• | |

    Groot interview met Eva Crutzen Volkskrant Magazine

    DoorTitia Liese

    Eva Crutzen

    Toen Eva 11 jaar was ging haar moeder dood. Dat hakte erin bij cabaretier Eva ­Crutzen, en het blijft erin hakken. Hoewel ze er ook veel fuck it-kracht aan ontleent. ‘Juist doordat het allemaal niet zo soepel ging, heb ik wilskracht ­opgebouwd.’

    ‘Het lijkt alsof het leven erna nu pas begint voor Eva.’

    Instemmend knikkend: ‘Ja. Ja, ja.’ Dan ineens huilend: ‘Sorry, ik word daar instant superverdrietig van. Omdat het bijna lijkt alsof ik daarmee ook afscheid van haar zou nemen. Alsof zij er niet meer toe doet. Maar het klopt wel wat Niels zegt. Het wordt wel minder dat ik overal zo mee worstel. Hoewel ik tijdens dit gesprek al de hele tijd aan het huilen ben, waardoor ik denk: misschien moet ik er toch maar weer eens met iemand over gaan praten. Tegelijkertijd vind ik het moeilijk om te zeggen dat het beter gaat. Omdat het ook voelt alsof ik haar daarmee vergeet. Ik schreef laatst voor een lied de tekst: ‘Wanneer mag je door?’ Ik denk dat het verdriet nooit minder wordt, en het gemis ook niet, maar de manier waarop ik ermee omga verandert wel.’

    Waarom heeft de dood van je moeder zo ontwrichtend gewerkt?

    ‘De jaren na het overlijden van mijn moeder waren heel onrustig, het voelt onveilig als zoiets gebeurt. Dat heeft me lang het gevoel gegeven dat ik stuk was. Alsof ik anders was dan de anderen. Ik voelde me een zwerfkatje waar een oortje vanaf is. Ik wilde zo graag normaal zijn, maar ik voelde me niet normaal. En nu voelt het alsof ik wel even in een lekkere fase zit. Ik heb een leuke vriend, heb lieve mensen om mij heen, mijn werk gaat lekker, en ik ben nog niet bezig met kinderen. Want ik denk dat er wel een shitstorm op me zal afkomen als ik zelf moeder wordt. Maar nu is het gewoon even oké. Ik ben nog steeds wel die zwerfkat met een verminkt oortje, maar ik heb er nu voor mijn gevoel een vette bontjas bij aan. En als ik lach, is mijn tand goud. Ik voel mezelf niet meer minder dan anderen. Ik voel me niet meer stuk.’

    Volkskrant Magazine

    Lees dit uitgebreide interview met Eva Crutzen over het verlies van haar moeder op 11 jarige leeftijd en de invloed die dit verlies nog altijd heeft op haar, en haar leven van nu.

    Volkskrant Magazine 14 maart 2020 

  • | |

    Als kind je beide ouders verliezen door de dood

    DoorTitia Liese

    Kinderen die een ouder verliezen aan de dood ontwikkelen angst. Ze worden bang ook hun overgebleven ouder te verliezen. Ik schreef er gisteren over in mijn blog https://verlaatverdriet.nu/2020/03/12/als-kind-een-ouder-verliezen-aan-de-dood/

    Verlies van beide ouders

    Voor een aantal kinderen is deze angst werkelijkheid geworden. Ze verloren hun beide ouders. Sommige kinderen verloren hun ouders na elkaar. Bijvoorbeeld door ziekte. Of de overgebleven ouder overleed als gevolg van zelfdoding. Omdat hij/zij het verlies van de partner niet kon dragen. Deze kinderen groeiden een aantal jaren op met hun overgebleven ouder in hun oorspronkelijke ouderlijk huis. Tot ook de overgebleven ouder stierf.
    Andere kinderen verloren hun beide ouders tegelijkertijd. In Nederland meestal als gevolg van een ongeval.

    Alles kwijt

    Kinderen die hun beide ouders verliezen raken alles kwijt. Hun ouders. Het huis waarin ze woonden. Hun vertrouwde omgeving. De school. Vriendjes en vriendinnetjes. In een aantal gevallen ook hun broertjes en/of zusjes.
    Ze kwamen terecht in een pleeggezin. Soms bij directe familie. Soms bij vrienden of kennissen van ouders. Of bij wildvreemde mensen.
    Ze gingen zwerven, omdat ze zich op geen enkele plek meer veilig konden voelen.
    In sommige gevallen bleven broers en zussen bij elkaar wonen in het ouderlijk huis. Een oudere broer en/of een oudere zus – die ook zelf beide ouders was verloren – kreeg de ouderrol toebedeeld.
    In sommige gevallen was er geen voorziening getroffen en bleef een kind (alleen) wonen in het ouderlijk huis (Ik verzin dit niet. Ook niet 2020).

    Nooit meer onvoorwaardelijk aanwezig kunnen zijn

    Niet meer leven in je vertrouwde gezinscultuur. Waar de dingen waren zoals ze waren, en gingen zoals ze gingen.
    Je aanpassen.
    Nooit meer onvoorwaardelijk aanwezig kunnen zijn.
    Altijd dankbaar zijn.

