• | |

    In je hele lijf ervaren

    DoorTitia Liese

    Zondagmiddag 18 december 2022. Ik zit in de Nunspeetse kerk De Ontmoeting. Gewoonlijk ga ik niet naar de kerk. Ik ben niet godsdienstig. Maar nu ben ik er wel. Het Nunspeets Kleinkoor zingt, als ieder jaar op de zondag voor Kerstmis ‘O magnum mysterium – a festival of lessons and carrols.’ Er is een lijntje tussen het kleinkoor en mij. En eigenlijk ook tussen mij en de mensen in deze kerk.

    Stille nacht, heilige nacht

    Het koor zingt Silent night. Ineens ben ik op een heel andere plek. In een heel andere tijd. Vierentwintig december 1957. Veertien dagen geleden ben ik acht jaar geworden. Ik lig in m’n bed. Wakker geworden van geluiden buiten. Er staan mensen buiten. Ze praten. Maar ze doen ook iets. Ik hoor ongewone geluiden voor de nacht. Wat is er aan de hand? Dan hoor ik blazers. De muziek van Stille nacht, heilige nacht. Ik trek de dekens over m’n hoofd. Verstijf. Waarom gebeurt dit? Het is toch nacht? Is dit omdat mijn vader burgemeester is? Maar anders gebeurt dit toch ook niet? Ik verstop me nog dieper in m’n bed. Opgelucht haal ik adem als ik hoor dat ‘ze’ weer weggaan. Twee dagen later, tweede Kerstdag 1957, vertelt mijn vader me dat mijn mammie is overleden.

    Zondag 18 december 2022. Stille nacht, heilige nacht. Ik ben weer teug in De Ontmoeting, op m’n stoel. Tranen staan in m’n ogen. En tegelijkertijd voel ik voor een moment een totale vrede in mijn lijf.

    PS: jaren later is me verteld dat leden van de plaatselijke harmonie met een paar blazers op Kerstnacht Stille nacht, heilige nacht kwamen spelen voor het huis van iemand van wie bekend was dat die terminaal ziek was.

  • | | |

    Facking Vaderdag: documentaire van Sascha Stouthamer

    DoorTitia Liese

    Facking Vaderdag

    Sascha Stouthamer

    Sascha Stouthamer (23) ‘Ik had zelf nooit bedacht dat mijn symptomen, zoals de migraine, aan een emotionele gebeurtenis te linken zijn.’

    Regisseur Sascha Stouthamer komt erachter in welke mate het overlijden van haar vader nog invloed heeft op haar leven, zowel fysiek als mentaal. In een parallel vertelling zoeken Sascha, Isabel en Oliver naar een manier om hun trauma te omarmen in plaats van te ontkennen.

    Stil staan

    Zes jaar geleden verloor Sascha haar vader. De jonge regisseur voelde in het begin niet de ruimte om stil te staan bij wat er was gebeurd: ‘Ik voelde me geforceerd om door te leven. Ik heb me na het overlijden van mijn vader volledig op school gestort, als een soort escapisme. Daar werd ik helemaal door opgeslokt en ik kreeg in die periode ook veel fysieke klachten, zoals vermoeidheid en migraine. ‘

    Documentaire

    ‘Ik wil dingen laten zien die je in woorden niet kan vatten. Het gaat in mijn documentaire vooral om de mentale en fysieke gevolgen van een traumatische gebeurtenis en die wilde ik voelbaar maken in beeld en geluid. De film moet als een ervaring overkomen. Dat trauma in heel kleine dingen kan zitten: het frunniken aan een blaadje, afgeleid zijn bij een telefoongesprek of overprikkeld raken door herinneringen aan een bepaalde omgeving. Door een hyperfocus in beeld en geluid toe te voegen krijgt het meer een fysiek accent.’

    Boodschap

    ‘Hoe je er het beste mee om kan gaan is voor iedereen anders. Voor mij was het belangrijk om eerst op te schrijven wat ik nog niet durfde uit te spreken. En toen ik dat wel durfde, was het fijn om het met mensen te delen die ik ken.’

    Teruggaan om verder te kunnen

    Teruggaan om verder te kunnen nodigt je uit kennis te maken met Verlaat Verdriet en verlate rouw. Te onderzoeken wat Verlaat Verdriet betekent voor jou. Wat verlate rouw voor jou kan betekenen. Veel Verlaat Verdriet-ers zijn je voorgegaan. Hun ervaringen kunnen je op weg helpen. Je inspireren. Bemoedigen als je het even niet meer ziet zitten. Je hebt een leven te winnen.

    Kijken

    Presentatiefilm Teruggaan om verder te kunnen

    Bestellen

    Boek Teruggaan om verder te kunnen

    Facking Vaderdag

    Documentaire Facking Vaderdag

  • | |

    Interview met Sharon Dijksma in Volkskrant Magazine

    DoorTitia Liese

    In Volkskrant Magazine van 17 december 2022 een groot interview met Sharon Dijksma, burgemeester van Utrecht. Sharon Dijksma (1971) verloor op haar 10e haar vader door overlijden.

