• | | | | |

    Sleutels voor zorg- en hulpverleners

    DoorTitia Liese

    Sleutels

    Als zorgverlener/hulpverlener zul je zo nu en dan in de praktijk werken met een Verlaat Verdriet-er. Mogelijk zelfs vaker dan je denkt. Jouw cliënt/patiënt.Verlaat Verdriet-er. Een Verlaat Verdriet-er met haar/zijn eigen verhaal. Niet altijd (of mogelijk zelfs heel vaak) zal een Verlaat Verdriet-er zich ervan bewust zijn dat klachten waarvoor hij/zij bij jou heeft aangeklopt gerelateerd zouden kunnen zijn aan het vroege verlies van haar/zijn ouder(s). De kans is dan levensgroot aanwezig dat jij als zorg-/hulpverlener de oorspronkelijke bron mist van de klachten.

    Rouw en verlate rouw

    ‘Ieder rouwt op haar/zijn eigen manier’ is vandaag de dag een van de sterke overtuigingen als het gaat over verlies en rouw. En ja. Dat is waar. Ieder rouwt na een verlies met eigen mogelijkheden en op eigen manier. MAAR. Bij verlate rouw gelden toch echt andere wetten. Het is belangrijk je daar als zorg-/hulpverlener van bewust te zijn. Het kan zowel voor jou, als voor je cliënt helpend zijn je dit te realiseren.
    Cliënten/patiënten die – na een recent verlies – bij jou aankloppen kunnen klachten relateren aan dat verlies. Bij verlaat verdriet en verlate rouw ligt dat anders. Totaal anders zelfs. Dan gaat het over een verlies dat lang geleden heeft plaatsgevonden. Mogelijk tientallen jaren. Verlaat Verdriet-ers hebben geleerd daar niet over te praten. Ze hebben zich dat aangeleerd omdat ze zich niet gezien, gehoord en erkend hebben gevoeld. Toen – als kind – niet. En nu – als volwassene – nog steeds niet.

    Kenmerkende Patronen

    In de vele jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk heb ik geleerd thema’s te onderscheiden die vrijwel alle Verlaat Verdriet-ers (en dat zijn er in de loop van de jaren heel veel) herkennen. Deze kenmerken die ik Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet heb genoemd kunnen sleutels zijn waarmee jij een Verlaat Verdriet-er kunt openen. Jouw cliënt/patiënt voelt zich gezien, gehoord en erkend. Zo kun je samen aan het (ver)werkwerk gaan. Ik noem een paar van de Kenmerkende Patronen:

    • Innerlijke eenzaamheid
    • Basaal gebrek aan zelfvertrouwen
    • Aanpassen
    • Niet om kunnen gaan met grenzen
    • Angst hebben niet ouder te worden dan de ouder is geworden (en dat kan onthutsend jong zijn)
    • Niet om kunnen gaan met intimiteit
    • Relatieproblemen

    Lees meer

  • | | |

    Schaamte overwinnen brengt opluchting

    DoorTitia Liese

    Schaamte overwinnen brengt opluchting, opluchting brengt heling.

    Gisteren had ik een gesprek met de nieuwe eigenares van de fysiotherapiepraktijk waar ik ’s ochtends dagelijks mijn sport-/oefenrondje doe. Sinds de overname door haar waait er een nieuwe wind door de praktijk. ‘We willen meer zijn dan alleen een praktijk waar je aan je knie geholpen wordt als je last hebt van je knie. Of aan een spier geholpen wordt als je last heb van een spier. We willen meer holistisch werken. Meer mensgericht. Samen met de patiënt zoeken naar oplossingen voor een probleem. Kort door de bocht: minder symptoom bestrijden, meer diepgang. Dat vraagt iets van de patiënt. Maar het vraagt vooral ook iets van ons, waar we eigenlijk niet voor zijn opgeleid. We stellen een patiënt die komt met een pijnklacht vragen die dieper gaan dan de pijnklacht alleen. Niet elke patiënt is daarvan gediend. Dan kan het gebeuren dat de patiënt verwijten heeft naar mij als fysiotherapeut. ‘Ik kwam voor pijn aan m’n schouder. Jij viel me lastig met vragen waarop de antwoorden jou geen steek aangaan. Ik kwam daar niet voor. En ik ondertussen heb nog steeds pijn aan m’n schouder.’