    Nog een paar vormen waarop je je overgebleven ouder kunt verliezen

    De overgebleven ouder

    • kan het verlies van haar/zijn partner niet verwerken en gaat disfunctioneren, bijvoorbeeld door emotioneel op een kind/de kinderen te gaan leunen;
    • kan haar/zijn opvoedtaken niet meer aan en laat het kind/de kinderen als opvoeder in de steek;
    • raakte aan de drank als gevolg van het verlies van de partner;

    Sommige kinderen ‘verloren’ hun overgebleven ouder aan een nieuwe partner.

    Overleven

    In je jeugd je beide ouders verliezen betekent dat je alles kwijt raakt wat je vertrouwd was. Leven is overleven geworden.

  • | |

    Als kind een ouder verliezen aan de dood

    DoorTitia Liese

    Als kind een ouder verliezen aan de dood is een absolute ramp. Een ramp van de eerste orde, met een grote diversiteit aan gevolgen. Gevolgen die je meeneemt in je verdere leven. Die je kunnen hinderen tot op de dag dat je besluit er iets mee te gaan doen.

    Zorgen en aanpassen

    Kinderen die een ouder verliezen aan de dood ontwikkelen angst. Ze worden bijvoorbeeld bang ook de andere ouder te verliezen. Dat betekent dat ze alert worden. Hyper-alert.  Ze gaan, op hun manier en met hun kinder-mogelijkheden, zorgen voor de overgebleven ouder. Als de andere ouder maar niet doodgaat. Ze passen zich aan om de overgebleven ouder maar geen last te bezorgen.

    Herinnering

    Uit mijn eigen leven herinner ik me dat ik als kind altijd ging kijken of mijn vader nog wel ademde. Lag hij na z’n werk even op de bank, dan ging ik snel kijken. In de vaste overtuiging dat hij ook wel dood zou zijn. Altijd weer de opluchting als ik zijn buik op en neer zag gaan. Gelukkig – hij is toch niet dood!

    Gewoonte

    Deze gewoonte deed zich niet alleen voor in mijn jeugd, maar deed zich ook voor tot ver in mijn volwassenheid. Lag mijn partner op z’n bank? Eerst kijken of hij nog wel ademhaalde. Opluchting. Gelukkig: hij doet het nog. Was hij niet in de kamer als ik bij hem kwam? Meteen de schok: die ligt dood (in de wc. In z’n slaapkamer. Noem maar op.)
    Ook nadat ik me ervan bewust werd wat ik aan het doen was, en waarom, bleef ik dat doen. Tot het langzaam weggesleten is. Vooral nadat ik om mezelf kon lachen: sh.t – ik heb het weer gedaan. Het is me weer overkomen.

    Lees meer

    Lees meer over de impact van jong ouderverlies en de talrijke gevolgen gevolgen die dat voor jou en je verdere leven kan hebben op deze website en in de boeken die Titia Liese heeft geschreven over Verlaat Verdriet Boeken bestellen

  • | | |

    Er moet me iets van het hart: houd moed!

    DoorTitia Liese

    Er moet me iets van het hart

    En dat gaat over KLAGEN.
    Althans: dat gaat over interpretaties van mensen in je omgeving over jouw verlate rouw-pad.

    Woorden leren geven

    Voor Verlaat Verdriet-ers is het nodig woorden te leren geven aan gevoelens. Gevoelens van pijn. Verdriet. Angst. Radeloosheid. Eenzaamheid. Wanhoop. Leegte. Gevoelens waar je als kind geen woorden voor had. Woorden waarvan je als volwassene de inhoud niet kunt voelen. Je hoofd weet het allemaal wel. Maar je gevoel doet iets anders.

    In een verlaat rouw-proces leer je woorden te geven aan die gevoelens. Van pijn. Verdriet. Angst. Radeloosheid. Eenzaamheid. Wanhoop. Leegte. Je wilt graag delen met je naasten. Met mensen in je omgeving.

    Hoe pijnlijk als deze mensen jouw – voorzichtige – pogingen om je gevoelens te delen interpreteren als KLAGEN.

    De realiteit onder ogen zien

    Een ander – even belangrijk – aspect van een verlaat rouwproces is leren de realiteit onder ogen te zien. De realiteit van het verlies van toen. Van wat dat verlies met je heeft gedaan. Wat de gevolgen van het verlies van toen in je leven van nu betekenen. De keuzes die je hebt gemaakt. De spijt die je hebt over keuzes. De mislukkingen. De vraag die je hebt: wie zou ik zijn geweest als mijn moeder/mijn vader niet was overleden in mijn kindertijd. Hoe zou mijn leven van nu er dan uitzien?

    Hoe pijnlijk als mensen in je omgeving je – voorzichtige – pogingen om de realiteit van je leven onder ogen te zien interpreteren als ‘er in blijven hangen’. Als ‘slachtoffergedrag’.  Als ‘KLAGEN’.

    Daarom moet me van het hart

    Houd moed, Verlaat Verdriet-er.
    Hef je hoofd op.
    Ga verder op je pad.
    Neem een voorbeeld aan de Verlaat Verdriet-ers die je zijn voorgegaan.
    Ook jij kunt het!