• |

    Zonde & jammer: een praktijkvoorbeeld

    Soms zie je van afstand iets gebeuren waarin je niet op een goeie manier kunt ingrijpen, terwijl je graag iets had willen doen. Zo’n voorval kan in je rond blijven zingen. Zo ook bij mij.

    Een voorbeeld uit mijn praktijk

    Een aantal maanden geleden deed M. bij mij de basisworkshop Verlaat Verdriet. M. is nu rond de 40, en was 7 jaar toen ze haar moeder verloor. Gedurende de workshop werkte M. intens en toegewijd. Met name mijn uitleg over het belang van het innerlijk besluit en het verschil tussen het besluit Ik moet er af en Ik ga het aan kon M. goed doorvoelen. Ik ga het aan kon ze – ondanks alle verdriet dat ze voelde – met heel haar hart zeggen.

    Tantes & ooms

    Eén van de grote uitnodigingen tot heling is de uitnodiging ‘op zielsniveau’ het contact met je overleden ouder te herstellen. Je gaat als het ware een hernieuwd cont(r)act met je overleden ouder aan. Tantes & ooms opzoeken die je ouder (goed) hebben gekend maakt deel uit van die zoektocht. Niet altijd gemakkelijk, maar bijna altijd met een positief en hartverwarmend resultaat.

    Zo ging M. haar tante & oom opzoeken, ook al had ze jaren weinig contact met hen gehad. Dat was verwaterd na de dood van haar moeder. Ze werd allerhartelijkst ontvangen Wat lijk je veel op je moeder! Zowel tante als oom wilde graag over M.’s overleden moeder vertellen. M. genoot van alles wat ze (opnieuw) hoorde over haar moeder, maar huilde ondertussen een aantal keren flink. Duidelijk was te zien en te merken dat ze veel verdriet had om het vroege verlies van haar moeder en het gemis, dat ze al die jaren had weggestopt. Aan het einde van het gesprek zei tante tegen M.: Nou, nu moet je het verlies van je moeder een plaats geven in je leven. Je moet verder met je leven, naar de toekomst. Je moet er niet in blijven hangen, hoor.

    Tips voor tantes & ooms

    Beste tantes & ooms, denk alsjeblieft na voordat je een dergelijke opmerking maakt. Hoe begrijpelijk ook. Waarschijnlijk heb je te doen met je nicht/neef en het was al zo zielig dat zij/hij jong de ouder verloor. Je wilt haar/hem behoeden voor nog meer verdriet. Maar echt, tantes & ooms, doe dit alsjeblieft niet. Erken haar/zijn grote verdriet. Laat je nicht/neef weten dat zij/hij altijd welkom is. Dat je altijd bereid bent over haar/zijn overleden ouder te vertellen. Eén keer, tien keer, honderd keer. Zo vaak als zij/hij daar behoefte aan heeft. Een verlaat rouwproces heeft tijd nodig – soms (vaak!) veel tijd. En geduld. Aandacht. Zorg. Liefde. Je nicht/neef heeft tijd nodig. Geduld. Zorg. Aandacht. Liefde. Ook van jou. Naar alle waarschijnlijkheid is je nicht/je neef als gevolg van de vroege dood van haar/zijn ouder veel tekort gekomen. Geef haar/hem nu wat zij/hij nodig heeft. Dat is goede hulp bij rouw.

    Wees je ervan bewust dat je met je advies ‘er niet in te blijven hangen‘ het omgekeerde bereikt van wat je had willen bereiken.
    Zoals bij M. het geval is. M. besloot, naar aanleiding van het gesprek met haar tante: Ik moet verder. Ik moet niet meer achterom kijken. Ik moet naar de toekomst kijken. De opmerking van haar tante haalde een grote streep door het oorspronkelijke besluit van M.: Ik ga het aan is: Ik moet eraf geworden. Wat in de workshop in gang werd gezet, is (voor het grootste gedeelte) weer tot stilstand gekomen.
    Zonde & jammer.
    En onnodig! Een verlaat rouwproces heeft nu eenmaal een totaal eigen, specifieke, dynamiek. Tantes, ooms en nog heel veel meer andere mensen: het is belangrijk dat te weten en dat te erkennen.

  • | |

    Lief klein meisje……

    In verband met een Verlaat Verdriet-workshop zocht ik een dagboekje op waarin ik in de winter van 1998 regelmatig schreef.
    De volgende tekst van Emily Dickinson (1830-1886), die ik in dit dagboekje tegenkwam, wil ik graag met je delen:

    Ik voelde een splijten in mijn hoofd
    als was mijn brein gedeeld
    Ik probeerde het te maken
    voeg voor voeg
    maar kreeg het niet geheeld

    In hetzelfde boekje, dat ik vooral gebruikte om in contact te komen met het kind in mij – het meisje dat zes was toen haar moeder ziek werd en dat op haar achtste haar moeder verloor – schreef ik op 18 december 1998:

    Kom lief meisje
    voel je angst
    voel je verdriet
    voel hoe erg het is geweest
    voel hoe erg het voor jou is geweest.

    Kom
    ik houd je vast.

    Wij zijn één,
    samen zijn we krachtig
    samen zijn we sterk
    samen zijn we in staat dat enorme gat dat altijd weer in mijn leven komt te dichten.

