• | | |

    De weg van liefde: geen betere plek

    DoorTitia Liese

    Gisterochtend in mijn blog De weg van liefde: een bijzondere en verruimende weg deelde ik het verhaal met je dat een van de deelnemers gisteren met ons deelde.
    Ook een andere deelnemer aan De weg van liefde schreef voor deze samenkom-dag over haar ervaringen. Met de toestemming van ook deze deelnemer deel ik haar woorden graag met jou.

    6 maanden geleden, maandag 9 oktober 2023

    Aan het einde van de middag lopen Titia en ik door de smalle straatjes van Codiponte, over de brug, richting de Pieve (kerk). In de kerk zaten drie Italianen een lang gebed op te lezen waar ik maar enkele woorden van kon verstaan. ‘Santa Maria, amen’… Later begreep ik dat ze in de stand repeat waren blijven hangen, althans dat maak ik er zelf van. Na hun gebed staken Titia en ik een kaarsje aan. Dat de kaarsjes dicht naast elkaar stonden was fijn.

    Heftig bericht

    Een gezoem, deze keer geen beestje. Huh ben ik dat? 010-ziekenhuis Rotterdam. Ik had zoiets van: dat komt wel. Een paar tellen later weer. Toch maar even de kerk uit gelopen. De arts. Hij vroeg of het schikte, later kon ik hier wel schrikte van maken. De vraag of ik zat? Nou, nee leunend tegen de Pieve is dat ook oké?

    Een levens veranderend binnen slaand bericht. Verlammende stilte in mijzelf. Mijn papa ging dood aan longkanker toen ik veertien jaar was, nooit gerookt, nooit gedronken. Het eerste wat ik dacht: ik heb nooit gerookt, nooit gedronken en heb ook longkanker, net als mijn vader. Ik heb nog maar drie maanden. Een redenering direct uit mijn kind perspectief. Ik ben nu volwassen, het is anders, maar niet minder pijnlijk.

    Delen

    De uren die volgden, een storm en stroom aan emoties en gedachten van ongeloof. Ik kon het wel uitschreeuwen, een woordeloze stilte sloeg naar binnen. Ik wilde vooral niet dat mijn bericht invloed zou hebben op de week. Niet op de groep, niet op mezelf. Het direct delen van zoiets intens heftigs was iets wat ik niet altijd deed. Maar ik heb ervaren dat het samen zijn in deze groep mij een veilige plek heeft geboden om dit wel te kunnen doen. Ik schrijf het nu op in twee zinnen. Het lijkt zo makkelijk gedaan, maar ik was en ben blij met de ondersteuning die ik van Titia daarin direct kreeg.

    Voor mijn gevoel had dit bericht zeker wel invloed, maar stond het niet op de voorgrond. Ik kon het voor mezelf redelijk goed houden binnen de vier muren van mijn slaapkamer. Desalniettemin kwam het daar wel eens buiten als jullie liefdevol vroegen het met mij ging. Een knuffel, een hand op mijn schouder of een lief ingefluisterd woord. Dank jullie wel daarvoor. Titia heeft het naar mij wel eens benoemd dat er op dat moment geen betere plek was met zulke lieve en warme mensen om me heen mijn ‘weg van liefde’ voort te zetten. Daarvoor nogmaals mijn hartelijke dank.

    Lees meer

    De weg van liefde

  • | | |

    La Chimera, film van Alice Rohrwacher

    DoorTitia Liese

    Tombaroli

    Tombaroli noemen ze zichzelf. En ze zijn er trots op. Trots op het vak van grafrover. Mannen zijn het, en een enkele vrouw. Die de armoede in hun bestaan proberen op te lossen met het openbreken, en het leegroven van Etruskische graven in de buurt van hun dorp. Grafrovers die niet alleen graven schenden, en beroven van geschenken die de doden mee hebben gekregen, maar ook de heiligheid van de eeuwige grafrust.

    La Chimera

    Donderdagochtend vroeg in de ochtend. Ik lees een recensie in de krant over La Chimena. Film van de Italiaanse cineaste Alice Rohrwacher. Ik word getroffen door de parallellen die ik zie tussen deze film en verlate rouwprocessen. Een film over heden en verleden. Over verleden en heden. Gelaagdheid. Verwikkelingen en verstrikkingen. Graven in het verleden. Dood, verlies en rouw. Tijd, plaats en cultuur. Onmiddellijk weet ik het. Deze film moet ik zien. En wel nu. Meteen. ‘Martine, La Chimera. Heb je zin, tijd en gelegenheid om vanavond mee te gaan? ‘Dat heb ik.’ appt Martine terug. ‘Ik ga met je mee.’ En daar zitten we diezelfde avond. Twee Verlaat Verdriet-ers kijken naar de meest bijzondere film die ik in jaren heb gezien.

