• | |

    Kennismaken met Casa Matilde

    DoorTitia Liese

    Op maandag 26 augustus 2024 vertrek ik, met een zwaar hart, naar Codiponte. Een zwaar hart, omdat ik afgelopen voorjaar me genoodzaakt voelde te stoppen met mijn project op het pleintje van CodiponteCastello. Honderdduizend gedachten en gevoelens zijn sinds die tijd door me heen gegaan. Nu moet ik naar Codiponte om daar, samen met Maartje en Davide, te onderzoeken op welke manier ik het project kan stoppen. Zonder meer schade aan te richten dan nodig is.

    Reis en aankomst

    Ik vertrek bijtijds met de trein uit Nunspeet naar Eindhoven Airport, om onderweg niet in tijdnood te komen. Om acht uur, het begint al te schemeren, landt het vliegtuig op Pisa Aeroporte. Spannend, dacht ik in de weken voor vertrek, om in donker naar een plek te rijden waar ik op dat moment eigenlijk liever niet naar toe zou willen gaan.

    Maar zoals al de hele reis het geval is voel ik me ontspannen. Mijn huur-Panda en ik rijden de rit naar Codiponte alsof we beiden de stal al ruiken. Als ik in Codiponte bij de brug aankom staan Maartje en Davide me met open armen en welgemeende zoenen op te wachten. M’n bezwaarde hart voelt de verlichting van deze hartelijke ontvangst.

    Casa Bodoni

    In de week die ik in Codiponte verblijf heeft Maartje – door onverwachte familie-omstandigheden – minder gelegenheid voor gesprek dan we aanvankelijk hadden gedacht. Maar eigenlijk voelt het goed om een week door te brengen in Cypres, het gastvrije huisje dat deel uitmaakt van de Concia. Opnieuw ga ik door veel gedachten en gevoelens. Maar vooral voelt het goed om daar te zijn. Te voelen wat Codiponte met mij doet. En zo nu en dan tijd te hebben om, samen met Maartje, te praten over ons project. En de gevolgen van mijn besluit het project Casa Bodoni te stoppen.

    Lezing in de kerk

    Op zaterdagavond staat een lezing, door een kunsthistoricus die Maartje kent, gepland in de pieve – de kerk – van Codiponte. We spreken af samen te gaan. Maartje en ik. Een lezing van een kunsthistoricus. Over de geschiedenis van de pieve. In het Italiaans. Dat is meer dan mijn kennis van het Italiaans aankan. Maar als Maartje naast me zit kan ik in ieder geval uitleg vragen.

    Maar je gaat wel

    Minder dan een uur voor aanvang van de lezing komt Maartje me vertellen dat ze onmogelijk mee kan gaan. Ik begrijp de onmogelijkheid en denk: oké, dan ga ik ook niet. Wat moet ik bij een lezing waar ik waarschijnlijk geen klap van versta.
    Twintig minuten voor aanvang van de lezing heb ik het gevoel dat iemand mij een liefdevolle duw geeft en tegen me zegt: ‘Maar je gaat wel’. Ik aarzel geen moment meer. Ga gauw douchen. Verkleed me. Loop snel naar de pieve. Ben op tijd (wat niet zo heel erg moeilijk is in Italië). Om vervolgens een stortvloed aan informatie over me heen te krijgen van een niet te stuiten spraakwaterval.

    Matilde van Toscane

    In de eerste tien minuten van de lezing toont de man een afbeelding die ik ken uit de kunstgeschiedenis. ‘Hé, Matilde van Canossa’ denk ik meteen. ‘Wat heeft zij te maken met Codiponte???’ Het is niet dat ik dat uit zijn woorden kan begrijpen, zo is het niet. Maar er gebeurt iets met me. Matilde van Canossa (= Matilde van Toscane) is een heel bijzondere vrouw geweest. Ze leefde in de twaalfde eeuw. Verloor op haar zesde haar vader. Heeft op een heel bijzondere manier haar sporen verdiend op godsdienstig en politiek gebied. Er gebeurt iets in me bij het zien van die afbeelding. Er opent zich iets heel bijzonders in me.

    Casa Matilde

    Na afloop van de lezing loop ik terug langs de rivier, naar m’n huisje Cypres. De avondzon verlicht Codiponte. Ik maak onderstaande foto en weet ineens heel zeker: Centrum voor Levensverhalen moet hier komen. Het hoort hier. Op deze plek in Italië. En het huis moet Casa Matilde gaan heten.
    De volgende dag deel ik met Maartje wat er met me is gebeurd. Dat het lijkt alsof een stem mij de opdracht heeft gegeven: Centro Biografico – Centrum voor Levensverhalen – hoort hier. En de naam is Casa Matilde.

    De weg van liefde

    Eind september vertrek ik opnieuw naar Codiponte. Onder meer voor onze schrijf-retraite De weg van liefde. Mijn hart voelt zich verlicht. Ik kijk er naar uit weer naar deze bijzondere plek te gaan. Naar Maartje en Davide. In Codiponte.

    Lees meer

  • | | |

    Gestolen herinneringen: Volkskrant 27 januari 2014

    DoorTitia Liese

    Gestolen herinneringen

    Ik gun dit alle nabestaanden’ zegt de 82-jarige Edouard de Jongh, als hij thuis in Brussel de vulpen in ontvangst neemt van de vader die hij nooit heeft gekend. Verzetsman Alphonse de Jongh werd opgepakt in 1941. Na zijn deportatie ontbrak van hem ieder spoor. Edouard zocht zijn leven lang naar informatie. Hij haalt de vulpen uit het envelopje, kijkt er lang naar. En zegt dan: ‘Dit beschouw ik na tachtig jaar als een cadeautje van mijn vader.’

    In de Volkskrant van dit weekend, 27 januari 2024, lees ik een groot artikel over herinneringen van mannen en vrouwen die in de Tweede Wereldoorlog omkwamen in Neuengamme. Neuengamme was een groot concentratiekamp, gelegen in de buurt van Hamburg. Verzetsmensen werden gedeporteerd naar dit kamp. Maar ook bijvoorbeeld de mannen die willekeurig werden opgepakt bij de razzia in Putten op 1 oktober 1944, als vergelding voor een omgebrachte hoge Duitse officier.

    Afgelopen herfst deed een Verlaat Verdriet-ster mee aan de Verlaat Verdriet-workshop. Nu 80 jaar, 16 maanden toen haar vader werd opgepakt na verraden te zijn door een collega. Gedeporteerd naar Neuengamme, en daar gestorven door mishandeling, ondervoeding en uitputting. Ik ben getuige van haar grote verlangen om meer te weten te komen van haar vader. Over haar vader. Haar toewijding gedurende de workshop. Haar inspanningen na de workshop om in brieven aan haar vader haar vader dichterbij te brengen. Zich weer verbonden te kunnen voelen met de vader die ze nauwelijks heeft gekend.

    Nabestaanden

    Het artikel in de Volkskrant is een groot artikel. Een beschrijving van de inspanningen die zijn geleverd om bezittingen die gevangenen in moesten leveren, maar die daar indertijd nauwkeurig zijn geadministreerd, te bezorgen aan nabestaanden voor zover nog te vinden. Een ring. Een foto. Of een portemonnee.
    Ik lees wat het met nabestaanden doet om 80 jaar na dato een teken te krijgen van het bestaan van iemand die heeft geleefd. Die betekenis heeft gehad. Van wie de vroege dood levenslang invloed heeft gehad op de levens van de mensen die na hun zijn gekomen.

    Delen

    Als gewoonlijk kan ik niet de link naar dit artikel met je delen. Maar als het je interesseert, probeer dan het artikel te pakken te krijgen.
    Wat ik hier wel met je kan delen is het bewijs van de hardnekkige misvatting dat je een ingrijpend verlies moet verwerken, achter je moet laten en door moet gaan met je leven. Een zo ingrijpend verlies is een verlies voor altijd. Een verlies dat levenslang invloed heeft.

    ‘Gisteren is de portemonnee van mij grootvader aangekomen. Het is een onooglijk en lelijk ding, maar wel een van de laatste dingen die hij in handen heeft gehad. Het krijgt een ereplaats in mijn huiskamer.’

    Ontmoeting

    Wat ik ook voor jou, als Verlaat Verdriet-er, kan doen is je uitnodigen voor ons symposium voor Verlaat Verdriet-ers waar je kunt delen met ervaringsgenoten: Ontmoeting met Ap Dijksterhuis , op zaterdag 2 maart 2024.

    Lees meer

  • | |

    Misschien ben ik het wel…

    DoorTitia Liese

    We zitten samen op het terras van Villa le Muse in Codiponte. De deelnemers voor de schrijf-retreat De weg van liefde zijn aangekomen. Oktober 2021, de temperatuur buiten is heerlijk. Maartje Schonefeld, onze gastvrouw, vertelt over ‘het gele huis’: Villa le Muse. Hier wonen en werken we deze week. Maartje vertelt over haar leven met man en dochter in Codiponte. Over La Concia . De middeleeuwse ruïne die ze eigenhandig hebben gerestaureerd, nu B & B. Ze vertelt over Villa le Muse. Opnieuw een project dat ze zelf hebben gerestaureerd. Dat ze klaar hebben gemaakt om groepen, zoals de onze, te ontvangen.

    Rocca di Codiponte

    Ik ken het verhaal. Totdat Maartje vertelt over het nieuwe project waar zij en haar man Davide met een paar mensen aan werken. Op de Rocca di Codiponte. Aan de voet van de ruïne van wat ooit een groot, middeleeuws kasteel is geweest. ‘Binnenkort start de restauratie van de ruïne. Een project van de overheid’. Ze vertelt over het samenwerkingsproject met vrienden om de verlaten huizen in het dorp te kopen. Ze te restaureren. Een nieuw leven te geven. ‘De huizen te redden’ zoals Maartje het uitdrukt. ‘We zoeken nog iemand die mee wil doen in ons project’ hoor ik Maartje zeggen.

    Misschien ben ik het wel

    ‘Misschien ben ik het wel’ hoor ik mezelf zeggen. Ik zie de verbazing op het gezicht van Maartje. En op de gezichten van de anderen. Maar vooral voel ik de verbazing in mezelf. Ben ik het echt die dit zegt? ‘Eerst deze week de rust, de stilte en de aandacht voor De weg van liefde. Daarna kom ik erop terug.’

    Lees en leef mee

    Ben je benieuwd naar onze avonturen op de Rocca di Codiponte? Lees, en leef mee. En als het zover is dat we gasten kunnen gaan ontvangen: van harte welkom!
    Rocca di Codiponte