• | |

    Een deken van liefde en vriendschap

    DoorTitia Liese

    Deken van liefde en vriendschap
    Graag wil ik het verhaal met je delen over de deken van liefde en vriendschap die Albertine Richaerts heeft gemaakt.  

    De magische leeftijd
    De magische leeftijd – als Verlaat Verdriet-er heb je er vast ervaring mee. De leeftijd die in je ziel gegrift lijkt te staan. De leeftijd die je ouder had toe zij/hij overleed. Voor bijna alle Verlaat verdriet-ers met wie ik heb gewerkt is die magische leeftijd een thema. ‘Als ik die leeftijd maar haal’.  

    Albertine Richaerts
    Voor Albertine Richaerts was 2017 het jaar waarin ze ouder werd dan haar moeder is geworden. Een gedenkwaardig jaar voor haar, waar ze bij stil heeft gestaan. Dat ze heeft gevierd. Zo maakte Albertine een lang gekoesterde wens waar. Ze maakte een tocht door de woestijn. (de moeite waard om even een kijkje te nemen op de website van Angie, de Nederlandse vrouw die daar leeft en werkt en woestijntochten organiseert http://www.feel-the-desert.com/ ).

    Deken van liefde en vriendschap
    Maar Albertine deed ook nog heel iets anders. Ze maakte een deken van liefde en vriendschap. Gisteren stuurde Albertine me een foto van deze deken. Hij is af! Ik vroeg Albertine of ik deze prachtige vorm van verwerken ter inspiratie door mocht geven via mijn blog. Natuurlijk gaf Albertine daar haar toestemming voor. Bij deze dus!

    Verwerken
    Albertine nodigde voor een gezamenlijke dag de vrouwen uit die in haar leven van groot belang zijn geweest – en zijn. Aan deze vrouwen vroeg ze een lapje mee te nemen met het doel van de meegebrachte lapjes een warme deken van liefde en vriendschap te maken. Een prachtige, uitvoerbare vorm van – letterlijk – verwerken.

    Dag van liefde en vriendschap
    Zo kwamen in de afgelopen nazomer de vrouwen die bijzondere betekenis hebben voor Albertine bijeen voor een prachtige dag vol van warmte en liefde. En met de door Albertine gevraagde lapjes.

    Deken
    In de afgelopen wintermaanden verwerkte Albertine deze lapjes tot de prachtige, warme deken van liefde en vriendschap die je hierboven op de foto ziet. Een prachtig ritueel van verwerken dat mogelijk ook jou inspireert.

     

  • | |

    De kerstengel en mijn moeder

    DoorTitia Liese

    De kerstengel en mijn moeder

    ‘De kerstengel en mijn moeder’ gaat vooral over herinneringen en herinneren.
    Uit mijn eigen ervaring – en uit mijn jarenlange praktijk – weet ik hoe ingewikkeld het thema ‘herinneringen’ en ‘herinneren’ voor Verlaat Verdriet-ers kan zijn.
    Wat is waar.
    Wat is niet waar.
    Klopt het wat ik denk.
    Klopt wat ik denk met wat ik voel.
    Wat heb ik van horen zeggen.
    Wat herinner ik mij zelf.

    Kerstmis 1957

    December 1957. Een paar dagen voor Kerstmis. Op 12 december ben ik 8 jaar geworden.
    Mijn moeder is al jaren ernstig ziek. (Hoe ziek? Ik weet het niet. Ik kan me niet herinneren dat het me in woorden is verteld).
    Ze leeft nu in de laatste dagen van haar leven (Ik ben me daarvan niet bewust. Wie wel? Wie wil/kan dat onder ogen zien? Mijn beide ouders doen er alles aan het leven voor ons, de kinderen, zoveel mogelijk gewoon door te laten gaan).

    Kerstengel

    Samen met mijn vader en mijn 3 jaar jongere broertje (Denk ik. Was mijn moeder daar bij?) tuig ik de kerstboom op. We hebben een mooie kerstengel gekregen om in de boom te hangen. Van glas (Natuurlijk, in die tijd). Gekleurd. Met vleugels van ‘glas’.
    Ik laat de kerstengel uit mijn handen vallen.
    Kapot. Uiteraard. In duizend kleine stukjes.
    Ik ben ontroostbaar. Ontroostbaar. Ontroostbaar. (Dat moet zo zijn geweest, gezien het vervolg van het verhaal).