    Graven in het verleden

    Wij, Verlaat Verdriet-ers van nu. Geboren en opgegroeid in een tijd waarin alles in het teken heeft gestaan van vooruitgang. Toekomstgericht. Zo toekomstgericht dat verleden een zwart gat lijkt te zijn. Verdacht. Zo verdacht dat je je er vooral verre van moet houden. Waar je je vooral niet mee bezig moet houden. En waar je al helemaal niet in moet gaan graven.
    Graven in het verleden. Dat is precies wat in deze film wel gebeurt door de Tombaroli, de grafrovers. Graven zonder toestemming van anderen. Verboden. Geschenken opgraven die de doden mee hebben gekregen voor hun zielenheil. Geheimen. Waardevolle kunstschatten. Symbolen uit de tijd en de cultuur van de Etrusken, voor-moeders en voor-vaders van de Tombaroli. In deze film nog altijd zichtbaar in het uiterlijk van de acteurs. Geheimen die de rovers in onze tijd, en in onze cultuur, allang niet meer kunnen doorgronden. Laat staan begrijpen.

    Overeenkomsten

    Ik zie tal van overeenkomsten met onze verlate rouwprocessen.

    • Hoe gevaarlijk is het voor je als je bent opgeroeid in een tijd ‘zonder verleden’, om je in het heden bezig te gaan houden met je verleden;
    • Waar in je leven zijn verleden en heden in elkaar verstrikt geraakt;
    • Moet je daar iets mee;
    • Wil je daar iets mee;
    • Wat betekent het om te graven in het verleden, terwijl je geen idee heb wat je dan allemaal naar boven haalt;
    • Wil je dat allemaal wel weten;
    • Mag je dat allemaal weten?

    La Chimera

    Wat mij betreft is La Chimera een film met een heel bijzondere lading. Enerzijds het kijkplezier dat deze kleurrijke Italiaanse tragikomedie de kijker biedt. Anderzijds de aanzet tot nadenken over je eigen verlate rouwproces. Dilemma’s waar je voor kunt komen te staan. Uitdagingen die je aangaat. Moed die je op moet brengen om eraan te beginnen. Discipline die je op moet brengen om door te zetten. Opluchting die je voelt als je in beweging komt. Vreugde die het je brengt als je weer bijzondere ontdekkingen hebt gedaan. Over jouw verleden. Jouw heden. En over jouw toekomst.
    Wat mij betreft: zelf wil ik deze film nog minstens tien keer zien. Om te genieten van dit schouwspel. En om alle symboliek in deze film die verwijst naar Verlaat Verdriet en verlate rouw te zien en te doorgronden.

    Chimaera: betekenis

    Wezens uit de Griekse mythologie. Monsterlijk schepsel, samengesteld uit delen van meerdere beesten. Van oorsprong afkomstig uit Anatolië. Het waarnemen van de Chimaera was een voorteken van onweer, schipbreuken en natuurrampen. Ook naar deze betekenis wordt in deze film verwezen. Je kun het zelf zien, en horen!

  • | | |

    Verdriet om mijn vader zal er altijd zijn

    DoorTitia Liese

    Vanochtend ontving ik van Annemieke Arendsen via de app een foto van een interview met haar in de Utrechtse editie van het Algemeen Dagblad: ‘Verdriet om mijn vader zal er altijd zijn.’

    Annemieke, nu veertig, verloor op driejarige leeftijd haar vader. Verlaat Verdriet-ers die deel hebben genomen aan het Verlaat Verdriet-symposium Vader van 2 maart j.l. hebben Annemieke gezien en gehoord. Bij die gelegenheid deelde ze het door haarzelf geschreven artikel dat vlak daarvoor in NRC was geplaatst.

    Mijn verhaal

    Annemieke schrijft me dat ze veel reacties krijgt op het interview. ‘Dit had mijn verhaal kunnen zijn’ krijgt ze diverse keren als reactie. Ook schijft Annemieke me hoe ze, dank zij de openheid die ze nu aandurft, van twee heel nabije collega’s te horen krijgt dat ook zij op heel jonge leeftijd een ouder verloren. Ze hebben het nooit van elkaar geweten.

