• | | |

    Voor mijn verdriet was geen ruimte

    DoorTitia Liese

    Voor mijn verdriet was geen ruimte

    Haar vaders dood, pesterijen op school: Nancy leerde thuis om dat soort nare dingen weg te stoppen. Over gevoelens werd niet gepraat. Tot haar emoties zelf een weg naar buiten vonden.
    Een Verlaat Verdriet-er stuurde me de link naar Voor mijn verdriet was geen ruimte in Psychologie Magazine.

    ‘Ik weet nog dat ik op de bank zat, ik was zeven jaar, en ineens kwamen er allemaal familieleden binnen. De spanning in de ruimte was om te snijden. Muisstil bleef ik zitten. Als ik me niet zou bewegen, zou alles hetzelfde blijven. “Weet ze het al?” vroeg mijn oma. “Ik denk het wel,” zei mijn moeder.
    Dat mijn vader dood was, is nooit tegen me gezegd. Toen ik ernaar vroeg, kreeg ik te horen dat hij een hersenbloeding had gehad. Praten over mijn gevoelens? De dag erna werd ik naar school gestuurd alsof er niets aan de hand was.
    Er is niet meer over gesproken. Alsof mijn vader er nooit was geweest. Troost of een knuffel kreeg ik niet, want “we moeten door”.’

    Praten over gevoelens

    ‘Mijn vader mag er weer zijn. Ik praat over hem en over wat er gebeurd is, eindelijk voel ik de vrijheid om te praten over mijn gevoelens. Ook met mijn moeder en zus. Ik voelde altijd vrij weinig voor hem doordat er zo veel taboe en pijn rondom zijn overlijden hing. Nu, voor het eerst in al die jaren, voel ik liefde voor hem. En de vrolijke herinneringen aan hem zijn terug: ik zie ons weer samen schaken, wandelen door de duinen, lachen om taalgrapjes en om Van Kooten en De Bie. In mijn leven is het soms nog steeds een achtbaan. Maar ik begrijp nu: hoe eng of ingewikkeld het soms ook is, je kunt niet anders dan je eraan overgeven. Inclusief alle emoties die erbij horen, en de dingen die je liever wegduwt. Want dat is de enige manier om het leven écht te leven.’

    Beter leren voelen

    Emoties negeren kan leiden tot emotionele stress, die weer allerlei mentale en fysieke kwalen tot gevolg kan hebben, zoals verslaving, extreem perfectionisme, hartaandoeningen, slapeloosheid. Dat negeren is een beschermingsmechanisme dat we vaak al in onze jeugd ontwikkeld hebben, zegt organisatiepsycholoog Marjon Bohré. ‘Als je bij pijn of een moeilijke situatie van volwassenen om je heen altijd het signaal kreeg dat huilen niet helpt en dat je flink moet zijn, dan kan het gevolg zijn dat je, eenmaal zelf volwassen, verdriet of angst ook wegstopt.’ We merken vaak pas dat we emoties verdringen als we tegen de spreekwoordelijke muur aan lopen, bijvoorbeeld doordat we een burn-out krijgen, zegt Bohré. Het is dan van belang om te leren op een andere manier met negatieve emoties om te gaan. Bohré: ‘Daarmee kun je de emotionele stress verminderen en het heeft daarnaast als effect dat je weer positieve gevoelens kunt ervaren.’ Om emoties beter te leren voelen, is het niet altijd nodig om oude emoties alsnog te beleven. Maar je moet wel vaak diep graven in de huidige. Bohré: ‘Dat begint vaak met een vaag, ongedefinieerd gevoel. Wanneer je je richt op deze vage sensatie en die aandacht geeft, wordt steeds duidelijker waar die vandaan komt. Het benoemen van het gevoel kan helpen. In mijn praktijk laat ik cliënten die moeite hebben om emoties te voelen vaak benoemen wat ze in hun lichaam voelen als ze een negatieve emotie ervaren. Daarmee versterk je het gevoel. Vervolgens kunnen ze de emotie leren accepteren: wat je voelt, is niet fout, het is gewoon zo. Als ze een emotie ten volle kunnen toelaten, volgt er vaak bevrijding en opluchting.’