    Engel

    Iemand, (Mijn vader? Mijn moeder?) lost de ramp op door mij een klein popje uit mijn poppenverzameling te laten halen.
    Mijn moeder kleedt dit popje aan (Was ze er toch bij? Waar? In de kamer? In bed?) Jurkje van gaas (Natuurlijk hebben engelen jurken van gaas. Dat wist ik al.)
    Luieronderbroekje (Vast de enige engel ooit met een luieronderbroekje, bedenk ik nu).
    Een klein blauw kroontje op haar hoofd, geknipt uit een aluminium dop van een karnemelkfles (Dat moet van een karnemelkfles zijn geweest) en vastgeplakt met Velpon (Natuurlijk vastgeplakt met Velpon. Alle belangrijke dingen werden in die tijd vastgeplakt met Velpon.). In de loop van de jaren is dat kroontje van haar hoofd gevallen. De Velpon zit nog op haar kopje.
    De vleugels plakt mijn vader aan het ruggetje vast met zegellak (Komt de interessante staaf zegellak weer eens tevoorschijn. Daar moet vuur bij komen om de lak te laten smelten. Deze indrukwekkende handeling vergoedt wel wat van mijn verdriet, naar ik vermoed. Want zegellak: dan is het echt heel belangrijk.).
    Vanaf dat moment weet ik het absoluut zeker: engelen zijn meisjes (vanaf drie dagen later heb ik geen moeder meer om me te vertellen dat engelen doorgaans geen meisjes zijn).

    Kerstboom

    Ik heb de engel in de boom gehangen (Genoeg getroost? Ik weet het niet.). Wat ik wel weet is dat deze engel sinds 1957 een leven lang met mij is meegegaan. Ook al zijn er grote gaten in mijn gevoels-herinneringen aan toen: wat ik in deze kleine engel heb meegenomen is LIEFDE.

    Engelengeduld

    Hoe moeilijk het thema ‘herinneringen en herinneren’ ook voor jou als Verlaat Verdriet-er kan zijn: de meest waardevolle herinnering aan je overleden ouder ben je zelf.
    Zorg dus goed voor deze kostbare herinnering aan je overleden ouder.
    Zorg met aandacht.
    Zorg met LIEFDE.
    Heb ENGELENGEDULD met jezelf.  

  • | | |

    Burgemeester, uw kinderen hebben u nodig

    DoorTitia Liese

    Uw kinderen hebben u nodig

    Ken je dat? Zo’n zin die ergens in je lijf ligt opgeslagen? Zo’n zin uit het verleden, die zich soms ineens weer aandient? Voor mij is dat bijvoorbeeld de vermaning ‘Burgemeester u moet meer thuis zijn. Uw kinderen hebben u nodig.’

    Verlaat Verdriet-werk

    Vorige week verbleef ik een week in mijn Terschellingse onderkomen. In deze week heb ik alle tijd besteed aan (zelf)onderzoek naar Meer dan 25 jaar Verlaat Verdriet-werk. Inmiddels ben ik namelijk al meer dan 25 jaar beroepsmatig bezig met Verlaat Verdriet.
    Tijd om te onderzoeken:
    Wat betekent mijn Verlaat Verdriet-werk voor Verlaat Verdriet-ers?
    Wat betekent mijn Verlaat Verdriet-werk voor mij?
    Wat heeft mijn Verlaat Verdriet-werk tot nu betekend?
    Wat betekent mijn Verlaat Verdriet-werk nu?
    Wat wil ik in de toekomst, nu ik mijn Verlaat Verdriet-werk onder wil gaan brengen in een samenhangend aanbod. Zowel voor Verlaat Verdriet-ers als voor hulpverleners: Practicum Verlaat Verdriet.

    Herinneringen

    Een week in alle rust op Terschelling met geweldig weer. Veel regen. Koud. Maar ook af en toe zon.
    Het kon niet beter voor mijn doel!
    Dan komen er herinneringen langs die lang weggezakt waren. Zo ook de vermaning ‘Burgemeester, u moet meer thuis zijn. Uw kinderen hebben u nodig’.

    Opvoeden

    Gedurende mijn jeugd was mijn vader burgemeester van een gemeente in Groningen. Mijn vader – eerder beroepspedagoog van z’n vak – was een vooruitstrevend man. Althans: hij was politiek een vooruitstrevend man. Waar het zijn opvattingen over het gezin betrof was hij een man van zijn eigen tijd en allerminst vooruitstrevend (hoewel: hij kon koken!). Opvoeden is de taak van de moeder. De vader brengt het geld binnen.
    Na de dood van mijn moeder hertrouwde mijn vader. Hij handelde naar zijn overtuiging: opvoeden is de taak van de moeder. Zelf stortte hij zich meer dan ooit op zijn werk. Met als gevolg dat hij weinig thuis was.

