• | | |

    Als de dood de dader was

    DoorTitia Liese

    Om over na te denken

    In Als de dood de dader was wil ik nog even ingaan op een opmerking die ik maakte in de blog van gisteren: Het grote ontbreken van traumasporen Zou het kunnen zijn.

    Als de dood de dader was

    Als de dood de dader was, dan heb je in je jeugd zowel indirect als direct te maken gehad met de dood. Indirect, omdat de dood niet jou betrof, maar je ouder. Direct, omdat de dood jouw leven – dat nog volop in ontwikkeling was – voor altijd veranderde.

    Het is in een verlaat rouwproces aan jou om antwoorden te zoeken op vragen als:

    Wat gebeurde er bij jou?
    Welke leeftijd had jij?
    Op welke wijze verloor je je ouder(s)? Was er sprake van schuld? Van een dader?
    Verloor je je moeder of je vader?
    Was je een meisje of een jongen? Wat heeft het verlies van je ouder betekend voor de ontwikkeling van jouw identiteit?
    Wat heeft de dood aangericht in jouw gezin van herkomst? Wat betekende dat voor jou? Voor jouw relatie met de andere gezinsleden?

    Opvattingen rondom de dood

    Daarnaast heb je te maken gehad met de opvattingen rondom de dood in de tijd waarin je opgroeide. En in de cultuur waarin je opgroeide.

    Welke plek nam de dood toen in?
    Wat betekende dat voor jou?

    Maar je hebt niet alleen te maken met opvattingen rondom de dood in de tijd van toen. Je hebt ook te maken met de opvattingen rondom de dood in de huidige tijd. Nu dus. En stel nu eens: de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn is geen thema. Zelfs is het mogelijk dat wetenschappers wetenschappelijk hebben aangetoond dat minder dan 20% van de kinderen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden daar later last van heeft (ik verzin dit niet). Dan kun je proberen wat je wilt, maar in (te) veel gevallen word je niet gezien. Niet gehoord. En niet serieus genomen.

    Kenmerkende patronen

    Een gevolg van deze hardnekkige (wetenschappelijke) ontkenning is dat het lijkt alsof jij een uniek probleem hebt. Een probleem dat alleen in jou zit. Dat een gevolg is van wie jij bent. En dat – Verlaat Verdriet-ers – is niet waar.
    Verlaat Verdriet-thema’s – gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn – zijn universeel. Ze komen overeen met thema’s van andere Verlaat Verdriet-ers. Kijk maar eens naar Kernthema’s en kenmerken. Dat zijn de thema’s waar Verlaat Verdriet-ers zich in herkennen. Ook als de dood de dader was is er sprake van een gedeeld probleem.

    Het gaat er niet direct van over, maar het helpt wel:

    Je bent niet gek.
    En je bent niet de enige.

    Tips

    Doe de Zelftest 

    Bekijk de video Het Mijnenveld (uit de serie Rouw kent geen tijd).

  • | | |

    Het grote ontbreken van traumasporen

    DoorTitia Liese

    Traumasporen

    Het was er weer voor in deze kerstvakantie. Ook op Terschelling. Zeker ook op Terschelling. Lezen. Lezen. En nog eens lezen. En dat is wat ik heb gedaan. Lezen. Lezen. En nog eens lezen.

    Voor mijn verjaardag kreeg ik het boek cadeau van Bessel van der Kolk: Traumasporen. Nooit kwam ik ertoe zijn boek te lezen. Nu heb ik het gedaan. Met veel instemming. Ik las over zijn eigen weg. Zijn eigen leerweg. Over zijn werk als psychiater. Zijn strijd in de wereld van de psychiatrie. Tegen de wereld van de gemedicaliseerde psychiatrie. Ik las over zijn visie op de DSM. Over wat ooit de bedoeling is geweest van de DSM. Wat er mis is met de DSM. Met het gebruik van de DSM. Met de gevolgen van de inzet van de DSM bij ‘patiënten’. Ik las over zijn visie op de gevolgen van mis-diagnoses uit de DSM voor ‘patiënten’.

    Missen

    Kortom – ik las een heleboel. Ik las met veel instemming. En ik miste. Ook in dit omvangrijke boek ontbreekt vrijwel elk spoor van de talrijke gevolgen die zich voor kunnen doen als gevolg van jong ouderverlies.
    Ik las over de vele manieren waarop kinderen in hun jeugd getraumatiseerd kunnen raken. En levenslang de in hun jeugd veroorzaakte traumasporen met zich mee kunnen dragen. Behalve…. Ik las alles, behalve over de levenslange invloed van jong ouderverlies door de dood.

    Zou het kunnen zijn, vroeg ik me al lezend af, dat jong ouderverlies niet als probleem wordt gezien omdat in formele zin geen dader aangewezen kan worden?  Alleen: dat maakt de gevolgen van jong ouderverlies niet minder werkelijk. Niet minder groot. Niet minder gelaagd. Er mag dan (in verreweg de meeste gevallen) geen sprake zijn van een aanwijsbare dader. Er is wel zeker sprake van een oorzaak. En die oorzaak is ook nog een feit.

    Aan het werk

    Ik ervaar opluchting. Het ligt niet aan mij dat jong ouderverlies nog altijd geen thema is.
    Ik ervaar verlangen, en kracht, om mijn bijdrage te leveren dit gat invulling te geven met de ervarings-gebaseerde kennis die er zeker is. Bij ons, de mensen die het hebben ervaren. Bij mij.