    Citaat uit het interview

    ‘Het verdriet door het overlijden van mijn vader zal er altijd zijn. Soms is het ver weg, soms komt het aan de oppervlakte. Mijn streven is dat er meer openheid over jong ouderverlies komt, ook – of juist – als je inmiddels volwassen bent. Er is niets geks aan als je er als volwassene nog mee bezig bent. Een maximum leeftijd voor verlate rouw bestaat niet.’

    Algemeen dagblad

    Het interview met Annemieke Arendsen is op zaterdag 30 maart 2024 verschenen in de Utrechtse editie van het Algemeen Dagblad. Mogelijk wordt dit artikel in de komende tijd doorgeplaatst naar andere edities van het Algemeen Dagblad. En/of naar regionale edities van de Stentor. Mogelijk kom je het interview met Annemieke in een van bovengenoemde edities alsnog tegen.

    Tip

    Voor Verlaat Verdriet-ers die lid zijn van de besloten Verlaat Verdriet-Facebookgroep heeft Annemieke het artikel geplaatst in de besloten groep.

    Hulp

    Lezen

    Teruggaan om verder te kunnen 

    Lezen & doen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek 

     

  • | |

    Een levens veranderend weekend in Codiponte

    DoorTitia Liese

    ‘Oooooooh! hoor ik Pomme luid-op naast me verzuchten. Wat een geweldige plek! Wat een bijzondere omgeving! Die bergen, daar wil mijn hart onmiddellijk naartoe! Die ruimte! Die rust! Het dorp! Ik kan niet wachten dit allemaal te gaan zien! Te gaan ervaren!’ Vrijdag namiddag 22 maart 2024. Pomme Termond en ik zijn samen aangekomen in Codiponte.

    Het overkwam mij zelf, zo’n vijf jaar geleden toen ik aankwam op de Concia van Maartje en Davide in Codiponte. ‘Er gebeurt iets hier met mij. Iets wat ik nu nog niet onder woorden kan brengen. Alsof verleden, heden en toekomst samenvallen. In mij. Op de Concia. In Codiponte.’

    Het overkwam Maartje en Davide, zo’n twintig jaar geleden toen ze besloten de Concia, toen nog een een bouwval, aan te kopen. Met hun komst, hun visie en hun energie een enorme boost zijn gaan geven aan de revitalisering van het zo goed als verlaten dorp in de vallei tussen de Apennijnen en de Apuaanse Alpen. Maartje, afkomstig uit Nederland. Davide afkomstig uit Milaan. Samen met hun toen nog kleine dochter vertrokken uit Milaan. In de allereerste plaats door echte medebewoners te worden van Codiponte. Dorpsgenoten van de bewoners van deze plaats met z’n lange, rijke geschiedenis.

    Het overkwam Carin, twee jaar geleden. ‘Hier voel ik me thuis’ was het eerste wat Carin zei toen we aan waren gekomen op de Concia. Nog in dezelfde dagen van ons verblijf op de Concia werd ook Carin eigenares van een pand op ons pleintje. De restauratie van haar pand is nu in volle gang. Binnen enkele maanden vestigt Carin zich in haar huis op het pleintje van CodiponteCastello, en opent ze daar een kleine boekbinderij annex een winkeltje met streekproducten uit de Lunigiana.

    Een levens veranderend weekend

    We hebben zo het een en ander te bespreken dit weekend. Het weekend dat ons leven gaat veranderen. Het leven van Maartje en Davide. Het leven van Pomme. Mijn leven. En in de nabije toekomst het leven van heel veel andere mensen die we graag een hun eigen levens veranderende ervaring gunnen op ons pleintje. In Codiponte. Waar oud zeer kan helen. We maken kennis met elkaar. Maartje en Davide met Pomme. Pomme met Maartje en Davide. Wij vieren, Maartje, Davide, Pomme en ik met elkaar. Want als ons aller antwoord JA is gaan we samen in ons project op het pleintje van CodiponteCastello een soort van huwelijk in meervoud aan.

    Casa Bodoni wordt internationaal centrum voor levensverhalen

    We eten samen (natuurlijk, we zijn in Italië!). We praten – en bepraten – samen een heleboel (Nederlands. Engels. Italiaans.) Vanaf het allereerste moment is er de openheid tussen ons vieren die we nodig hebben voor een mooie samenwerking. Een nieuwe toekomst. Voor ons. Voor het pleintje op Codiponte Castello. En voor Codiponte. We hebben een korte twee-en-halve dag voor deze kennismaking. Maar het werkt! We gaan het doen! Samen. Insieme. Casa Bodoni wordt internationaal centrum voor levensverhalen. Volg de blogs in de komende tijd. We nemen je graag mee in dit bijzondere avontuur. 

    Lees meer