    Uw kinderen hebben u nodig

    In die tijd maakte een van de eerste vrouwelijke wethouders van Nederland deel uit van ‘zijn’ College van Burgemeester en Wethouders. Het was deze vrouwelijke wethouder die mijn vader op een dag vermanend toesprak: ‘Burgemeester, u moet meer thuis zijn. Uw kinderen hebben u nodig’.
    Ongetwijfeld heeft mijn vader mij deze vermaning nagelaten in alle geschreven documenten die ik dank zij hem heb. Wat hij met deze vermaning heeft gedaan?
    Ik kan mij niet een vader herinneren die plotseling meer thuis was. Ik weet het dus niet. En ik kan het hem niet meer vragen.

    Doen

    Al schrijvend aan deze blog realiseer ik me dat ik jou als Verlaat Verdriet-er, vanuit mijn eigen ervaring, wil meegeven: als je nog in de gelegenheid bent je overgebleven ouder te vragen naar die tijd, overwin dan je schroom, je weerstand en je angst.
    Er komt een tijd waarop je niets meer aan je overgebleven ouder kunt vragen.

    Afbeelding

    Burgemeester Dikkerdak
    Tm Poes / Marten Toonder

  • | | | | | | | | | | | |

    Het einde van de eenzaamheid

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

    Benedict Wells
    Het einde van de eenzaamheid
    ISBN 9 789029 091787

    Afgelopen week las ik het boek van Benecict Wells: Het einde van de eenzaamheid. Jules, de hoofdpersoon en verteller in het boek, meandert door zijn leven van verleden naar heden, naar toekomst, terug naar het verleden, weer naar het heden.

    ‘Weet je wat ik weleens denk?’ Ik veegde over mijn bovenlip en keek haar strijdlustig aan. ‘Dat alles hier in me gezaaid wordt, als op een akker. Het internaat, school, wat er met mijn ouders is gebeurd. Dat wordt allemaal in me gezaaid en ik kan nog niet zien wat dat met me doet. Pas als ik volwassen ben komt de oogst op en dan is het te laat.’
    Bladzijde 60

    Wees

    Als kind van 11 verloor Jules zijn beide ouders als gevolg van een fataal auto-ongeval. Samen met zijn oudere broer Marty en zijn oudere zus Liz komt Jules terecht in een weeshuis. Gedurende zijn verdere leven is hij voortdurend op zoek naar de gevolgen die het vroege verlies van zijn beide ouders niet alleen voor hem, maar ook voor zijn broer en ook voor zijn zus en voor hun onderlinge relatie heeft – en heeft gehad.

    Kinderleven

    Aan een heel gewoon kinderleven komt abrupt een einde als de beide ouders van Jules bij een ongeluk omkomen. Hoe kun je als volwassene nog weten welke invloed je vroege jeugd heeft gehad op wie je bent geworden?

    Verlangen naar geborgenheid

    Je zien te handhaven in een weeshuis waar je niet wilt zijn omdat je eindeloos verlangt naar de geborgenheid van je gewone kinderleven.

    Relatie met je broer en zus

    Ervaren hoe de relatie met je oudere broer en zus, die je eigenlijk zo hard nodig hebt, steeds verder uit elkaar valt.

    Je staande houden

    Je staande zien te houden in je leven als volwassene terwijl je te weinig ‘bagage’ hebt meegekregen.

    Relaties

    Geen relaties aan durven gaan in je volwassen leven.
    Niet weten wie je bent.
    Je stuurloos voelen.

    Verlaat Verdriet-perspectief

    Hoewel ik persoonlijk het enorme enthousiasme en de lovende kritieken over dit boek niet helemaal deel – het boek heeft mij geen moment ontroerd, daarvoor is het mij te ‘stug’ – is het hele bijzondere aan dit boek dat het helemaal geschreven is vanuit het perspectief van de gevolgen die het vroege verlies van zijn ouders voor Jules heeft gehad. Uit mijn lange ervaring met Verlaat Verdriet-ers kan ik wel volmondig zeggen: dit boek klopt.

    Leren

    Het boek behandelt tal van thema’s die allemaal herkenbaar zijn voor Verlaat Verdriet-ers.
    Er valt een hoop te leren uit dit boek als het over Verlaat Verdriet-thema’s gaat!

    Centrale vraag

    Centraal in Het einde van de eenzaamheid staat de vraag die Verlaat Verdriet-ers zich vaak stellen: wie zou ik zijn geweest als ik niet zo jong mijn ouder(s) was verloren? Wat is echt aan mij?

    Citaat

    Nog een citaat uit dit boek dat mij bijzonder heeft getroffen ………. Ik moet denken aan een citaat van Wordsworth *: ‘The child is the father of the man’.
    Bladzijde 298 

    Lees meer over
    Het einde van de eenzaamheid 

    * William Wordsworth, 1770-1850
    8 jaar toen hij zijn moeder verloor, 13 jaar toen hij zijn vader verloor