• | | | |

    Als alles trauma is, wat is dan trauma?

    DoorTitia Liese

    Ruptuur en trauma

    In een tijd waarin ‘alles’ trauma lijkt te zijn, is het bij jong ouderverlies door overlijden des te belangrijker zorgvuldig te onderzoeken. Waar gaat het over? Wat is er gebeurd? Wat heeft dat voor mij betekend? En wat betekent dat nu nog voor mij?
    Wat betekent ruptuur? Wat betekent trauma?

    Stel

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval.
    Er is sprake van dood door schuld.

    Een andere persoon heeft het ongeval veroorzaakt.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?
    Jouw ouder heeft het ongeval veroorzaakt.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?
    Je ouder is verongelukt door een eenzijdig ongeval.
    Is er sprake van opzet? Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval voor, of vlak na, jouw geboorte.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval. Jijzelf zat ook in die auto.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest je beide ouders gelijktijdig door een auto-ongeval.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest je beide ouders door een auto-ongeval. Jijzelf zat ook in die auto.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Zoals je zult begrijpen als je dit leest: er is niet op elke gebeurtenis, op elke vraag, een pasklaar antwoord.
    Therapieën zijn vaak gericht op: hoe kom ik eraf. Een verlaat rouwproces begint bij de vraag: hoe ga ik het aan. Waar gaat het over? Wat is er gebeurd? Wat heeft dat voor mij betekend? En wat betekent dat nu nog voor mij?

    Lezen

    Zien

    Rouw kent geen tijd 

  • | |

    Een dag met een hele dikke gouden rand

    DoorTitia Liese

    ‘Titia, wil je voor ons een lezing komen houden in Winschoten?’
    Ons is Stichting TrOost Groningen. Stichting TrOost Groningen biedt ondersteuning, informatie en herdenkingsmogelijkheden bij verlies en rouw.
    Winschoten is de plaats waar ik, inmiddels lang geleden, ter wereld kwam.

    JA

    JA, antwoord ik meteen op de uitnodiging van Marian Ek, want zij is degene die me de uitnodiging stuurt. Een logische volgende stap voor verlies-/ en rouwbegeleider Marian, geïnspireerd door haar deelname aan ons symposium Teruggaan om verder te kunnen van afgelopen november.
    ‘Wat leuk om dat te doen in mijn geboortestad. Natuurlijk doe ik dat graag. Thuiskomen in Groningen. Bij de mensen en hun verhalen, hun kijk op het leven, de humor waar ik zo van hou. Maar: mag het alsjeblieft een informatiemiddag zijn in plaats van een lezing? Een lezing voelt voor mij zo gelikt en ik wil graag met de aanwezigen in gesprek gaan. Ik wil horen wat ze van me willen weten. Wat ze van mij willen horen.’ ‘Natuurlijk mag dat.’
    Ik vraag Annemieke Arendsen een artikel te schrijven om door te geven aan de kranten in het Noorden. En dat schrijft Annemieke. Een mooi, uitnodigend artikel dat (in verkorte versie) op verschillende plekken is gepubliceerd.

    Ik begrijp het nu veel beter

    Op 9 mei 2026, toevallig twee dagen na de geboortedag van mijn moeder (geboren 7 mei 1908, Ambt Almelo, overleden 26 december 1957, Wildervank), in de Vennekerk in Winschoten. Opgewekt maak ik me in de ochtend al vroeg klaar voor vertrek. Benodigdheden voor mijn verhaal. Twee doosjes boeken. Voor een vleugje Italië, natuurlijk wil ik ook graag in de plaats waar ik ben geboren de aanwezigen vertellen over Casa Matilda – Huis voor Levensverhalen in Codiponte, bak ik een Torta della Nonna. Vertrek om 9.30 uur en ben om 11.30 uur in Winschoten. Inmiddels toch wel een beetje gespannen. Hoeveel mensen zijn er straks? Hoe zal het gaan? Wat ga ik allemaal vertellen? Delen? Als ik op m’n plek zit, op de tafel in plaats van erachter, valt alles van me af. Na de eerste woorden begint het te stromen. Heb ik contact met de rond de twintig aanwezigen. ‘Door wat jij vertelt begrijp ik het allemaal veel beter’ hoor ik in de pauze, en na afloop terug. Niet alleen van Verlaat Verdriet-ers zelf, maar ook van hun partners. Van broers en zussen. Alleen dat al maakt het zo de moeite waard om dit te doen. Met recht: een dag met een hele dikke gouden rand.
    Stichting (Tr)Oost Groningen, Marian, dank voor de uitnodiging en voor al het werk dat jullie hiervoor hebben verzet. Wat mij betreft graag voor herhaling vatbaar. Het eerste verzoek daartoe is vanochtend al vroeg bij me binnen gekomen. Doen?

    Meer lezen

  • | | |

    Waar rook is, is vuur

    DoorTitia Liese

    Waar rook is, is vuur. Al een tijdje geleden kondigde ik aan dat het er aan zat te komen – de oude Verlaat Verdriet-site in een nieuwe vorm, met eigentijdse mogelijkheden. De rook was er dus al. Het vuur van toewijding ontstoken. En hoe! Al een tijdlang zijn Ronald en Stephanie bezig de migratie van de oude website naar de nieuwe vorm voor te bereiden. Een enorme klus voor allebei. De inhoud van de oude site www.verlaatverdriet.nu in z’n totaliteit gehandhaafd, maar in een hele nieuwe jas. Komend weekend gaat het gebeuren. De migratie van de site. 

    Dank, dank, dank

    ‘Ik vind dat jouw website een nieuwe vorm nodig heeft’ zei Ronald tijdens De weg van liefde twee jaar geleden. ‘En ik wil dat voor je gaan doen. Jouw werk is het waard om nog meer mensen van toegankelijke informatie te voorzien over de levenslange impact van jong ouderverlies ‘. ‘Daar wil ik aan meewerken’ zei Stephanie prompt tijdens die gedenkwaardige Weg van liefde.

    Een mooie, nieuwe samenwerking kon zich gaan ontwikkelen tussen Ronald, Stephanie en mij. Wat ben ik blij dat ik na ruim twintig jaar de verantwoordelijkheid voor de Verlaat Verdriet-site aan jullie professionele en vertrouwde handen over mag en kan dragen. Wat een mega-stap in de verduurzaming van mijn Verlaat Verdriet-werk. Ik ben niet alleen SUPER-trots op jullie, ik ben jullie ook SUPER-dankbaar voor onze hartverwarmende samenwerking. Het zal ook wennen zijn voor mij, maar het allermeeste voel ik nu: DANK! DANK! DANK!

  • | | |

    Ik heb genoten van De weg van liefde

    DoorTitia Liese

    Ik heb genoten van ‘De weg van liefde’ in het voorjaar van 2026.
    Codiponte, Italië, een plek waar ik tot rust kan komen.
    Ik zie prachtige bergen en groene heuvels.
    ‘De weg van liefde’ een week lang besteden aan wie ik ben en ben geworden en waar nog een ‘z(w)eertje’ zit.
    Codiponte, Italië, een plek waar ik tot rust kan komen.
    Warmte en natuur, zorgen en verzorgd worden, er (mogen) zijn.
    ‘De weg van liefde’ een week lang besteden aan wie ik ben en ben geworden en waar nog een ‘z(w)eertje’ zit.
    Tijd hebben en nemen om aandacht te besteden aan de dood van mijn vader, begrepen worden met weinig woorden.
    Warmte en natuur, zorgen en verzorgd worden, er (mogen) zijn.
    (natuurlijk) Groeien, zonder aanpassen.
    Tijd hebben en nemen om aandacht te besteden aan de dood van mijn vader, begrepen worden met weinig woorden.
    Schrijven, dwalen door Codiponte, een gedicht, ervaringen delen en schilderen. Wat mijn lijf en hoofd nodig hebben.
    (natuurlijk) Groeien, zonder aanpassen.
    Even geen rekening houden met het dagelijks leven waar ik mij continue moet aanpassen, gewoon even LEVEN.
    Schrijven, dwalen door Codiponte, een gedicht, ervaringen delen en schilderen. Wat mijn lijf en hoofd nodig hebben.
    In ontspanning groeien.
    Even geen rekening houden met het dagelijks leven waar ik mij continue moet aanpassen, gewoon even LEVEN.
    Ik zie prachtige bergen en groene heuvels.
    In ontspanning groeien.
    Ik heb genoten van ‘Mijn weg van liefde‘ in het voorjaar van 2026.

     Stephanie, De weg van liefde, april 2026

    Pantoum proberen?

    Een Pantoum is een dichtvorm die oorspronkelijk uit het verre oosten komt. Een dichtvorm van twintig regels, waarbij een aantal van de regels wordt herhaald.

    Gedicht

    Met het onderstaande schema kun je in korte tijd zelf een gedicht schrijven waarbij de essentie van het moment, of van wat er werkelijk in je omgaat, voor ogen verschijnt.

     Verhelderend

    Vaak werkt schrijven met deze dichtvorm verrassend verhelderend, omdat onbewuste gevoelens of gedachten aan de oppervlakte komen. Het schrijven is bijna meditatief en bovendien erg leuk om te doen.

    Spontaan

    Het is belangrijk dat je het eerste schrijft wat spontaan in je opkomt, zonder jezelf te corrigeren.

    Kernwoord

    Voor een Pantoum kies je een kernwoord, het thema van je gedicht. Iets wat je op dit moment bezig houdt.

    Schema

    • Regel 1    Ik… (maak een zin die met ‘ik’ begint en waarin je het kernwoord
      noemt)
    • Regel 2    Ik… (beschrijf waar je bent)
    • Regel 3     Ik… (beschrijf wat je ziet)
    • Regel 4    (beschrijf wat er gebeurt in connectie met je kernwoord)
    • Regel 5     Is gelijk aan regel 2
    • Regel 6     Is een gevoelsreactie op regel 2: wat doet het met je?
    • Regel 7     Is gelijk aan regel 4
    • Regel 8     Is jouw reactie op regel 7
    • Regel 9     Is gelijk aan regel 6
    • Regel 10     Wat is je gevoelsreactie op regel 2,wat doet het met je ?
    • Regel 11    Is gelijk aan regel 8
    • Regel 12    Hoe is dat?
    • Regel 13    Is gelijk aan regel 10
    • Regel 14    Hoe voelt dat?
    • Regel 15    Is gelijk aan regel 12
    • Regel 16    Wat is je reactie daarop?
    • Regel 17    Is gelijk aan regel 14
    • Regel 18    Is gelijk aan regel 3
    • Regel 19    Is gelijk aan regel 16
    • Regel 20    Is gelijk aan regel 1