    Artikel

    Psychologie Magazine

    Boek

    Nancy Olthoffs
    De achtbaantester 

    Doen

    De weg van liefde – schrijfretraite in Italië.
    Neem de tijd om te voelen.
    Krijg de tijd om te zijn.

  • | | |

    Sanne van Rij: De dood van mijn moeder

    DoorTitia Liese

    Journaliste Sandra van Rij in De Correspondent

    Nee, de dood van mijn moeder heeft me niet ‘sterker’ gemaakt

    Ik ben vijftien jaar oud als ik met trillende handen een verfrommeld briefje uit mijn zak vis. Ik sta achter de microfoon in een bomvolle kerk, naast me staat de kist met mijn moeder. Kijk maar één keer vluchtig de zaal in, omdat ik bang ben dat ik het anders niet meer durf: voorlezen wat ik over haar geschreven heb.
    Ik adem diep in, en doe het dan toch, met mijn ogen stoïcijns op m’n kladpapiertje gericht. Naderhand sta ik met een stuk taart in de buurtkroeg. Ik geef handjes en knuffels, sommige mensen vertellen honderduit over hun band met mijn moeder. Er is ook iemand die met betraande ogen mijn handen vastpakt, een paar keer in mijn vingers knijpt terwijl ze me toespreekt. ‘Toen ik jou achter die microfoon zag staan…’ Ze pauzeert even, kijkt me glimlachend aan. ‘Je bent hier nu al sterker door geworden, lieverd. Jij wordt een hele grote, dat weet ik zeker.’

    Misschien moest dit wel gebeuren

    Ik zat in de vierde klas van de middelbare school toen ik mijn moeder aan zelfdoding verloor.Dat was een traumatische ervaring: ik wist dat ze al jaren ernstig depressief was, maar had nooit verwacht dat ze een einde aan haar leven zou maken.
    Toen mijn broertje twee jaar geleden psychotisch werd, had dat een vergelijkbare impact op me. Ik was bang dat hij er niet bovenop zou komen, hem hetzelfde lot als mijn moeder zou wachten. Hij werd opgenomen in dezelfde kliniek als zij, waardoor tijdens de bezoekuren de wond langzaam werd opengekrabd. Dan zag ik mijn moeder weer in de gemeenschappelijke, spierwitte woonkamer zitten: lurkend aan een sigaret, haar wangen nog nat van de tranen. Toch ging het, ondanks de psychose van mijn broertje, ‘goed’ met me, zoals het dat na de dood van mijn moeder ook was gegaan. Ik fietste de afgelopen tien jaar door mijn middelbare school en vervolgopleiding heen, maakte nieuwe vrienden, had altijd genoeg werk. Soms zeiden mensen dat ze dat knap van me vonden, nog vaker viel het woord sterk. Iemand zei ooit: ‘Misschien moesten deze dingen wel gebeuren om je te brengen tot waar je nu bent. Jij bent veel volwassener dan ik.’ Zulke reacties zijn lief bedoeld, maar onderstrepen hetzelfde, onvolledige, idee. Dat mijn trauma me meer succes heeft opgeleverd dan ik zonder dat trauma gehad zou hebben. Dat is een mooi verhaal, maar doet geen recht aan de werkelijkheid. Mijn trauma heeft me op veel vlakken óók kwetsbaarder gemaakt, en lang niet altijd sterker. 

    Lees meer

    Sandra van Rij
    Nee, de dood van mijn moeder heeft mij niet sterker gemaakt.
    27 juli 2022

    De Correspondent

  • | |

    Jong ouderverlies in perspectief van een vader

    DoorTitia Liese

    Het perspectief van een vader

    In Volkskrant Magazine van deze week (16 juli 2022) een interview met Wim Hof (The Ice Man). In het interview vertelt Hof dat hij zijn eerste vrouw verloor als gevolg van zelfdoding, en hij achterbleef met vier jonge kinderen.

    ……………………

    Heb u ooit gedacht: mijn leven is mislukt?

    ‘Ik heb altijd het geloof in mijzelf behouden, en ik ben trots op mijn levensloop. Al moet ik eerlijk zeggen dat de vertwijfeling soms toesloeg, maar dat lijkt me ook logisch. Mijn grote liefde, mijn eerste vrouw, is van acht verdiepingen naar beneden gesprongen. Wie raakt daar niet vertwijfeld door? Dus die klap had ik te pakken, en daarmee was ik een jonge, alleenstaande vader. Ik had haar ontmoet in een kraakpand in Amsterdam, zij was Spaanse. Vijftien jaar zijn we samen geweest, Olaya en ik, we kregen vier kinderen. Maar op een gegeven moment begon de neergang van haar psychische zijn, en ik keek hulpeloos toe. Ze was depressief, manisch-depressief en schizofreen. Ze had zeven of acht persoonlijkheden. Op een gegeven moment was ze niet meer in staat voor de kinderen te zorgen, daar kwam het op neer. Maar ik dacht: als ze er maar is, want ik ben in relaties altijd loyaal. Als ik maar had geweten wat ik nu weet, dan had ik haar kunnen helpen.’

    ……………………

    ……………………

    Goede jeugd
    Het contact met zijn vier oudste kinderen werd hersteld toen Hof, nadat hij door zijn tweede vrouw op straat werd gezet, bij zijn oudste dochter aanklopte voor onderdak ‘Ik had haar tien jaar niet gezien, maar ze ontving me gewoon. Ik heb ook nooit iets naars gedaan, richting mijn kinderen. Ze hebben eigenlijk een goede jeugd gehad. De emotionele basis is supersterk. Vandaar is het langzaam maar zeker goedgekomen, ook met mijn andere oudere kinderen.’

    …………………..

    Volkskrant Magazine

    Het integrale interview van Sara Berkeljon met Wim Hof staat in Volkskrant Magazine van 16 juli 2021 (n.b.: dit interview is voor niet-abonné’s niet beschikbaar op de website van de Volkskrant.)

  • | |

    Joost hakt zijn trauma’s aan gort

    DoorTitia Liese

    Friese artiest eert zijn overleden ouders

    Een Verlaat Verdriet-er deelde twee links met mij over Joost Klein. Op mijn beurt deel ik ze graag weer met jou. Met de tip, als je gelegenheid hebt, beide links te bekijken. Ze laten zien hoe Verlaat Verdriet-ers om kunnen gaan met hun Verlaat Verdriet en hun verlate rouw. En wat er in de hulpverlening kan gebeuren met een Verlaat Verdriet-er.

    Citaat

    Altijd al schuilde er onder zijn absurdistische humor een groot verdriet, altijd al waren de knipogen naar internetcultuur zijn manier om een superzware jeugd een plekje te geven. Maar zoals hij zelf op het podium zegt: ‘Pas de afgelopen twee jaar heb ik de weg naar zelfontwikkeling echt ingezet.’

    Want het ging niet goed met Joost, hij had een keiharde psychose, werd bij de GGZ van het kastje naar de muur gestuurd, om uiteindelijk in traumacentra geholpen te worden. Hij zingt het in het verwarrende Tiktok-fähige nieuwe ‘Wachtmuziek’: zelf staat–ie keihard mee te hakken op het happy hardcore-liedje over de verdrietigmakend lange wachtlijsten voor de GGZ. ‘Als het echt teveel wordt, als je groen en geel wordt, en je hebt een hoop verdriet…’, zingt een versneld kinderstemmetje over een vrolijke gabberbeat. Even later volgt een mal Doe Maar-liedje over ‘PTSD’. Het is tegelijkertijd vrolijk en diepverdrietig, en je zíét gewoon dat Joost live op het podium die shit nog staat te verwerken.

    Tijdens het 80s synthpop-liedje ‘Papa en Mama’ breekt hij echt, en lukt het hem niet meer om mee te zingen. Al tien jaar geleden is het dat zijn beide ouders overleden. Op het scherm komen foto’s van een piepjonge Joost Klein met zijn ouders voorbij. ‘Ik wist gewoon dat ik ging huilen. Elke repetitie moest ik huilen. Ik kwam de afgelopen twee jaar mijn kamer niet uit. Ik was het leven zat.’

    Links

    PP22: Joost hakt zijn trauma’s aan gort – 3voor12 (vpro.nl)

    https://lc.nl/cultuur/Hoe-YouTube-ster-EenhoornJoost-zijn-talenten-blijft-uitbreiden-22810182.html