ouders, heeft verloren door overlijden.
    Om deze persoon geef je en zij/hij is belangrijk voor je. Maar het is ook iemand die misschien wel eens gedrag vertoont, dat voor jou even moeilijk te begrijpen als te hanteren is.

    Onbegrepen

    In sommige gevallen zal de persoon in kwestie open zijn over het verlies en de gevolgen die dat voor haar/zijn leven heeft gehad. In veel gevallen echter zal dat niet zo zijn. De ander is niet gewend om over het verlies te praten en voelde zich in het verleden misschien te vaak onbegrepen om het nog eens te proberen. Het is over het algemeen tenslotte ook niet de gewoonte om te praten over een verlies dat al zo lang geleden heeft plaatsgevonden. Voor veel mensen is het moeilijk om over het vroege verlies te praten, zeker als daar geen directe aanleiding toe is. Je doet dat nu eenmaal niet.

    Schaamte

    Bovendien ligt altijd de angst op de loer te moeten huilen en daar niet meer mee op te kunnen houden. En dan is er nog de grote schaamte, die veel mensen voelen over het feit ze nog steeds last hebben van een verlies dat al zoveel jaren geleden heeft plaatsgevonden. Want dat kan toch niet normaal zijn?
    Reacties van andere mensen kunnen dan ook erg pijnlijk zijn: ‘Zó lang geleden? Daar kun je nu toch geen last meer van hebben’? ‘Je koestert je verdriet’. ‘Je idealiseert je moeder/je vader’. ‘Denk je dat ik zo’n leuke ouder heb gehad?’ ‘Nou, gelukkig wordt daar tegenwoordig veel beter mee om gegaan’.

    Jouw eigen levensverhaal

    Om de ander beter te kunnen begrijpen en te ondersteunen is het van belang dat je je bewust bent van je eigen levensverhaal. als partner, als kind, als familielid, als collega of als hulpverlener.
    Misschien leed je als volwassene zelf een ingrijpend verlies.
    Of misschien verloor ook jij als kind een ouder en hoor je bij de mensen die daar, naar beste weten, nooit last van hebben gehad.
    Dan is het toch belangrijk om te weten welke invloed dit verlies op je latere leven heeft gehad. Realiseer je in ieder geval dat ‘er geen last van hebben’ op zich geen verdienste is. Het is dan waarschijnlijk ook niet erg helpend als je reactie op de ander is ‘Daar heb ík nooit last van gehad!’ op een moment dat de ander er nu juist wèl last van heeft.

    Je eigen relatie met je ouder(s)

    Ook bestaat de mogelijkheid dat jij geen goede relatie hebt (gehad) met één van je beide ouders of misschien heb je zelfs met je beide ouders een slechte relatie (gehad). Natuurlijk heb je ook het recht daar aandacht voor te vragen. Maar als je dat doet op het moment dat de ander aandacht vraagt voor haar/zijn verlies, krijg je naar alle waarschijnlijkheid de voorspelbare reactie. ‘Jij hèbt tenminste een moeder/een vader. Jij hèbt tenminste ruzie kunnen maken’
    Of: ‘Jij hèbt je moeder/je vader tenminste nog. Jij kunt het nog goedmaken’.

    Je eigen ervaringen met Verlaat Verdriet

    Misschien ben je opgevoed door een ouder die jong een ouder heeft verloren en ben je daardoor, in zekere zin, al sinds lang van dichtbij betrokken bij een geschiedenis met Verlaat Verdriet.
    Dan kan een vergelijking met het verhaal dat je op dit moment te horen krijgt zich al gauw voordoen. In dat geval is het goed de ander eerst de gelegenheid te geven vrijuit haar/zijn verhaal te vertellen, zonder dat je het verhaal van de ander overneemt door met jouw verhaal te komen. Ook al hoor je  nog zo veel overeenkomsten met het verhaal dat je al kende.

    KInd van een ouder die jong een ouder is verloren

    Als je zelf een kind bent van een ouder die jong een ouder heeft verloren, is het belangrijk dat je de kenmerkende patronen bij verlaat verdriet leert kennen. Zodat je de verschillen kunt leren zien tussen aangeboren karaktereigenschappen en patronen die lijken op karaktereigenschappen, maar die veroorzaakt zijn door het vroege verlies.

    Kennis en begrip

    Met meer kennis over de gevolgen van zo’n verlies op de ontwikkeling van de identiteit zul je meer begrip op kunnen brengen voor Verlaat Verdriet. Ook ten aanzien van het verlaat verdriet van je moeder of vader.

