• | | | | | |

    Traumaboom: jaarcyclus Verlaat Verdriet verwerken en helen

    DoorTitia Liese

    JONG OUDERVERLIES

    Een kind dat een of beide ouders verliest door overlijden, verliest veel meer dan alleen die ouder(s). Het verliest ook een veilige basis. Een gevoel van geborgenheid. Van vertrouwen. De wereld voelt vanaf dat moment anders. Het verlies komt zelden alleen. Vaak zet het een keten van ingrijpende veranderingen en nieuwe verliezen in gang. Sommige verliezen zijn zichtbaar. Andere nestelen zich bijna ongemerkt in je leven. Maar allemaal laten ze hun sporen achter.

    Verhaal

    We staan er vaak niet bij stil, maar ingrijpende gebeurtenissen in voorgaande generaties kunnen nog altijd doorwerken in jouw leven. Soms zonder dat je het beseft. Ze kunnen zichtbaar zijn in de keuzes die je maakt, de relaties die je aangaat, de manier waarop je jezelf beschermt of juist steeds weer over je eigen grenzen heen gaat. Wat gebeurde er in jouw leven? Welke vervolgverliezen heb jij meegemaakt? Tot welk mens ben jij uitgegroeid? Wat leeft er vandaag nog in jou vanuit alles wat je hebt meegemaakt? Welk verhaal vertelt dat?

    Jaarcyclus Traumaboom

    Met TRAUMABOOM trekken we een jaar lang met elkaar op. In een kleine groep van maximaal zes deelnemers is er ruimte voor jouw verhaal, jouw vragen en jouw proces. Titia Liese en Geerte Cammeraat begeleiden deze jaarcyclus en brengen hun kennis, ervaring en betrokkenheid mee. We werken vanuit gelijkwaardigheid. Wij hebben geen kant en klare antwoorden, maar weten dat jij zelf de deskundige bent van jouw eigen leven. Samen creëren we een veilige omgeving waarin je jezelf mag zijn. Een plek waar je mag onderzoeken, ontdekken en ontmoeten wat er in jou leeft. Je hoeft het niet alleen te doen; we leren van onszelf èn van elkaar. Door te luisteren, te delen en elkaar te ontmoeten, ontstaat stap na stap meer inzicht, herkenning en begrip. Voor wat je hebt meegemaakt, en voor wie jij vandaag bent. Niet om iemand anders te worden, maar om steeds meer thuis te komen bij jezelf.

     Wat kun je van ons verwachten?

    • Een veilige omgeving waarin je je gezien, gehoord en begrepen mag voelen;
    • Kennis en verdieping over Verlaat Verdriet, verlate rouw en de impact van vroeg ouderverlies;
    • Beeldende en creatieve werkvormen om woorden te geven aan wat soms moeilijk onder woorden te brengen is;
    • Schrijfuitnodigingen om stil te staan bij jouw verhaal en jouw proces;
    • Lichaamsgerichte oefeningen om meer contact te maken met jezelf;
    • Visualisaties en meditaties als ondersteuning voor jouw proces;
    • Systemische oefeningen die zichtbaar maken wat vaak onzichtbaar is;
    • Een jaar waarin je stap voor stap ontdekt wat jouw verhaal jou te vertellen heeft.

    Data

    Altijd op vrijdagen – 10.30 – 16.30 uur

    • 2026: 11 september / 27 november
    • 2027: 5 maart / 11 juni / 3 september

    Plaats

    Woon-/Werkplaats ZIN, Laan 56, 8071 JB,  Nunspeet

    Investering

    • Minder dan € 1.000​: € 475,-
    • € 1.000 – € 2.500​: € 515,-
    • Boven € 2.500​: € 550,-

    Informatie en aanmelden

    Titia Liese
    T: 06- 53 76 58 43
    E: titia@verlaatverdriet.nu
    W: www.verlaatverdriet.nu

    Geerte Cammeraat
    T:  06- 53 48 90 56
    E:  geertecammeraat@gmail.com
    W: www.geertecammeraat.nl

    Bijzonderheden

    • Voorwaarde voor deelname aan TRAUMABOOM: je verloor voor je twintigste levensjaar een ouder – of je beide ouders – door overlijden.
    • Nancy van Bommel, dank voor jouw mooie en waardevolle redactie-bijdrage.

    Folder om te downloaden: folder traumaboom 2026

  • | | | | | |

    Alles begint met bewustwording

    DoorTitia Liese

    Everything begins with cousiousness. Alles begint met bewustwording.
    Madonna – 1958, 5 jaar toen ze haar moeder verloor. Bliksemoptreden bij Pride Amsterdam op 1 augustus 2026, van de vrouw die al een leven lang opkomt voor gelijkwaardigheid.