    Vruchtbaar gesprek

    Een paar maanden geleden nodigde ik de nieuwe eigenares van de praktijk uit voor een gesprek. ‘Ik hoor en zie soms signalen die passen binnen Kenmerken van Verlaat Verdriet. Zijn jullie je daarvan bewust? Doen jullie daar ooit iets mee? Ik kan m’n mond daarover houden, maar we kunnen ook eens kijken of ik jullie vanuit mijn kennis van dienst kan zijn.’ Zo zaten we gistermiddag zonder mankeren middenin een vruchtbaar gesprek. Uit dat gesprek werd me ook duidelijk hoe ingewikkeld het kan zijn voor fysiotherapeuten om vanuit een andere visie te werken. Patiënten komen voor een probleem in hun lijf. Daar willen ze vanaf. En wel zo snel mogelijk. Ze willen niet lastig gevallen worden met vragen over mogelijke diepere oorzaken. ‘Hoe zo: wil je beweren dat het tussen m’n oren zit?’

    Schaamte overwinnen

    Tijdens ons gesprek besef ik weer eens hoeveel schaamte er leeft. Ook bij Verlaat Verdriet-ers.
    Voor de Verlaat Verdriet-ers die schaamte voelen over het feit dat ‘het nog steeds niet over is’ en ‘dat ze er nog steeds mee zitten’ nog eens kenmerkende gevolgen van ruptuur en trauma die levenslang op kunnen spelen. Waarvoor je mogelijk bij de dokter terecht komt. Of mogelijk bij de fysiotherapeut. Mogelijk speelt dat ook bij jou.
    Besef: schaamte overwinnen brengt opluchting. Opluchting brengt heling.

    Kenmerken

    • Gevoeligheid voor stress
    • Angst- en paniekaanvallen
    • Gevoeligheid voor burn-out
    • Innerlijke eenzaamheid
    • Chronische pijnen
    • Suïcidegedachten
    • Chronische vermoeidheid
    • Gevoeligheid voor verslavingen

    Lezen

    Zien

    Rouw kent geen tijd 

  • | | | | |

    Wat de Psoas brengen kan

    DoorTitia Liese

    Wat de Psoas brengen kan

    ‘Als ik dit moet is niks meer belangrijk. Ik doe nooit meer wat.’ We staan in de kamer van mijn ouderlijk huis. Mijn vader en ik. Lang geleden. Mijn moeder is twee jaar geleden overleden. Mijn vader heeft een nieuwe vrouw. Hij wil graag dat ik haar ‘mammie’ noem. ‘Mammie’, dat is mijn moeder. Dat is niet die mevrouw die al een tijdje in ons huis woont. Die mevrouw is een ’tante’. Géén mammie.
    Om de lieve vrede doe ik het. Ik pas me aan. Maar mijn lijf gaat op slot. ‘Ik doe nooit meer iets.’

    Slot

    ‘Ik doe nooit meer iets’ is een besluit dat het overgrote deel van mijn leven mee vorm heeft gegeven. Ik leefde vanaf dat moment vanuit NEE. IK DOE NIKS MEER. Het heeft me een substantieel deel van mijn leven gekost om dit NEE te onderzoeken. En dat bracht me zeker iets. Het bracht me veel zelfs. Heel veel.
    Stap na stap veranderde
    NEE in ja, tenzij….
    Ja, tenzij….
    werd ja, maar…..
    Ja maar….
    werd ja.
    Ja veranderde in JA.

    Psoas

    Zoals je hebt kunnen lezen in mijn blogs Samen op zoek naar de verborgen bron en Mijn avonturen met de verborgen bron kwam ik een aantal weken geleden (weer) op het spoor van de Psoas. Deze keer was er een mooie, hartelijke klik tussen mij en Psoas. Vorige week werkten we in de yogales met de Psoas. Dat deed me al goed. Maar ik wilde weten waarom bepaalde bewegingen me niet lukten. Wat dat betekende. En wat daarmee te doen. Er volgde een individuele sessie met Tonja, mijn nieuwe yogadocente. Samen gingen we aan het werk. En het werkt!
    Thuis pas ik me aan mijn nieuw verworven kennis aan. Zorg ik goed voor m’n Psoas. En het werkt! De pijn die ik al zeker drie jaar had ergens in de buurt van mijn heup is zo goed als verdwenen. De restpijn is een mooi onderwerp voor verder onderzoek. Ik merk dat m’n lijf op zoek is naar nieuwe balans. En dat voelt goed.

