• | | |

    Jong ouderverlies: voorbeelden van complicerende factoren

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet-ers tellen meestal vanaf de datum waarop hun ouder stierf. Op die dag veranderde hun leven. Voorgoed. Ze vergeten nog wel eens dat voorafgaand aan het overlijden van hun ouder gebeurtenissen kunnen hebben plaatsgevonden die van – grote! –  invloed zijn op wat er voor, tijdens en na het overlijden van je ouder met je gebeurt. Dat kunnen complicerende gebeurtenissen zijn uit je eigen leven, vanaf je geboorte tot het moment waarop je ouder overleed. Dat kunnen ook trauma’s zijn uit het leven van je ouders. Van je grootouders. Van je voorouders.
    In deze blog deel ik een aantal van deze ervaringen uit mijn Verlaat Verdriet-praktijk.

    Voorbeelden

    Ziekbed

    Je ouder is langdurig ziek geweest. Eigenlijk heb je niet anders meegemaakt. Totdat je ouder overleed heb je op moeten groeien in een huis waarin ziekte, verval en dood altijd aanwezig waren. De ouder die bedoeld was om voor jou te zorgen werd steeds meer zorgafhankelijk. Aanpassen was voor jou dagelijkse kost. De dood van je ouder heeft een enorm gat geslagen in je bestaan. Tegelijkertijd waren er gevoelens van opluchting.

    Geboortetrauma

    Jouw geboorte is een traumatische ervaring geweest. Zowel voor jou, als voor je moeder. Als gevolg daarvan is er iets misgegaan in de wederzijdse hechting. Zowel bij jou, als bij je moeder. Er is altijd een een kloof geweest tussen jullie, die jullie niet hebben kunnen overbruggen. Dan, nog voor je 10e jaar, overlijdt je vader door een noodlottig ongeval. Vanaf nu ontbreekt de ouder aan wie jij je gevoel van veiligheid ontleent.

    Wees geworden

    Jouw moeder verloor in haar jeugd haar beide ouders door overlijden. Haar ontwrichte jeugd bezorgde haar vervolg-trauma op vervolg-trauma. Dan ontmoet ze de man die jouw vader zal worden. Bij hem voelt ze zich veilig. Geborgen. Ze bloeit op. Dan overlijdt je vader plotseling. Niet alleen jij verloor voor je 10e je vader. Ook het leven van je moeder stort op dat moment in. Voorgoed. De automatische piloot in haar zorgt voor je. Emotioneel is ze nooit meer beschikbaar voor jou.

    Verlies van status

    Het werk van je vader is zijn lust en zijn leven. Ook uiterlijk draagt hij de kenmerken van zijn status. Zijn werk brengt met zich mee dat hij vaak langdurig afwezig is. Je ouders besluiten dat je vader werk zoekt dichter bij huis, bij het gezin dat ze willen stichten. De arbeidsmarkt is slecht. Hij moet genoegen nemen met een baan zonder status. Het werk past hem slecht. Hij sluit zich in zichzelf op. Wordt eenzelvig. Drinkt steeds meer. Steeds vaker komen uitbarstingen voor. De situatie wordt steeds meer onveilig. Jij en je moeder beschermen elkaar. Dan overlijdt je vader na een kort ziekbed.

    Fout in de oorlog

    Als peuter verlies je plotseling je moeder. Binnen een jaar heeft je vader een nieuwe vrouw. En jij een nieuwe moeder. De situatie is zoals hij is. Zo is jouw jeugd. Totdat je je, naarmate je ouder wordt, ervan bewust wordt dat je niet met je vader over gevoelens kunt praten. Ieder gesprek over gevoel kapt hij af. Botweg. Hoe meer jij het probeert, hoe meer hij de deur dichtsmijt. In je verlate rouwproces ga je op zoek naar familiebanden. Dan ontdek je dat je vader kind is geweest van ouders die fout zijn geweest in de oorlog.

  • | |

    Lampje: een heel bijzonder boek

    DoorTitia Liese

    Lampje

    …….‘Misschien. Dat deed je moeder ook nooit, koken.’
    Dat weet Lampje nog best.
    Haar vader kijkt weer naar de horizon, waar een laatste restje zon in zee zakt. ‘Ik, eh…’ zegt hij en schraapt zijn keel een paar keer. ‘Ik mis haar zo heel verschrikkelijk.’
    ‘Ik ook,’ zegt Lampje. ‘Maar ze is er soms ook nog gewoon.’
    ‘Wat bedoel je?’ Haar vader kijkt haar verbaasd aan.
    ‘Dat ik ‘r hoor praten in mijn hoofd.’
    ‘Em? Serieus? Wat zegt ze dan?’
    ‘Dat je nou eens op moet schieten.’
    ‘Ik? Waarmee?’
    Lampje haalt haar schouders op. ‘Dat weet ik ook niet precies.’
    Augustus kijkt in de verte en denkt na. Dan knikt hij en kijkt haar aan met de blik die ze zo goed kent. Maar hij zegt niks.
    Dat het hem spijt, denkt Lampje. Maar hij kan het niet zeggen. Geeft niet…..

    Boek

    Ik weet het. Bij een boekbespreking hoor je niet de plot van het boek te verklappen. Maar hier, op deze plek, doe ik het toch (bijna). Verlaat Verdriet-ers onder mekaar, zeg maar. En: ik verklap toch niet het hele plot.

    Avonturen

    Lampje, die eigenlijk Emilia heet, is een meisje van 11 dat haar moeder is verloren. Achter is gebleven met een drankzuchtige vader, die schaamteloos misbruik maakt van haar loyaliteit.

    Na een ongeval op zee wordt Lampje door haar vader aangewezen als de schuldige van dit ongeval. Lampje wordt ‘uit huis geplaatst’. Komt terecht in het grote zwarte huis dat, naar horen zeggen, een monster herbergt.
    In dit huis komt Lampje in grote avonturen terecht. Avonturen die gaan over Liefde. Over moed. Die gaan over jezelf durven zijn. Voor jezelf staan. Over je ‘anders’ voelen. Anders zijn. Over vriendschap. Loyaliteit. Over vijandigheid. Opofferingsgezindheid. Over de moed om, steeds opnieuw, dat te doen waar je het meest bang voor bent.

    Echt

    Een heel bijzonder boek, dat je meeneemt in alle avonturen van Lampje.
    En de plot: die heb ik echt niet helemaal verklapt.

    Annet Schaap

    Meer over Annet Schaap

    Bestellen

    Annet Schaap: Lampje

     

  • | | | |

    Verlate rouw: ons perspectief

    DoorTitia Liese

    Perspectief op kinderen

    ‘Kinderen zijn zo flexibel.’
    ‘Onderschat de veerkracht van kinderen niet.’
    ‘Kinderen passen zich gemakkelijk aan.’

    Je kent deze waarderende uitspraken vast wel. Observaties van buitenstaanders. Perspectieven van volwassenen op kinderen. Op ons, de kinderen die in hun jeugd hun ouder(s) verloren door overlijden.
    ‘Veerkracht?’ vraag je je af. ‘Gaat dat over mij?’

    Perspectief op volwassenen

    ‘Zit je daar nou nog mee?’
    ‘Hoe lang is dat nu al geleden?’
    ‘Je bent er in blijven hangen.’

    Je kent deze niet-waarderende uitspraken ook vast wel. Observaties van buitenstaanders. Perspectieven van volwassenen op volwassenen. Op ons, Verlaat Verdriet-ers die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren.
    Ze doen je pijn. Ben je er echt in blijven hangen?

    Perspectief op onszelf

    Waar het in een verlaat rouwproces ook – en eigenlijk vooral – om gaat is het perspectief dat wij op onszelf hebben. Onze waardering voor onszelf. Ons vermogen van onszelf te houden. Geduld te hebben met onszelf. Liefdevolle aandacht te hebben voor onszelf. Onszelf te omarmen. Oneindige liefde te hebben voor onszelf. Onszelf te laten weten dat we onvoorwaardelijk aanwezig mogen zijn.

    Vandaag deelde een Verlaat Verdriet-ster een mooie tekst met me. Op mijn beurt deel ik hem graag met jou.
    Margreet: dank je wel voor dit mooie perspectief.

    As traumatized children
    we always dreamed that someone
    would come and save us.
    We never dreamed that it would,
    in fact, be ourselves, as adults.

    Lezen

    Titia Liese
    Teruggaan om verder te kunnen

    Zien

  • | | |

    Verlate rouw: wees geworden – en dan…..

    DoorTitia Liese

    De vader van twee zusjes (12 en 14 jaar) is een jaar geleden onverwacht overleden. De zusjes zijn met hun moeder in het vertrouwde ouderlijk huis blijven wonen. De moeder van de zusjes heeft op een avond – bij een glaasje wijn – gekscherend tegen een buurvrouw gezegd: ‘Als mij wat overkomt, zorg jij dan voor mijn dochters?’

    Beide vrouwen hebben niet voor mogelijk gehouden dat na de eerste ramp van het overlijden van de vader van de zusjes ook hun moeder jong zou kunnen sterven. Maar het gebeurt. Een jaar later overlijdt ook de moeder van de zusjes. Als gevolg van een verkeersongeval.

    Belofte

    De buurvrouw vindt dat ze haar belofte voor de zusjes te zorgen na moet komen. De zusjes verhuizen naar het huis en het gezin van de buurvrouw. Alle goede bedoelingen ten spijt loopt het allemaal uit op een rampzalige situatie. Niemand hield er serieus rekening mee dat dit werkelijk zou kunnen gebeuren.

    De zusjes – pubers – moeten zich – tegen hun zin – aanpassen aan de cultuur van het gezin van ouders die ze nauwelijks kennen. De pleegouders en hun kinderen moeten zich aanpassen aan twee nieuwe gezinsleden. Twee pubers, die allebei helemaal geen nieuwe ouders willen. Helemaal geen nieuw broertje. Helemaal geen nieuw zusje. Twee meisjes van 14 en 16. Die gewoon hun eigen huis willen. En hun eigen ouders.