    De zeven haltes van bewustwording

    Ik lees vanochtend over haar optreden van gisteravond en word me weer even bewust van de Haltes van bewustwording die ik jaren geleden introduceerde als rode draad voor Verlaat Verdriet-ers en verlate rouw. In een verlaat rouwproces kun je zo nu en dan het gevoel te hebben het spoor bijster te zijn. De weg kwijtgeraakt te zijn. Waar ben ik eigenlijk? Wat doe ik eigenlijk? Waar ben ik mee bezig? Klopt het allemaal nog een beetje waar ik mee bezig ben?
    Dan kan het fijn zijn als een ervaren ervaringsgenote voor jou al Haltes van bewustwording heeft bedacht. Een rode draad die jou weer even de houvast geeft die je nodig hebt.
    Ik deel ze graag met je.

    1. ZIEN EN GEZIEN WORDEN, HOREN EN GEHOORD WORDEN: Opluchting.
    2. HERKENNEN: Dit gaat over Verlaat Verdriet en verlate rouw.
    3. ERKENNEN: Dit gaat over mij.
    4. ONDERZOEKEN: Wat betekent dit voor mij?
    5. ACCEPTEREN: Dit is het wat met mij is gebeurd.
    6. INTEGREREN: Het vroege verlies van je ouder(s) een plek geven in je leven.
    7. LEVEN: ZIJN

    Lezen

    Zien

    Rouw kent geen tijd 

    Madonna

    Wat Madonna betreft: ze schreef – inmiddels al lang geleden – een song over het vroege verlies van haar moeder. Ook die song deel ik hier graag met je.

    Promise to try

    Little girl don’t you forget her face
    Laughing away your tears
    When she was the one who felt all the pain

    Little girl never forget her eyes
    Keep them alive inside
    I promise to try — it’s not the same

    Keep your head held high — ride like the wind
    Never look behind, life isn’t fair
    That’s what you said, so I try not to care

    Little girl don’t run away so fast
    I think you forgot to kiss — kiss her goodbye

    Will she see me cry when I stumble and fall
    Does she hear my voice in the night when I call
    Wipe away all your tears, it’s gonna be all right

    I fought to be so strong, I guess you knew
    I was afraid you’d go away, too

    Little girl you’ve got to forget the past
    And learn to forgive me
    I promise to try — but it feels like a lie

    Don’t let memory play games with your mind
    She’s a faded smile frozen in time
    I’m still hanging on — but I’m doing it wrong
    Can’t kiss her goodbye — but I promise to try

  • | | | | |

    Niet meer leren reguleren, maar leren vertrouwen

    DoorTitia Liese

    Gisteren las ik een prachtig verslag van haar proces op de besloten Verlaat Verdriet-Facebookgroep. Zo mooi dat ik de schrijfster heb gevraagd of ik haar bericht ook open zou mogen plaatsen. Dat mag, onder haar nom-de-plume: Nova Vrij. Nova: dank je wel!

    Reguleren

    Vroeger moest ik mezelf redden door mijn gevoelens weg te stoppen. Nu mag ik ontdekken dat ik mezelf juist red door ze er te laten zijn. Het woord reguleren komt me inmiddels mijn nek uit. Reguleren… is dat niet wat ik mijn hele leven al heb gedaan? Vanaf jonge leeftijd heb ik geleerd mezelf te beheersen. Mijn gevoelens in te slikken. Mezelf klein te maken. Niet op te vallen. Mezelf steeds weer bij elkaar te rapen. Doorgaan. Overleven. Alles wat er binnen de muren van ons huis gebeurde, moest binnen de muren blijven. Er was geen ruimte voor mijn verdriet, mijn angst, mijn gemis of mijn boosheid. Ik leerde mezelf te reguleren omdat het noodzakelijk was om te overleven. Steeds weer. Mezelf herpakken. Emoties wegstoppen. Doorgaan.

    Overlevinsgstrategiën

    En nu, richting traumatherapie, hoor ik opnieuw woorden als window of tolerance en leren reguleren. Maar ik sla dit pad niet in om nog beter te leren reguleren. Dat kan ik al. Niet omdat iemand het mij heeft geleerd, maar omdat ik geen andere keuze had. Ik ben er een expert in geworden. En juist in dat stuk zit mijn trauma. Het voortdurende aanpassen. Het mezelf steeds weer bij elkaar rapen voordat iemand ziet wat er werkelijk gebeurt. Dat is geen heling. Dat is de overlevingsstrategie die mij altijd op de been heeft gehouden. Waarvan ik denk dat ik die nog altijd nodig heb. Voor mij zit de weg uit trauma niet in nog meer controle. Maar in het durven erkennen wat er werkelijk is. In het mezelf toestaan om te voelen. Om het er te laten zijn, zonder het direct te hoeven veranderen, oplossen of wegstoppen of er van weg te gaan. Gevoelens niet langer meteen wegwerken of beheersen, maar ze leren ontmoeten. Ze laten bestaan. Ze doorvoelen. Niet langer van mezelf weglopen, maar bij mezelf blijven. Want juist daar begint voor mij heling. Van daaruit kan er ook verbinding met een ander ontstaan.