    Geen quickfix

    Werken met de Psoas als trauma in je jeugd ingrijpende veranderingen in je lijf heeft laten ontstaan kent geen QuickFix. Er zijn een paar voorwaarden waardoor dit ‘wonder’ kan gebeuren. In mijn geval in de eerste plaats: ik heb zelf heel veel gedaan in mijn eigen proces. Ik ken de weg in mezelf. Hoef daar ook geen verhalen meer over te delen om verder te kunnen.
    De andere, minstens even belangrijke, voorwaarde is het werken met Tonja. In de eerste plaats is zij een zeer ervaren yoga-docente die haar materie door en door kent. De tweede, en naar ik vermoed doorslaggevende, voorwaarde is de kwaliteit van haar aanwezigheid.
    Hoe dan ook: ik verheug me over wat zich nu in mijn lijf afspeelt en sta graag, en zo nu en dan ook letterlijk, stil bij wat de Psoas brengen kan.

  • | | | | |

    Labyrinthia: mens in tijd en ruimte

    DoorTitia Liese

    Mens in tijd en ruimte

    Het was al jaren geleden dat ik het Drents Museum in Assen bezocht. Gisteren reisde ik naar Assen om de tentoonstelling te zien van Amrita Sher-Gil. Direct na binnenkomst werd ik verrast door Labyrinthia, de nieuwe presentatie van de collectie van het Drents Museum. Nieuwsgierig geworden stapte ik eerst de tentoonstelling met de naam Labyrinthia binnen en voelde meteen: ik kan niet meer terug. Dit moet ik eerst zien. Dit moet ik eerst doen. Labyrinthia neemt je mee. Slokt je op. Leidt je door een ontdekkingstocht naar mens in tijd en ruimte.

    Inspiratie

    Wat een inspirerende manier voor Verlaat Verdriet-ers om op hun eigen manier op zoek te gaan naar hun (voor)geschiedenis. Die het vroege verlies van hun ouder een plek willen geven. Niet alleen in hun eigen verhaal, maar ook in de familielijnen van hun beide ouders. Voor helden die het hele proces van verwerken en helen onder ogen willen zien en daar vol voor willen gaan.
    Dat kan heel goed in delen. Laat je inspireren door deelthema’s die bij jou resoneren. Ik noem je een aantal zalen die bij mij meteen associaties oproepen met Verlaat Verdriet-thema’s.

    Zalen met inspirerende thema’s

    • ZAAL VAN DE HELDEN
      Wie waren jouw helden in je jeugd? Wat kun je nog over ze vertellen?
    • ZAAL VAN DE IDEALEN
      Welke idealen hadden jouw ouders? Wat kun je nog vertellen over de idealen van je ouders?
    • ZAAL VAN DE VERWONDERING
      Wat zijn belangrijke thema’s in jouw leven? Wat kun je over deze thema’s vertellen?
    • ZAAL VAN LEVEN EN DOOD
      Welke rol speelt dood in jouw leven? Wat kun je vertellen over dood?
      Welke rol speelt overleven in jouw leven? Wat kun je vertellen over overleven?
      Welke rol speelt leven in jouw leven? Wat kun je vertellen over leven?
    • ZAAL VAN DE SMAAK
      Wat betekent smaak voor jou? Welke rol speelt smaak in jouw leven?
    • ZAAL VAN DE TRADITIE
      Welke tradities speelden een rol in jouw gezin van herkomst?
      Welke tradities speelden een rol in het leven van je grootouders?
    • ZAAL VAN DE SCHOONHEID
      Wat betekent schoonheid voor jou? Wat kun je vertellen over schoonheid?
    • ZAAL VAN HET KIJKEN
      Hoe kijk jij naar jezelf? Hoe breng je dat onder woorden?
    • ZAAL VAN DE UITVINDINGEN
      Welke bijzondere dingen heb jij in je leven ontdekt?
    • ZAAL VAN DE STATUS
      Waaraan werd in jouw gezin van herkomst status ontleend?
      Wat gebeurde er met ‘status’ na het overlijden van je ouder?
    • ZAAL VAN DE OFFERS
      Tot welke offers ben jij niet bereid als je jouw verlate rouwproces aangaat?
      Tot welke offers ben jij wel bereid als je jouw verlate rouwproces aangaat?

    Amrita Sher-Gil

    En natuurlijk bezocht ik ook de tentoonstelling van Amrita Sher-Gil. Wat een overweldigend kunstenares! Wat een oeuvre van een vrouw die niet ouder werd dan 28 jaar. Hoe is het mogelijk dat een vrouw met zo’n groot talent geen vooraanstaande plaats heeft gekregen in het canon van de beeldende kunst. Ook dat kun je onderzoeken: welke plaats geef jij jezelf in het leven?

    Lees meer