    Verhaal vertellen

    Voor degene die nu je begrip en je hulp vraagt, is het belangrijk dat zij/hij zich werkelijk door jou uitgenodigd voelt om haar/zijn verhaal te vertellen. Ook als de persoon in kwestie de behoefte heeft het verhaal vaker dan één keer te vertellen. Op een verhaal dat zoveel jaren niet verteld kon worden, moet namelijk geoefend worden.
    Wel kan het ruimte geven, zowel voor jou als voor de ander, als je de persoon in kwestie aanraadt ook gebruik te maken van de mogelijkheden van (digitaal) contact, bijvoorbeeld via het besoten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

    Lees Tips voor Verlaat Verdriet in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

  • | | |

    Nieuwe datum basisworkshop Dubbel Ouderverlies

    Samen met Albertine Richaerts heb ik een nieuwe datum vastgesteld voor de basisworkshop Dubbel Ouderverlies: 27, 28 en 29 juni 2019.

    Workshop Dubbel Ouderverlies

    De basisworkshop Dubbel Ouderverlies is de workshop speciaal voor mensen die in hun jeugd beide ouders hebben verloren door overlijden. In principe volgt de workshop Dubbel Ouderverlies het zelfde programma als de basisworkshop Verlaat Verdriet.
    Aan de workshop Dubbel Ouderverlies nemen uitsluitend volwassenen deel die in hun jeugd (dus voor hun twintigste) beide ouders hebben verloren door overlijden.

    Inhoud

    De basisworkshop Dubbel Ouderverlies is een samenwerkingsproject van Titia Liese en Albertine Richaerts.
    Albertine verloor als kind haar beide ouders door overlijden.

    Het volgen van de workshop Dubbel Ouderverlies geeft je de gelegenheid gedurende 2,5 dag + een Terugkomdag intensief aandacht te besteden aan het vroege verlies van je beide ouders. Te delen met ervaringsgenoten. Te leren van de theoretische onderbouwing van Verlaat Verdriet en verlate rouw van Titia Liese.

    In de tijd tussen de workshop en de Terugkomdag geef je uitvoering aan voornemens die je tijdens de workshop formuleert. Voornemens die passen bij jou, bij jouw specifieke situatie, bij jouw wensen en bij jouw mogelijkheden.

    Lees meer

    Lees meer over de basisworkshop Dubbel Ouderverlies.

    Informatie 

    Neem voor meer informatie contact op met Titia Liese via het Contactformulier of telefonisch 0341- 260 289 / 06- 53 76 58 43 of met Albertine Richaerts 045-405 4191 / www.albertinerichaerts.nl

    Aanmelden

    Aanmelden via het Aanmeldingsformulier.

    Berichten van deelnemers

    Eindelijk heb ik het gevoel gehad dat ik er helemaal mocht zijn.’
    ‘Ik begrijp nu veel beter hoe het in elkaar zit…..’
    ‘Wat een warmte, wat een begrip, wat een herkenning en wat een erkenning.’
    ‘Ik ben zo opgelucht, ik kan weer verder.’
    ‘De begeleiding van Titia en Albertine is zo warm en zo liefdevol – ik voelde me thuis, wat voor mij heel bijzonder is.’

  • | | |

    Hoe ga ik om met het kind in mij?

    Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

    Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
    Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

    Vraag

    Hoe ga ik om met het kind in mij?

    Antwoord

    Het kind in je

    Als je als kind een ouder hebt verloren, hield op dat moment de verbinding met je levende ouder op. Het contact stopte abrupt, zoals een film plotseling kan stoppen. Terwijl je haar/hem nog zo hard nodig had om je te begeleiden naar volwassenheid.
    Dat kind, dat toen zo plotseling alleen gelaten werd met haar/zijn verdriet, zit nog steeds in je.

    Zorg en aandacht

    Het vraagt waarschijnlijk op dit moment niet alleen van jou de zorg en de aandacht die het toen niet gekregen heeft, maar ook van andere mensen. Want diep van binnen vindt het kind het eigenlijk nog altijd vanzelfsprekend dat er voor haar/hem gezorgd wordt. Het wil bij de hand genomen worden.

    Pijnlijke kant

    Een pijnlijke kant voor het kind in je mag hier daarom niet onbesproken blijven. Veel mensen hebben zich namelijk zelf van dit innerlijke kind afgekeerd en hebben er in de grond van hun hart eigenlijk een hekel aan.
    Want het kind is behoeftig.
    Het is klein.
    Voelt zich zwak en in de steek gelaten.
    Zeurt om aandacht.
    Leeft in grote eenzaamheid.
    Het heeft verdriet.

    Herstel van je levenskracht

    Het herstel van de relatie met dit kind in je is waarschijnlijk niet alleen een van de grootste en moeilijkste opgaven. Het is zeker ook één van de mooiste opgaven in het helingsproces dat een verlaat rouwproces is.
    Op het moment namelijk, waarop je beseft dat dit kind in wezen je levenskracht is, heb je één van de belangrijkste sleutels van een verlaat rouwproces in handen. Je zult  geen seconde meer aarzelen om dit innerlijke kind te omarmen. Het vast te houden en het in onvoorwaardelijke liefde alles te geven wat het nodig heeft.