    Boomstronk

    Toen ik door het bos liep zag ik een oude afgezaagde boomstronk. Het leven van die boom leek ooit te zijn gestopt. Dwars door de oude stronk heen groeide nieuw leven. Niet ernaast. Niet nadat de stronk verdwenen was. Juist vanuit dat wat ooit beschadigd was. Dat beeld voor mij de weg hieruit uit. Niet doen alsof de stronk er nooit is geweest. Niet proberen hem weg te halen. Maar ontdekken dat er, juist vanuit diezelfde plek, weer leven kan ontstaan. Ik hoef de hele weg niet te zien. Ik ken de weg niet. Alleen de volgende paar meter. En dat is genoeg. Genoeg om erop te durven vertrouwen dat ik dit mag voelen. Dat ik niet steeds hoef weg te bewegen van wat er is. Dat ik er niet in verdrink. En als het soms voelt alsof ik verdrink, weet ik inmiddels dat ik weer boven kan komen. Dat ik mezelf terug kan vinden. Vroeger moest ik mezelf redden door mijn gevoelens weg te stoppen. Nu mag ik ontdekken dat ik mezelf juist red door ze er te laten zijn.
    Net zoals dat jonge groen zich niet afvraagt of de oude stronk eerst moet verdwijnen. Het groeit eenvoudigweg verder, dwars door alles heen. Heling betekent voor mij niet dat de stronk verdwijnt. Heling betekent dat ik erop mag vertrouwen dat er, dwars door alles heen, weer leven kan groeien.
  • | | | | | | |

    Van truffel naar traumaboom

    DoorTitia Liese

    Van truffel naar traumaboom, of: hoe je van een chocoladetruffel terecht kunt komen bij een traumaboom

    Waar ben ik toch allemaal mee bezig? heb ik me de afgelopen maanden bij herhaling afgevraagd.

    Gefascineerd door de manier waarop in de vaste expositie Labyrinthia verleden en heden met elkaar worden verbonden bezocht ik kort na elkaar twee keer het Drents Museum om deze expositie te zien en te ervaren.

    Ons boek De kunst van het verbinden, waarin we tekst en beeld geven aan Verlaat Verdriet en de verschillende manieren waarop ervaringsgenoten hun proces hebben vorm gegeven. Dit project geef ik vorm in samenwerking met Annemieke. Ervaringsgenoot, communicatieadviseur, vaardig interviewer en auteur van artikelen.

    Een simpel appje in verband met de Psoas-spier greep me. De spier van de ziel. Zelfonderzoek, onderzoek en oefeningen zijn inmiddels dagelijkse kost voor me.

    Casa Matilda – Huis voor levensverhalen roept ons op om Verlaat Verdriet en verlate rouw te internationaliseren. Casa Matilda haar plaats te geven als internationale ontmoetingsplek rond levensverhalen, verlies en rouw. In samenwerking met Stephanie – mede vormgever van Verlaat Verdriet en verlate rouw en al sinds jaren mijn rechterhand  – en Ronald – ervaringsgenoot, IT-er en nog veel meer. Teksten van de website Verlaat Verdriet zijn inmiddels vertaald naar het Duits, Engels, Frans en Italiaans. Matilda Publishing House is al een tijd een feit. Een nieuwe website Casa Matilda is in voorbereiding.

    Een truffel met een verhaal

    Ik wil een ChocMatilda bedacht ik een paar weken geleden. Een eigen bonbon, als visitekaartje van het huis. Een huisbonbon, zeg maar. De bonbon moet worden gevuld met ingrediënten die al eeuwen deel uitmaken van de Lunigiana. Ik verdiepte me in het zelf maken van bonbons. Ik verdiepte me voor de zoveelste keer in het levensverhaal van een heel bijzondere middeleeuwse vrouw: Matilda van Canossa. En ik verdiepte me weer eens in specifieke producten uit de Lunigiana.
    ChocMatilda gaat een chocoladetruffel worden met canache van Lunigiaanse producten. In de vorm van de truffels zoals die sinds eeuwen worden gezocht en gevonden in de bossen van de Lunigiana.

    Een traumaboom met een verhaal

    En toen kwamen de gesprekken over Verlaat Verdriet en verlate rouw met twee vrouwen die ik al heel lang ken. Die elk op haar eigen manier van grote invloed is geweest op mijn Verlaat Verdriet-werk. Beide vrouwen had ik lange tijd niet gezien en gesproken. Eerst maandag met de ene, toen dinsdag met de andere. Alsof we elkaar gisteren nog spraken. En gepraat dat we hebben!
    Gisterochtend werd ik wakker. Op het moment dat ik mijn ogen opende wist ik het: er moet een Traumaboom komen. ‘Show, don’t tell’. De betekenis van dit gezegde heb ik altijd wel begrepen. Maar hoe visualiseer je thematiek die zo complex is – en zo gelaagd – als Verlaat Verdriet en verlate rouw. Nou: een Traumaboom. Komt eraan. Let maar op!

    Meer