• | |

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: tips voor mensen in je omgeving

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

    In afgelopen tijd heb ik een aantal keren per week Veelgestelde vragen bij Verlaat Verdriet en verlate rouw uit het Verlaat Verdriet (VerWerkboek met je gedeeld.
    In de komende weken deel ik – op dezelfde manier en ook uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek – Tips voor mensen in je omgeving met je.

    Eerstvolgende TIP

    Niet gezien en niet gehoord gevoeld.

    Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Inleiding

    Als je geïnteresseerd bent in Verlaat Verdriet

    Moeilijk te begrijpen

    Je leest naar alle waarschijnlijkheid dit hoofdstuk omdat je van dichtbij iemand kent die jong een ouder, of beide ouders, heeft verloren door overlijden.
    Om deze persoon geef je en zij/hij is belangrijk voor je. Maar het is ook iemand die misschien wel eens gedrag vertoont, dat voor jou even moeilijk te begrijpen als te hanteren is.

    Onbegrepen

    In sommige gevallen zal de persoon in kwestie open zijn over het verlies en de gevolgen die dat voor haar/zijn leven heeft gehad. In veel gevallen echter zal dat niet zo zijn. De ander is niet gewend om over het verlies te praten en voelde zich in het verleden misschien te vaak onbegrepen om het nog eens te proberen. Het is over het algemeen tenslotte ook niet de gewoonte om te praten over een verlies dat al zo lang geleden heeft plaatsgevonden. Voor veel mensen is het moeilijk om over het vroege verlies te praten, zeker als daar geen directe aanleiding toe is. Je doet dat nu eenmaal niet.

    Schaamte

    Bovendien ligt altijd de angst op de loer te moeten huilen en daar niet meer mee op te kunnen houden. En dan is er nog de grote schaamte, die veel mensen voelen over het feit ze nog steeds last hebben van een verlies dat al zoveel jaren geleden heeft plaatsgevonden. Want dat kan toch niet normaal zijn?
    Reacties van andere mensen kunnen dan ook erg pijnlijk zijn: ‘Zó lang geleden? Daar kun je nu toch geen last meer van hebben’? ‘Je koestert je verdriet’. ‘Je idealiseert je moeder/je vader’. ‘Denk je dat ik zo’n leuke ouder heb gehad?’ ‘Nou, gelukkig wordt daar tegenwoordig veel beter mee om gegaan’.

    Jouw eigen levensverhaal

    Om de ander beter te kunnen begrijpen en te ondersteunen is het van belang dat je je bewust bent van je eigen levensverhaal. als partner, als kind, als familielid, als collega of als hulpverlener.
    Misschien leed je als volwassene zelf een ingrijpend verlies.
    Of misschien verloor ook jij als kind een ouder en hoor je bij de mensen die daar, naar beste weten, nooit last van hebben gehad.
    Dan is het toch belangrijk om te weten welke invloed dit verlies op je latere leven heeft gehad. Realiseer je in ieder geval dat ‘er geen last van hebben’ op zich geen verdienste is. Het is dan waarschijnlijk ook niet erg helpend als je reactie op de ander is ‘Daar heb ík nooit last van gehad!’ op een moment dat de ander er nu juist wèl last van heeft.

    Je eigen relatie met je ouder(s)

    Ook bestaat de mogelijkheid dat jij geen goede relatie hebt (gehad) met één van je beide ouders of misschien heb je zelfs met je beide ouders een slechte relatie (gehad). Natuurlijk heb je ook het recht daar aandacht voor te vragen. Maar als je dat doet op het moment dat de ander aandacht vraagt voor haar/zijn verlies, krijg je naar alle waarschijnlijkheid de voorspelbare reactie. ‘Jij hèbt tenminste een moeder/een vader. Jij hèbt tenminste ruzie kunnen maken’
    Of: ‘Jij hèbt je moeder/je vader tenminste nog. Jij kunt het nog goedmaken’.

    Je eigen ervaringen met Verlaat Verdriet

    Misschien ben je opgevoed door een ouder die jong een ouder heeft verloren en ben je daardoor, in zekere zin, al sinds lang van dichtbij betrokken bij een geschiedenis met Verlaat Verdriet.
    Dan kan een vergelijking met het verhaal dat je op dit moment te horen krijgt zich al gauw voordoen. In dat geval is het goed de ander eerst de gelegenheid te geven vrijuit haar/zijn verhaal te vertellen, zonder dat je het verhaal van de ander overneemt door met jouw verhaal te komen. Ook al hoor je  nog zo veel overeenkomsten met het verhaal dat je al kende.

    KInd van een ouder die jong een ouder is verloren

    Als je zelf een kind bent van een ouder die jong een ouder heeft verloren, is het belangrijk dat je de kenmerkende patronen bij verlaat verdriet leert kennen. Zodat je de verschillen kunt leren zien tussen aangeboren karaktereigenschappen en patronen die lijken op karaktereigenschappen, maar die veroorzaakt zijn door het vroege verlies.

    Kennis en begrip

    Met meer kennis over de gevolgen van zo’n verlies op de ontwikkeling van de identiteit zul je meer begrip op kunnen brengen voor Verlaat Verdriet. Ook ten aanzien van het verlaat verdriet van je moeder of vader.

    Verhaal vertellen

    Voor degene die nu je begrip en je hulp vraagt, is het belangrijk dat zij/hij zich werkelijk door jou uitgenodigd voelt om haar/zijn verhaal te vertellen. Ook als de persoon in kwestie de behoefte heeft het verhaal vaker dan één keer te vertellen. Op een verhaal dat zoveel jaren niet verteld kon worden, moet namelijk geoefend worden.
    Wel kan het ruimte geven, zowel voor jou als voor de ander, als je de persoon in kwestie aanraadt ook gebruik te maken van de mogelijkheden van (digitaal) contact, bijvoorbeeld via het besoten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

    Lees Tips voor Verlaat Verdriet in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

  • | | |

    Hoe ga ik om met het kind in mij?

    Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

    Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
    Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

    Vraag

    Hoe ga ik om met het kind in mij?

    Antwoord

    Het kind in je

    Als je als kind een ouder hebt verloren, hield op dat moment de verbinding met je levende ouder op. Het contact stopte abrupt, zoals een film plotseling kan stoppen. Terwijl je haar/hem nog zo hard nodig had om je te begeleiden naar volwassenheid.
    Dat kind, dat toen zo plotseling alleen gelaten werd met haar/zijn verdriet, zit nog steeds in je.

    Zorg en aandacht

    Het vraagt waarschijnlijk op dit moment niet alleen van jou de zorg en de aandacht die het toen niet gekregen heeft, maar ook van andere mensen. Want diep van binnen vindt het kind het eigenlijk nog altijd vanzelfsprekend dat er voor haar/hem gezorgd wordt. Het wil bij de hand genomen worden.

    Pijnlijke kant

    Een pijnlijke kant voor het kind in je mag hier daarom niet onbesproken blijven. Veel mensen hebben zich namelijk zelf van dit innerlijke kind afgekeerd en hebben er in de grond van hun hart eigenlijk een hekel aan.
    Want het kind is behoeftig.
    Het is klein.
    Voelt zich zwak en in de steek gelaten.
    Zeurt om aandacht.
    Leeft in grote eenzaamheid.
    Het heeft verdriet.

    Herstel van je levenskracht

    Het herstel van de relatie met dit kind in je is waarschijnlijk niet alleen een van de grootste en moeilijkste opgaven. Het is zeker ook één van de mooiste opgaven in het helingsproces dat een verlaat rouwproces is.
    Op het moment namelijk, waarop je beseft dat dit kind in wezen je levenskracht is, heb je één van de belangrijkste sleutels van een verlaat rouwproces in handen. Je zult  geen seconde meer aarzelen om dit innerlijke kind te omarmen. Het vast te houden en het in onvoorwaardelijke liefde alles te geven wat het nodig heeft.

    Groeien en volwassen worden

    Het herstel van je contact met het kind in je biedt je ook de gelegenheid om te groeien naar een nieuw omslagpunt in je proces. Namelijk naar het moment van het werkelijk volwassen worden.

    Van kindperspectief naar volwassenperspectief

    Vanaf het moment, waarop je ouder uit je leven verdween, werd zij/hij wat jij van haar/hem dacht. Wat je niet van haar/hem dacht. Omdat zij/hij niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk uit je leven verdween.
    Het beeld dat je nu nog van je ouder hebt, is dus het beeld dat je als kind had. Je moeder/je vader is groot, altijd sterk. Misschien nog wel volmaakt. Jij bent klein. Een kind nog.
    Maar intussen ben jij ook ruimschoots volwassen geworden.
    Je bent, niet alleen in leeftijd en in lengte maar ook in ontwikkeling, haar/zijn gelijke geworden.
    Misschien ben je inmiddels zelfs ouder dan je ouder ooit is geworden.
    Maar het beeld dat je van haar/hem hebt is nog steeds het beeld dat je toen had. Je kijkt dus naar je ouder vanuit je kindperspectief.

    Gelijkwaardig

    Dat perspectief veranderen en je ouder leren zien vanuit gelijkwaardigheid en erkennen dat je ouder weliswaar voor jou een heel speciaal iemand is, maar tegelijkertijd ook een heel gewoon mens, betekent dat je een nieuw omslagpunt in je rouwproces hebt bereikt en dat je het verlies van je ouder in je leven hebt geïntegreerd.

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

    Bestellen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

  • | |

    Hoe zorg ik goed voor mijzelf?

    Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden

    Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
    Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

    Vraag

    Hoe zorg ik goed voor mijzelf?

    Antwoord

    Voor jezelf zorgen is voor veel mensen die jong een ouder hebben verloren een moeilijke opdracht.  Toch kun je er op verschillende manieren zorg voor dragen, dat je je wat beter voelt.

    Goede zorg voor jezelf

    Warmte

    Voel je de intense kou van eenzaamheid tot in je botten? Hul jezelf in een kleurige, warme deken, zet je lievelingsthee, gun jezelf een lekkere massage, zet de muziek aan waar je het meeste van houdt en vergeet vooral nooit de simpele remedie van de ouderwetse, warme kruik.

    Contact

    Voel je het verdriet van het afgescheiden zijn? Oefen je in het leggen van contacten. Het warme bad van contact doet wonderen.

    Voel je dat je in een isolement terecht dreigt te komen? Vraag een vertrouwde persoon om betrokken getuige te zijn van je proces en je op te vangen en te steunen als dat nodig is. Misschien denk je dat uitgerekend jij zo iemand nooit zult vinden. Realiseer je dan dat de zoektocht naar iemand, die bereid is er helemaal voor je te zijn, deel uitmaakt van het proces waar je nu mee bezig bent. De vraag of zo iemand voor jou bestaat, is op dit moment minder relevant dan jouw bereidheid om zo iemand te vinden.

    Rust

    Ben je ernstig vermoeid van alle emoties? Neem op tijd rust, en rust zonder schuldgevoelens. Je werkt namelijk hard. Niets is meer slopend voor je energie dan deze vorm van geestelijke arbeid. Zit je gevangen in gedachtenketens die je niet kunt stoppen? Stop ermee je af te vragen of yoga iets voor jou kan zijn en meld je aan voor een groep. Ook in jouw buurt zul je mogelijkheden daartoe vinden.

    Heb je jezelf klemgezet in kwaadheid die je niet op een heilzame manier kunt uiten? Ga op zoek naar mogelijkheden om lichaamswerk te doen, bijvoorbeeld bio-energetica.

    Liefde

    Beschik je, voor je gevoel, niet over het benodigde geld om goed voor jezelf te zorgen? Spreek de vindingrijkheid aan die ook jij hebt moeten ontwikkelen en zoek naar nieuwe wegen om liefde te geven. De stroom van liefde die je daarmee op gang brengt zal ook jou verwarmen en je verzorgen.

    Verslavingen

    Voel je dwingende behoefte aan alcohol of drugs? Ze helpen je nooit verder. Integendeel. Ze vergroten alleen maar je gevoelens van angst en ongemak. Afblijven is eigenlijk heel simpel, wat overigens iets anders is dan gemakkelijk.

    Denk je dat je het niet redt zonder anti-depressiva? Overleg met je arts. Anti-depressiva kunnen je helpen je minder oncomfortabel te voelen, maar ze helpen je meestal niet vooruit.

    Sleutel

    Zit je gevangen in negatieve gedachten en emoties over jezelf en de wereld om je heen? Achter elke emotie schuilt een grote kracht. Ook bij jou. Als je begrijpt dat ook jouw negatieve gedachten en emoties geladen zijn met je eigen kracht, zul je begrijpen hoe groot die kracht eigenlijk is. Als je begrijpt dat je van elke negatieve gedachte een positieve kunt maken, heb je één van de belangrijkste sleutels van een verlaat rouwproces in handen.

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

    Bestellen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

  • | |

    Is verlate rouw altijd gecompliceerde rouw?

    Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden

    Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
    Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

    Vraag

    Is verlate rouw altijd geompliceerde rouw?

    Antwoord

    Gecompliceerde rouw

    In meest gangbare opvattingen over rouw wordt naast de term rouw ook de term gecompliceerde rouw gehanteerd.
    Van gecompliceerde rouw is sprake als een rouwproces, door oorzaken die van uiteenlopende aard kunnen zijn, niet naar verwachting verloopt. Er kunnen zich dan verschijnselen voordoen, die overeenkomsten vertonen met de complicaties die ook jij kunt gaan ervaren of al ervaren hebt. Zoals bijvoorbeeld ontkenning, weerstand, bagatelliseren. Of bijvoorbeeld ontwijken, moedeloosheid, extreem op jezelf gericht zijn en (fysieke) pijnen. Of misschien juist het tegenovergestelde: gevoelsloosheid.
    Verlate rouw kan dan lijken op gecompliceerde rouw, en in sommige gevallen op pathologische rouw. Op rouw die totaal gestagneerd is.

    Gecompliceerd proces

    Een verlaat rouwproces kan ook voor jou een gecompliceerd proces zijn.
    Niet alleen omdat je het verdriet zo diep hebt weggestopt, maar ook omdat er een heel leven voorbij is gegaan na het moment waarop je ouder stierf. Een heel leven dat, als gevolg van de dood van je ouder, wellicht verre van ongecompliceerd is geweest. Zowel het onaanraakbare verdriet als je gecompliceerde levensloop kunnen van je rouwproces een ingewikkeld en pijnlijk proces maken.

    Het is echter maar de vraag of de termen gecompliceerde rouw en pathologische rouw zonder meer op verlate rouwprocessen van toepassing zijn.
    Er is tot nu toe veel te weinig systematisch onderzoek gedaan naar de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn, om daar geldige uitspraken over te kunnen doen.

    Een verlaat rouwproces kan dus zeker een gecompliceerd proces zijn. De rouw hoeft dan nog geen gecompliceerde rouw en zeker geen pathologische rouw te zijn.

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

    Bestellen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek