• | | |

    Gesprek met de architecte over Casa Bicaudata

    DoorTitia Liese

    Ik kende haar nog niet. De architecte die de plannen en de begeleiding van de restauratie van Casa Bicaudata op haar schouders heeft genomen.

    Architecte

    Met haar feilloze neus voor kwaliteit heeft Maartje haar gevonden. Samen – Maartje, Davide, Carin en ik – zitten we in het rommelige kantoor van de architecte. ‘Waarom eigenlijk ben ik me deze Italiaanse architecte voor gaan stellen als jong, snel en hip?’ vraag ik me af. Voor me zit een mevrouw van ruimschoots middelbare leeftijd. Gevuld. Correct gekleed, maar verre van hip (nou ja: haar halssieraad mag mee doen). Enigszins afstandelijk. Zakelijk. Deskundig, vangt zelfs mijn rudimentaire Italiaans op. Meer dan deskundig op het gebied van restauraties van Middeleeuwse panden.

    Mijn Casa Bicaudata heeft ze ingemeten. De tekeningen van de indeling van het huis die ze heeft gemaakt liggen klaar op haar bureau. Het is overduidelijk dat ze goed heeft geluisterd in het voorgesprek dat ze heeft gehad met Maartje. Na maanden geleden besloten te hebben dat ik op moest houden te proberen met mijn Nederlandse hoofd van een Italiaans middeleeuws restauratieproject een huis te maken waarin kan worden gewoond voel ik dat er een verandering in me gaande is.

    ‘Het huis praat tegen ons’ zei Maartje in een van onze eerste gesprekken over het project. ‘Tegen mij (nog) niet’ dacht ik toen ik Maartje dit hoorde zeggen. ‘Maar misschien komt dat nog wel.’

    Najaar

    Dit najaar gaat het bouwbedrijf beginnen met de restauratie, is het plan. Te beginnen met het pand waarin Maartje en Davide hun restaurantje gaan beginnen.
    Daarna komt mijn huis aan de beurt. We zullen het gaan zien!

  • | | |

    Kasteelvrouw in Italië

    DoorTitia Liese

    Kasteelvrouw

    ‘Je bent dus nu een kasteelvrouw’ zegt Maartje met een smakelijk lachje.
    We staan op ‘ons’ pleintje in Codiponte. Maartje. Carin. En ik. ‘Dit deel van Codiponte heet Castello.’ Het is het oudste deel van het dorp. Letterlijk op – en onder – de vleugels van de ruïne van wat ooit een groot en machtig Middeleeuws kasteel is geweest. ‘Nog altijd is de tweedeling in het dorp zichtbaar en ervaarbaar. Boven, in Castello, woonden de mensen met macht. Met aanzien. De ‘meesters.’ De mensen zonder macht, zonder aanzien, leefden beneden in het dorp. De ‘dienenden’ vertelt Maartje verder.

    Appeltjesfeest

    ‘Bij dorpsfeesten, zoals bijvoorbeeld bij het Appeltjesfeest in de eerste week van september, is deze tweedeling nog altijd aanwezig. Deze twee groepen, de mensen van ‘boven’ en de mensen van ‘beneden’, mengen zich op deze feestavonden niet.’

    Ik zie het zo voor me. Traditionele Nederlandse verjaardagsfeesten. De vrouwen samen aan de ene kant van de kamer. De mannen samen aan de andere kant van de kamer. Zo gaat dat anno 2022 in veel gevallen in Nederland nog steeds. En zo gaat dat anno 2022 in Codiponte ook nog steeds.

    ‘Je bent dus nu kasteelvrouw.’ hoor ik Maartje dus zeggen. ‘Een vrouw met aanzien. Een vrouw van ‘boven’.’
    Nou: deze ‘kasteelvrouw’ heeft in haar hele leven nooit bedacht dat ze ooit in haar leven ‘kasteelvrouw’ zou zijn in Italië. Maar als het dan toch zo is, dan ga ik er maar voluit van genieten.
    Mijn eerste Appeltjesfeest moet ik nog mee gaan maken. Wat mij betreft zal dat zeker niet plaats gaan vinden vóór september 2023. Maar dan zal ik gaan zien – en beleven – wat mijn plaats is. Daar. In Italië. In Codiponte.
    Kasteelvrouw.
    Of misschien toch niet.

  • | | |

    Kasteelvrouw in Italië

    DoorTitia Liese

    Kasteelvrouw

    ‘Je bent dus nu een kasteelvrouw’ zegt Maartje met een smakelijk lachje.
    We staan op ‘ons’ pleintje in Codiponte. Maartje. Carin. En ik. ‘Dit deel van Codiponte heet Castello.’ Het is het oudste deel van het dorp. Letterlijk op – en onder – de vleugels van de ruïne van wat ooit een groot en machtig Middeleeuws kasteel is geweest. ‘Nog altijd is de tweedeling in het dorp zichtbaar en ervaarbaar. Boven, in Castello, woonden de mensen met macht. Met aanzien. De ‘meesters.’ De mensen zonder macht, zonder aanzien, leefden beneden in het dorp. De ‘dienenden’ vertelt Maartje verder.

    Appeltjesfeest

    ‘Bij dorpsfeesten, zoals bijvoorbeeld bij het Appeltjesfeest in de eerste week van september, is deze tweedeling nog altijd aanwezig. Deze twee groepen, de mensen van ‘boven’ en de mensen van ‘beneden’, mengen zich op deze feestavonden niet.’

    Ik zie het zo voor me. Traditionele Nederlandse verjaardagsfeesten. De vrouwen samen aan de ene kant van de kamer. De mannen samen aan de andere kant van de kamer. Zo gaat dat anno 2022 in veel gevallen in Nederland nog steeds. En zo gaat dat anno 2022 in Codiponte ook nog steeds.

    ‘Je bent dus nu kasteelvrouw.’ hoor ik Maartje dus zeggen. ‘Een vrouw met aanzien. Een vrouw van ‘boven’.’
    Nou: deze ‘kasteelvrouw’ heeft in haar hele leven nooit bedacht dat ze ooit in haar leven ‘kasteelvrouw’ zou zijn in Italië. Maar als het dan toch zo is, dan ga ik er maar voluit van genieten.
    Mijn eerste Appeltjesfeest moet ik nog mee gaan maken. Wat mij betreft zal dat zeker niet plaats gaan vinden vóór september 2023. Maar dan zal ik gaan zien – en beleven – wat mijn plaats is. Daar. In Italië. In Codiponte.
    Kasteelvrouw.
    Of misschien toch niet.

  • | | |

    Ontmoeting met een prehistorische vrouw met één borst

    DoorTitia Liese

    Pontremoli. Samen brengen we een bezoekje aan deze kleine middeleeuwse stad. Veertig kilometer van Codiponte. Gelegen aan de rivier de Magra. En aan de pelgrimsroute Via Franciscena, pelgrimsroute van Canterbury naar Rome en verder naar Jeruzalem. (Codiponte ligt aan een zij-arm van de Via Franciscena). Bekend om een bijzonder labyrinth (dat overigens niet gemakkelijk te bezoeken is, heb ik eerder ook al ervaren). En in het bezit van een prachtig, klein, museum met pre-historische stèles (menhirs). Het stroomgebied van de Magra is een van de oudst bewoonde gebieden van Italië.

    Stèles

    Het museum is klein, maar heel mooi. De stèles zijn vrij klein van stuk. Ik vind ze prachtig. Veruit de meeste beelden hebben menselijke gestaltes. Vrouwen en mannen zijn zonder meer als zodanig herkenbaar. De oudste stèles zijn tenminste 4000 jaar oud. Ze zijn op verschillende plaatsen in de Lunigiana gevonden (waaronder ook in Casola/Codiponte). Ze stammen uit schriftloze tijden. Naar hun betekenis kan alleen gegist worden.

    Maan

    Veel van de menhirs hebben typerende, maanvormige hoofden. Een bijzonder detail in een streek waar de maan als symbool van grote betekenis is geweest. Je vindt dat bijvoorbeeld terug in de naam van de streek Lunigiana. En in de naam van de stad die later de Romeinse havenstad Luni is geworden.

    Borst

    We bezoeken het museum.
    Voor het eerst valt de stèle me op van de vrouw met één borst. Ik word geraakt door dit beeld. Hoe is die borst verdwenen? ‘Het is haar linker’ realiseer ik me in een flits. Bij mij is het de rechter die ik sinds 2011 niet meer heb. Het raakt me op een heel diep niveau ineens deze associatie te hebben. En dat raakt me vervolgens ook weer. Over het algemeen houdt het verlies van mijn borst mij niet (meer) zo bezig. Nu, op deze plaats en op dit moment doet het zien van dit beeld iets met me.

    Symbolen

    Wat werken symbolen toch bijzonder als je de tijd en de rust neemt om ze te zien. Ze binnen te laten komen. Er woorden aan te geven. Ze betekenis te geven die er even helemaal mag zijn.