    Tegenslag

    …. ‘Over de grootste tegenslag in haar leven hoeft Dijksma geen seconde na te denken. Toen ze 10 jaar oud was, maakte haar moeder haar wakker met verschrikkelijk nieuws. Haar vader was op het Boterdiep in Groningen door een auto aangereden. Hij zou het niet overleven. ‘Ik was dol op mijn vader’ zegt Dijksma. ‘Hij was mijn held. En dan komt hij plotseling nooit meer thuis.’ Ze moest snel volwassen worden. ‘Die periode heeft me geleerd dat je uiteindelijk maar weinig mensen hebt om op terug te vallen. Wat directe familie, en mijn beste vriendinnetje en haar ouders die veel voor me hebben gedaan. Dat is het wel. Twee of drie weken vindt iedereen je heel zielig, maar daarna is het voor de meeste mensen weer business as usual. Dat komt ook omdat ze het lastig vinden om te praten over rouw.’….

    Verlies onbevangenheid

    …….. ‘Wie op zo’n jonge leeftijd een ouder verliest, is in één klap alle onbevangenheid kwijt.’ Klopt af op haar bureau. ‘Ik ben altijd bang geweest dat mijn moeder de volgende zou zijn. Ze was 34 jaar oud toen mijn vader overleed, echt jong nog. Op een gegeven moment ging ze soms ’s avonds weer uit. Ik herinner me dat ik pas ging slapen als ze terug was. Heel ongezond natuurlijk: als ouder hoor je dat bij je kind te doen. niet andersom. Mijn moeder wist dit niet, ik voelde ook wel aan dat zij recht had op haar eigen leven dus hield ik het voor mezelf. Als ze binnenkwam, deed ik alsof ik sliep.’……..

    Jezelf laten zien

    …….’Ja, dat komt door mijn nieuwe rol als burgemeester. Ik mag heel dicht bij mensen komen. Voor hen kan mijn aanwezigheid betekenisvol zijn. Mensen die hun kind zijn verloren bijvoorbeeld, dat is het gruwelijkste wat je kan overkomen. Ik weet natuurlijk niet hoe dat is, maar ik weet wel wat van rouw, soms helpt dat.’.……..

    Lees meer

    Interviewer: Sharon Dijksma is voor dit artikel geïnterviewd door Loes Reijmer (13 jaar toen ze haar vader verloor).

  • | | |

    Wat ik (niet) lees in Oud Zeer

    DoorTitia Liese

    Oud Zeer (en zo)

    Eén zin besteedt Bram Bakker in zijn boek Oud Zeer aan het verlies van je ouder(s) door overlijden in je jeugd. In het eerste hoofdstuk Wat is trauma? …………‘Maar wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen ‘affectieve verwaarlozing’ en ’trauma’ nu precies? Als je in je jonge jaren slachtoffer werd van incest dan vindt vrijwel iedereen dat een traumatische ervaring en als je als kind ooggetuige bent geweest van het plotse overlijden van je vader of moeder geldt dit ook. Maar is weinig aandacht hebben voor het gevoelsleven van een klein meisje of jongetje niet ook als traumatiserend te beschouwen?‘………… (blz 26)
    Verlies door scheiding: hij noemt het…
    Seksueel misbruik: hij noemt het…
    Affectieve verwaarlozing: hij noemt het…
    Afwijzing: hij noemt het…
    Pedagogische verwaarlozing: hij noemt het…
    Onvoorwaardelijke liefde: hij noemt het…
    Hechting: hij noemt het…

    Wetenschappelijke studie

    Ik weet het – dat wil zeggen: ik heb het me laten vertellen – (en ook Bram Bakker noemt het op blz 26): er is in 1998 een grote studie geweest naar traumatische jeugdervaringen ACE (Adverse Childhood Experiences). Alle soorten traumatische jeugdervaringen worden in deze studie genoemd. Behalve: jong ouderverlies door overlijden.

    Gevolgen

    Gevolgen: ook op de meest onverwachte momenten, en op de meest onverwachte plekken, duiken gevolgen van dit ontbrekende onderzoeks-deel op. ‘Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de meeste kinderen die hun ouder(s) verliezen door overlijden daar later geen last van hebben.’

    Hallo!

    Hallo! Hier zijn we! We hebben er last van!!! Ook al zijn we inmiddels 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 jaar. Waren we (-)0 – 5 – 10 – 15 – 20 jaar toen dit verlies ons overkwam. Ook al is het tientallen jaren geleden: we zijn geen sukkelige veerkracht-loze losers. We zijn er niet in blijven hangen. We zijn niet gek!

    Hallo Verlaat Verdriet-ers! willen we dat er een eind komt aan deze merkwaardige, ongefundeerde en schadelijke veronderstelling dat we ‘er later geen last’ van blijken te hebben? Willen we dat gevolgen van jong ouderverlies door overlijden zichtbaar worden en erkend worden?
    Dan is het hoogste tijd ons te laten horen!

    Lees meer

    Lees meer over Oud Zeer in mijn blog van 14 december 2022