    Groeien en volwassen worden

    Het herstel van je contact met het kind in je biedt je ook de gelegenheid om te groeien naar een nieuw omslagpunt in je proces. Namelijk naar het moment van het werkelijk volwassen worden.

    Van kindperspectief naar volwassenperspectief

    Vanaf het moment, waarop je ouder uit je leven verdween, werd zij/hij wat jij van haar/hem dacht. Wat je niet van haar/hem dacht. Omdat zij/hij niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk uit je leven verdween.
    Het beeld dat je nu nog van je ouder hebt, is dus het beeld dat je als kind had. Je moeder/je vader is groot, altijd sterk. Misschien nog wel volmaakt. Jij bent klein. Een kind nog.
    Maar intussen ben jij ook ruimschoots volwassen geworden.
    Je bent, niet alleen in leeftijd en in lengte maar ook in ontwikkeling, haar/zijn gelijke geworden.
    Misschien ben je inmiddels zelfs ouder dan je ouder ooit is geworden.
    Maar het beeld dat je van haar/hem hebt is nog steeds het beeld dat je toen had. Je kijkt dus naar je ouder vanuit je kindperspectief.

    Gelijkwaardig

    Dat perspectief veranderen en je ouder leren zien vanuit gelijkwaardigheid en erkennen dat je ouder weliswaar voor jou een heel speciaal iemand is, maar tegelijkertijd ook een heel gewoon mens, betekent dat je een nieuw omslagpunt in je rouwproces hebt bereikt en dat je het verlies van je ouder in je leven hebt geïntegreerd.

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

    Bestellen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

  • | | |

    Hoe ga ik om met mijn kinderen?

    Hoe ga ik om met mijn kinderen?

    Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

    Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
    Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

    Vraag

    Hoe ga ik om met mijn kinderen?

    Antwoord

    Verlies

    Als kinderen een ouder verliezen door overlijden, dan is dat verlies in alle delen van hun bestaan zichtbaar en voelbaar.
    Het verlies zit in hun dagelijkse boterhammen. In hun warme maaltijd. Bed. Speelgoed. Kleren. Tafels. Stoelen.
    Het zit in de aandacht die er wel of niet voor ze is.
    In duizend-en-één vragen die niet meer gesteld kunnen worden.
    Het enige wat mensen in de omgeving van de kinderen gewoonlijk niet doen, is op een ongedwongen manier met hen praten over het verlies. Omdat ze het zo zielig vinden.

    Aandacht

    Als je een tijdlang niet goed in je vel steekt, opvliegend bent of juist in jezelf gekeerd en depressief. Als het leven voor jou eigenlijk niet meer hoeft. Je verdrietig bent. Of juist opstandig. Dan zit dat voor je kinderen overal in. In je zorg voor hen. Hun boterhammen. Kleding. Speelgoed. Bed. Eten. In de aandacht die je wel of niet voor ze hebt. In duizend-en-één vragen die niet gesteld kunnen worden.

    Hoe voelde jij je als kind?

    Ga eens bij jezelf na hoe jij je als kind hebt gevoeld toen je niet vanzelfsprekend deelgenoot werd gemaakt van de gebeurtenissen die zo diep ingrepen in je bestaan. Heb jij je toen beschermd gevoeld?

    Deelgenoot

    Maak daarom je kinderen deelgenoot van je verdriet om je vroeg overleden ouder. Ze zullen begrijpen dat je verdriet hebt om het gemis van wat in hun leven zo vanzelfsprekend lijkt te zijn: de aanwezige ouder(s).

    Delen

    Laat je kinderen delen in acties die ze kunnen begrijpen. Zoals bijvoorbeeld de foto van je ouder op een zichtbare plaats zetten. Een bezoek brengen aan het graf. Aan de geboorteplaats van je overleden ouder, enzovoort.
    Verlies echter nooit uit het oog dat het jouw taak is om voor je kinderen te zorgen, maar dat het niet de taak is van je kinderen om voor jou te zorgen. Net zomin als het jouw taak was om voor je overgebleven ouder te gaan zorgen.

    Val je kinderen niet lastig met problemen die je zelf dient op te lossen.
    Belast ze niet door ze te laten raden naar wat er met je aan de hand is.
    Betrek je kinderen bij je proces op momenten en op een manier die ze aan kunnen, maar deel met volwassenen op momenten dat je wanhopig bent en steun nodig hebt.

    Besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats

    Deel met ervaringsgenoten op het besloten forum Ontmoetingsplaats.
    Meld je aan voor dit forum als je ervaringsgenoot bent (dus: als je voor je 20 een ouder of je beide ouders verloor door overlijden forum.verlaatverdriet.nu 

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

    Bestellen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek