• | |

    Groot interview met Eva Crutzen Volkskrant Magazine

    DoorTitia Liese

    Eva Crutzen

    Toen Eva 11 jaar was ging haar moeder dood. Dat hakte erin bij cabaretier Eva ­Crutzen, en het blijft erin hakken. Hoewel ze er ook veel fuck it-kracht aan ontleent. ‘Juist doordat het allemaal niet zo soepel ging, heb ik wilskracht ­opgebouwd.’

    ‘Het lijkt alsof het leven erna nu pas begint voor Eva.’

    Instemmend knikkend: ‘Ja. Ja, ja.’ Dan ineens huilend: ‘Sorry, ik word daar instant superverdrietig van. Omdat het bijna lijkt alsof ik daarmee ook afscheid van haar zou nemen. Alsof zij er niet meer toe doet. Maar het klopt wel wat Niels zegt. Het wordt wel minder dat ik overal zo mee worstel. Hoewel ik tijdens dit gesprek al de hele tijd aan het huilen ben, waardoor ik denk: misschien moet ik er toch maar weer eens met iemand over gaan praten. Tegelijkertijd vind ik het moeilijk om te zeggen dat het beter gaat. Omdat het ook voelt alsof ik haar daarmee vergeet. Ik schreef laatst voor een lied de tekst: ‘Wanneer mag je door?’ Ik denk dat het verdriet nooit minder wordt, en het gemis ook niet, maar de manier waarop ik ermee omga verandert wel.’

    Waarom heeft de dood van je moeder zo ontwrichtend gewerkt?

    ‘De jaren na het overlijden van mijn moeder waren heel onrustig, het voelt onveilig als zoiets gebeurt. Dat heeft me lang het gevoel gegeven dat ik stuk was. Alsof ik anders was dan de anderen. Ik voelde me een zwerfkatje waar een oortje vanaf is. Ik wilde zo graag normaal zijn, maar ik voelde me niet normaal. En nu voelt het alsof ik wel even in een lekkere fase zit. Ik heb een leuke vriend, heb lieve mensen om mij heen, mijn werk gaat lekker, en ik ben nog niet bezig met kinderen. Want ik denk dat er wel een shitstorm op me zal afkomen als ik zelf moeder wordt. Maar nu is het gewoon even oké. Ik ben nog steeds wel die zwerfkat met een verminkt oortje, maar ik heb er nu voor mijn gevoel een vette bontjas bij aan. En als ik lach, is mijn tand goud. Ik voel mezelf niet meer minder dan anderen. Ik voel me niet meer stuk.’

    Volkskrant Magazine

    Lees dit uitgebreide interview met Eva Crutzen over het verlies van haar moeder op 11 jarige leeftijd en de invloed die dit verlies nog altijd heeft op haar, en haar leven van nu.

    Volkskrant Magazine 14 maart 2020 

  • | | |

    BeeldTaal in Italië: Het gebaar voor Samen / Insieme

    DoorTitia Liese

    Samen / Insieme.

    Wat zag ik dit gebaar vaak tijdens mijn vakantie in de Lunigiana van afgelopen voorjaar.
    Italianen spreken niet alleen met hun mond, ze spreken met hun hele lijf. Met hun handen. En ze doen dat op hun hele eigen, Italiaanse manier. Hun eigen manier van BeeldTaal. Lichaams-BeeldTaal zeg maar. Zo Italiaans, dat ik vermoed dat je als niet-Italiaan niet alleen Italiaans kunt spreken met een meer of minder zwaar accent, maar dat zelfs je pogingen tot deze lichaamstaal een meer of minder zwaar buitenlands accent zullen hebben.

    Lichaams-BeeldTaal

    Mij fascineert die Lichaams-BeeldTaal iedere keer weer. De gezichtsuitdrukkingen. ‘Ehhhhhh’. Schouders die worden opgehaald ‘Ik weet van niks. Bij mij moet je niet zijn’. Handen die dramatisch ten hemel worden geheven. ‘Madonna! Che disastro!’

    Samen

    Vooral het gebaar dat ik in mijn vakantie op allerlei verschillende plaatsen zag gebeuren hield me bezig. Het gebaar voor SAMEN. INSIEME, om een Italiaans woord te gebruiken. In Castigliano del Terziere zag ik het Raffaella doen. Eleonora. Davide op La Concia. Ook Maartje zag ik het doen.

    Het gebaar

    Tijdens het spreken heft de spreker de beide handen op. Brengt de handen met korte bewegingen naar elkaar toe. Tikt de buitenkanten van de wijsvingers met korte veelzeggende gebaartjes tegen elkaar. SAMEN maakt de spreker duidelijk. INSIEME.

    De weg van liefde

    Samen met Maartje en Davide

    Als ik op La Concia ook Davide het gebaar van SAMEN weer zie maken valt deze terloopse, maar ‘sprekende’ BeeldTaal samen met mijn groeiende gevoel dat ik op deze plek wil werken. Met BeeldTaal. En met Verlaat Verdriet-ers. Dit is het gebaar dat zegt wat ik graag wil. SAMEN. INSIEME. Met Maartje Schonefeld. Met Davide Donati. En met een kleine groep Verlaat Verdriet-ers. Om samen De weg van liefde in Codiponte tot een onvergetelijke week te maken.

  • |

    Mijn hand leggen op onsterfelijke Verlaat Verdriet-ers

    DoorTitia Liese

    Nee, ik heb nooit van mijn leven gedacht dat ik niet zou kunnen sterven zonder mijn hand gelegd te hebben op werk van onsterfelijke Verlaat Verdriet-ers.
    Maar als het dan toch kan….

    Kasteelvrouwe Raphaela

    Afgelopen winter las ik een artikel in Volkskrant Magazine over kasteelvrouwe Raphaela, Castiglione del Terziere en de vele eeuwenoude kunstschatten die haar dagelijks omringen.

    Castiglione del Terziere

    Ik deelde het artikel met Jolanda.
    ‘Gaan?’ appte Jolanda?
    ‘Ja’ appte ik terug.
    Eergisteren kregen we e-mail van kasteelvrouwe Raphaela. We zijn van harte welkom om het kasteel te bezoeken. En te verblijven in één van de dimore die bij Castiglione del Terziere horen.

    Drie dagen en nachten verblijven tussen eeuwenoude Italiaans/Europese kunstschatten.
    Rubens (1577-1640, 12 jaar toen hij zijn vader verloor) aan de muur.
    (Eerste drukken van) Dante (1265-1321, 6 jaar toen hij zijn moeder verloor), Petrarca (1304-1374, 15 jaar toen hij zijn moeder verloor), Bocaccio (1313-1375, verloor zijn moeder vlak na zijn geboorte), Erasmus (1466-1536, 13 jaar toen hij zijn beide ouders verloor) in de imense bibliotheek.
    En dat allemaal zomaar vast mogen houden.

    Het is inmddels al lang geleden dat ik voor het eerst in Florence kwam. Dagenlang heb ik in verwondering rondgelopen. Hier liepen ze gewoon rond: de mensen die ik tot dan toe kende van schilderijen. Ze reden in auto’. Stapten uit de bus. Dronken hun espresso op het terras. Deden hun boodschappen op de markt.

    Loggia

    En dan nu een paar dagen in en uit lopen tussen de kunstschatten. gewoon. Alsof dat volkomen normaal is.
    Even om de hoek de marmergroeven van Carrara bezoeken waar Michelangelo (1475-1564, 8 jaar toen hij zijn moeder verloor) eigenhandig het marmer uitzocht voor zijn David.

    Nog een maand, en dan hoop ik mijn kopje koffie te kunnen drinken op de loggia van Corpo di Guardia.

  • | |

    Gat in je ziel: nieuw boek van Titia Liese nu te koop

    DoorTitia Liese

    Nieuw boek Gat in je ziel nu te koop

    Direct bestellen

    In haar nieuwste boek Gat in je ziel. Helen door schrijven deelt Titia Liese haar unieke kennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. In ruim 80 prettig leesbare blogs neemt ze je mee in haar ideëen, gedachten, invallen en alles wat in je op kan komen als je je bezig houdt met Verlaat Verdriet.
    Dit boek zet je aan het denken.
    Vult gaten voor je.
    Zet deuren voor je open.
    Geeft betekenis.
    Inspireert je.
    Neemt je mee naar volgende stappen in je proces.
    De vele treffende illustraties en citaten van beroemde Verlaat Verdriet-ers vullen de blogs prachtig aan.
    Een boek om te hebben. Om op je nachtkastje te leggen. Of om in je tas te stoppen, zodat je het altijd bij je hebt.

    Blog Ik had het niet willen missen

    Voor mijzelf is het inmiddels jaren geleden dat het gebeurde. De dag waarop ik zonder directe aanleiding door me heel voelde gaan ‘Ik had het niet willen missen’.

    Ehhh, wat had ik niet willen missen?

    Het duurde even voor ik me realiseerde wat ik dan precies niet had willen missen.

    Want wat ik niet had willen missen was het verlate rouw- en veranderproces waar ik in vele jaren voor die dag doorheen was gegaan.

    Dat proces dat ik honderdduizend maal honderdduizend maal heb vervloekt.

    Dat ik heb gehaat.

    Dat me elke keer als ik dacht ermee klaar te zijn weer naar beneden sleurde.

    Dat proces waar maar geen einde aan leek te komen.

    Dat me keer op keer bang maakte.

    Boos. Verdrietig. Wanhopig.

    Dat me keer op keer naar een einde deed verlangen.

    Of naar het einde.

     

    Ik lijk wel gek

    Van dat proces voelde ik ineens ‘Ik had het niet willen missen.’

    Ik lijk wel gek. Of misschien ben ik wel gewoon gek geworden.

     

    Ik had het niet willen missen

    En toch: steeds weer hoor ik het Verlaat Verdriet-ers zeggen die hun proces helemaal zijn aangegaan. ‘Ik had het niet willen missen.’

     

    Uit: Gat in je ziel. Bladzijde 14

    Bijzonderheid

    De hele opbrengst van het boek Gat in je ziel. Helen door schrijven stellen de makers van dit boek Titia Liese en Stephanie Braggaar ter beschikking aan Stichting Verlaat Verdriet voor bijzondere projecten.

    Bestellen

    Meer boeken van Titia Liese

    Gids voor Verlaat Verdriet
    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
    Teruggaan, om verder te kunnen
    Herinneringsboek Moeder
    Herinneringsboek Vader