    Wat ben ik blij met de mensen met wie ik komende vrijdag aan tafel zit om plannen te maken hoe we mijn Verlaat Verdriet-werk kunnen verduurzamen. Hoe we ervoor kunnen zorgen dat Verlaat Verdriet wordt erkend. Zonder onnodige en ongewenste reserves. De plek te geven die het verdient. Die het nodig heeft om de talrijke Verlaat Verdriet-ers die gehinderd worden door traumasporen uit hun vroege verlieservaring – niet alleen in Nederland maar ook op andere plekken van de wereld – adequaat te helpen. Adequate hulp te bieden vóór ze vast lopen. Adequate hulp te bieden als ze zijn vastgelopen.
    We hebben iets te doen dat meer dan de moeite waard is.
    Aan het werk!

  • | |

    Je vader verliezen voor je geboorte

    DoorTitia Liese

    ‘Baby’s in de buik van een ernstig gestreste moeder lopen in hun latere leven een verhoogde kans op verlies van gezondheid. Ze zijn vaak vatbaarder voor fysieke klachten en depressies.’

    Gisteren bevond ik me op een cursusdag van Birgit Spoorenberg over haar vakgebied Salutogenese. Bij salutogenese gaat het om oorzaken van gezondheid, in plaats van om oorzaken van ziekte. En dan vooral ook om de talrijke mogelijkheden die ons ten dienste staan om gezonder te leven.
    In de ochtend vertelt Birgit over baby’s in de buik van een moeder die onder zware stress staat. Mijn gedachten gaan onmiddellijk naar de Verlaat Verdriet-ers die in mijn workshops zijn geweest. De Verlaat Verdriet-ers die hun vader verloren voor hun geboorte. ‘Baby’s in de buik van een ernstig gestreste moeder lopen in hun latere leven een verhoogde kans op verlies van gezondheid. Ze zijn vaak vatbaarder voor fysieke klachten en depressies.’

    Gaat dit over jou?

    Gaat dit ook over jou?
    Laat je dan door niemand meer vertellen: ‘je hebt je vader niet gekend, dus je kan hem niet missen.’……
    Onderzoek bij jezelf: hoe ga ik om met het gegeven dat ik mijn vader verloor voor mijn geboorte. Mogelijk heb je zelf altijd gedacht: ‘ik heb een goede jeugd gehad, dus dat kan het niet zijn.’……

    Meer over Salutogese en Birgit Spoorenberg

    Zelf kan ik te weinig exact (na)vertellen over wat Birgit zei op deze prachtige, waardevolle dag – zeker niet op de professionele manier waarop Birgit dat kan – en doet. Uit eigen ervaring kan ik je nu vertellen: deze cursusdag is een heel bijzondere ervaring, die ik graag ook onder jouw aandacht breng. Cursus Salutogenese 

     

  • | | |

    Wat ik (niet) lees in Oud Zeer

    DoorTitia Liese

    Oud Zeer (en zo)

    Eén zin besteedt Bram Bakker in zijn boek Oud Zeer aan het verlies van je ouder(s) door overlijden in je jeugd. In het eerste hoofdstuk Wat is trauma? …………‘Maar wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen ‘affectieve verwaarlozing’ en ’trauma’ nu precies? Als je in je jonge jaren slachtoffer werd van incest dan vindt vrijwel iedereen dat een traumatische ervaring en als je als kind ooggetuige bent geweest van het plotse overlijden van je vader of moeder geldt dit ook. Maar is weinig aandacht hebben voor het gevoelsleven van een klein meisje of jongetje niet ook als traumatiserend te beschouwen?‘………… (blz 26)
    Verlies door scheiding: hij noemt het…
    Seksueel misbruik: hij noemt het…
    Affectieve verwaarlozing: hij noemt het…
    Afwijzing: hij noemt het…
    Pedagogische verwaarlozing: hij noemt het…
    Onvoorwaardelijke liefde: hij noemt het…
    Hechting: hij noemt het…

    Wetenschappelijke studie

    Ik weet het – dat wil zeggen: ik heb het me laten vertellen – (en ook Bram Bakker noemt het op blz 26): er is in 1998 een grote studie geweest naar traumatische jeugdervaringen ACE (Adverse Childhood Experiences). Alle soorten traumatische jeugdervaringen worden in deze studie genoemd. Behalve: jong ouderverlies door overlijden.

    Gevolgen

    Gevolgen: ook op de meest onverwachte momenten, en op de meest onverwachte plekken, duiken gevolgen van dit ontbrekende onderzoeks-deel op. ‘Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de meeste kinderen die hun ouder(s) verliezen door overlijden daar later geen last van hebben.’

    Hallo!

    Hallo! Hier zijn we! We hebben er last van!!! Ook al zijn we inmiddels 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 jaar. Waren we (-)0 – 5 – 10 – 15 – 20 jaar toen dit verlies ons overkwam. Ook al is het tientallen jaren geleden: we zijn geen sukkelige veerkracht-loze losers. We zijn er niet in blijven hangen. We zijn niet gek!

    Hallo Verlaat Verdriet-ers! willen we dat er een eind komt aan deze merkwaardige, ongefundeerde en schadelijke veronderstelling dat we ‘er later geen last’ van blijken te hebben? Willen we dat gevolgen van jong ouderverlies door overlijden zichtbaar worden en erkend worden?
    Dan is het hoogste tijd ons te laten horen!

    Lees meer

    Lees meer over Oud Zeer in mijn blog van 14 december 2022