    Kom meisje
    samen zijn we sterk.

    Kom meisje
    samen maken we een nieuwe basis.

    Kom meisje
    manifesteer je
    laat je zien.

    En op 31 december 1998

    Lief klein meisje
    Ik wil graag van je houden
    Ik wil je graag aaien
    Ik wil je graag opnemen in mijn leven
    Ik wil graag niet meer bang voor je zijn
    Ik wil graag je niet meer bang maken
    Ik wil graag je niet meer in een hoek drijven

    Ik wil je niet slaan
    Ik wil je niet vernederen
    Ik wil je niet angstig maken

    Kom bij me
    Laat me je vasthouden
    Laat me je verwarmen
    Laat me je beschermen

    Kom bij me zitten
    Dan kunnen we aan elkaar wennen

    Kom alsjeblieft

    Wacht!
    Ik kom naar jou toe. 

     

  • |

    Herinnering & bedding

    Op het moment dat een ouder overlijdt, verandert de wereld van het kind voorgoed. Niet alleen is de ouder lijfelijk definitief afwezig, ook de infrastructuur van het gezin verandert voorgoed. De dood van de ouder veroorzaakt een ruptuur, zowel in de binnenwereld van het kind als in de buitenwereld. Het kind valt als het ware uit zichzelf. Het leven van aanpassen en er het beste van proberen te maken (of juist in verzet gaan) heeft een aanvang genomen. Overleven. Flink zijn. Tanden op elkaar. Doorgaan. Ik red me wel. Ik doe het wel alleen. Ik heb niemand nodig.

    Het gevoel van afgescheiden zijn, van anders te zijn dan anderen gaat deel uit maken van de wereld van het kind en groeit mee naar volwassenheid. De afstand met de overleden ouder wordt groter en groter. Het gemis wordt een diffuus gevoel, waarvan de oorsprong zich niet meer gemakkelijk laat duiden.

    In mijn werk inspireer ik graag mensen een herinneringsboek aan de overleden ouder te maken.
    Het maken van een herinneringsboek – of een herinneringsdocument, zo je wilt – is een concrete manier van (ver)werken met een sterk helend vermogen. Het vraagt tijd, aandacht, geduld, doorzettingsvermogen, toewijding en liefde om zo’n proces te volbrengen.
    Weet dan dat het mooie en wonderbaarlijke van dit proces is, dat je al deze tijd, al deze aandacht, al dit doorzettingsvermogen, al deze toewijding en al deze liefde ook aan jezelf besteedt. Dan begrijp je de waarde van het maken van een herinneringsboek.

    Een herinneringsboek is het tastbare resultaat van je inspanningen, de geheelde verbinding met je vroeg overleden ouder verschaft je leven een nieuwe bedding.

    Concept-herinneringsboeken kun je gratis downloaden Herinneringsboeken

  • |

    Verbinden & vertrouwen

    Verbinden en vertrouwen zijn kernwaarden in het leven. Ieder mens – misschien een enkele pilaarheilige daargelaten – heeft het nodig zich verbonden te voelen: verbonden met andere mensen, verbonden met je omgeving, verbonden met jezelf, verbonden met het leven en vertrouwen te hebben: vertrouwen in andere mensen, vertrouwen in je omgeving, vertrouwen in jezelf, vertrouwen in het leven. En juist met verbinden en vertrouwen hebben veel Verlaat Verdriet-ers nogal eens problemen.

    De meeste Verlaat Verdriet-ers kwamen uit hele gewone gezinnen en waren veilig – dat wil zeggen ‘heel gewoon’ – gehecht in de tijd dat hun ouder overleed. Of waren op weg in een veilige en vertrouwde omgeving veilig gehecht te raken. Hechten hebben de meeste Verlaat Verdriet-ers dan ook wel geleerd. Veilig losmaken – losmaken is in vertrouwen leren loslaten – daarentegen niet. Met als gevolg dat Verlaat Verdriet-ers in veel gevallen de grootst mogelijke moeite hebben los te laten (en dat in een tijd waarin loslaten de toverformule voor het oplossen van welk probleem dan ook lijkt te zijn!).
    De vroege dood van je ouder betekende ook – en misschien wel vooral – een breuk met vertrouwen. Vertrouwen in andere mensen. Vertrouwen in je omgeving. Vertrouwen in jezelf. Vertrouwen in het leven. Verliesangst tekent het leven van veel Verlaat Verdriet-ers. Wellicht ook dat van jou. Met als gevolg dat je een allesoverheersende behoefte aan controle hebt ontwikkeld, die een groot deel van je leven je handelen en je handelingen bepaalt en heeft bepaald.

    Vertrouwen en verbinden zijn kernthema’s van Verlaat Verdriet. In de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet onderzoek je onder meer je vermogen om je te verbinden en te vertrouwen en krijg je handvatten aangereikt die je helpen je vermogen om te vertrouwen en te verbinden te helen. Gedurende de jaartraining leer je – en ervaar je – hoe je aan (zelf)vertrouwen wint en hoe je je meer verbonden kunt voelen met andere mensen, met je omgeving, met jezelf en met het leven.