• | |

    De invloed van de magische leeftijd bij Verlaat Verdriet-ers

    DoorTitia Liese

    ‘Mijn moeder overleed toen ze 27 jaar was. Zelf was ik nog een kleuter. Ik ben er altijd van overtuigd geweest dat het geen zin had om iets te doen. Dat ik ook dood zou gaan op m’n 27e. Ik ben nu 39, en nog altijd verbaasd dat ik mijn moeder heb overleefd.’

    Mijn Verlaat Verdriet-werk was in de aller-verste verte nog niet aan de orde toen ik tijdens een cursus deze vrouw ontmoette. Voor het eerst hoorde ik iemand iets zeggen over het verlies van haar moeder. Ik was perplex. En nog veel perplexer toen ze iets zei wat me bekend voorkwam. Namelijk mijn angst dood te gaan op de leeftijd die mijn moeder had toen ze overleed.

    Borstkanker

    Een angst die bijvoorbeeld tot gevolg had dat ik nooit borst-controle deed, of liet doen. Die angst was te groot voor me. Mijn volwassen hoofd wist heel goed dat het belangrijk was om wel controle te doen. En dat je tegenwoordig niet meer per sé dood hoefde te gaan aan borstkanker, zoals met mijn moeder was gebeurd. Maar mijn kind-hoofd won het. Altijd. Dus ik deed het niet. Tot een van de huisartsen mij met klem aanraadde wel die mammografie te laten maken. Die keer won hij. Maar goed ook. Ik bleek borstkanker te hebben. ‘En ik ga hier niet aan dood’ was mijn eerste gedachte toen ik te horen kreeg dat er een tumor was gevonden in mijn borst. En dat is gelukt. Ondanks inmiddels drie keer borstkanker: ik ben er nog. En gezonder en fitter dan ooit.

    De magische leeftijd

    Je zult inmiddels hebben begrepen waar deze blog over de magische leeftijd over gaat. De leeftijd die je ouder had bij overlijden. De leeftijd die in je ziel gegrift staat. Die nog altijd invloed heeft op jou, en op jouw leven. Bijna alle Verlaat Verdriet-ers met wie ik heb gewerkt weten exact welke leeftijd de ouder had bij overlijden. De meeste van hen kennen die angst niet ouder te worden dan de ouder is geworden. Kennen die merkwaardige gevoelens van onrust in het jaar dat je ouder wordt dan je ouder is geworden. Ga ik het halen ouder te worden? Ga ik het wél redden? Kennen die merkwaardige gevoelens van opluchting als het gelukt is. Als je ouder bent geworden dan je ouder werd. De opluchting. Het gevoel eindelijk vrij te zijn. Bevrijd. Vrij-uit te kunnen leven.

    Je hebt gelijk

    ‘Dat heb ik nooit gehad’ zegt een van de Verlaat Verdriet-ers tijdens het radio-interview van lang geleden. De interviewster vroeg me naar kenmerken van jong ouderverlies. Ik noemde de magische leeftijd. ‘Nou nee hoor’, zegt de genoemde Verlaat Verdriet-ster. ‘Dat heb ik nooit gehad.’ Na afloop van het interview komt ze naar me toe. ‘Je hebt gelijk’ zegt ze. Je hebt echt gelijk. Ik heb me alleen nooit gerealiseerd dat het dat was.’

  • | | |

    Toch even in het gat kijken….

    DoorTitia Liese

    ‘Die beerput ga ik niet open maken. Want ik ben veel te bang voor wat daar allemaal in zit.’ ‘Ik durf niet in dat gat te kijken. Want ik ben veel te bang dat ik er in zal vallen, en dat ik er nooit meer uit kan komen.’

    Ik heb het gekend van mijzelf. Die angst voor de beerput. Die angst voor het gat. En ik hoor het steeds weer opnieuw van Verlaat Verdriet-ers.

    Uitnodiging

    En toch ga ik je nu uitnodigen met me mee te gaan. Toch eens in een gat te kijken. Daarvoor neem ik je graag mee naar Terschelling, waar ik me nu bevind. Nooit eerder heb ik Terschelling zo mooi meegemaakt als in deze week. September 2023. September-licht over een eiland dat – als gevolg van de vele regenbuien – er nog steeds een beetje nieuw uitziet. Mals is het woord dat steeds weer bij me opkomt. Het gras is voorjaars-groen. De bomen staan nog volop in blad. De temperatuur van het zeewater is midden-zomers. De luchten zijn ongekend helder, alsof de regen alle ongerechtigheden heeft meegenomen. De Waddenzee is de hele week al blauwer dan ik de Waddenzee ooit heb gezien, en verandert ’s avonds bij zonsondergang in een reusachtige abalone-schelp.

    De Streken

    Ik neem je mee naar De Streken, een kunstwerk dat jaren geleden deel uitmaakte van het Oerol-festival. Dat nu van voorjaar tot najaar aan de Waddendijk ligt als eerbetoon aan de oprichter van Oerol: Joop Mulder. Het mooie weer. De vrijwel wolkeloze hemel. De zonsondergangen. Elke avond opnieuw nodigen ze me uit te gaan kijken bij De Streken. Foto’s te maken. Op 30 augustus jl schreef ik in de blog De harmonie van de natuurlijke ordening over wat beelden met je kunnen doen.

    In deze blog neem ik je mee naar De Streken, zoals ik dit kunstwerk gisteravond in de avondzon zag.

     

    Zoals De Streken er van binnen uitzag.

     

    En wat ik zag als heel diep gat. Maar wat in werkelijkheid helemaal geen diep gat was, als je ziet – en begrijpt – hoe het in elkaar steekt. In werkelijkheid stond hier het water nauwelijks 50 centimeter onder de vlonder. En was het water tot de helemaal vlakke zeebodem nauwelijks 25 centimeter diep.

    Metafoor

    Deze ervaring wil ik graag als metafoor met je delen. Want zo kan het ook zijn met beerputten. Met gaten. En met angst. Als je jezelf kunt verleiden je angst te overwinnen en er in te kijken. Als je de moed opbrengt te onderzoeken hoe het in elkaar steekt. Te zien. En te begrijpen. Dan kan dat een heel bijzondere ervaring worden.

  • | | | |

    Kijken en voegen, kijken en voegen als een kameleon

    DoorTitia Liese

    Interview met Titia Liese compleet beschikbaar

    Voor ik voor komende week mijn werkplek verleg van Nunspeet naar Terschelling wil ik iets doen wat ik al van plan was. Namelijk het interview uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek van Joyce de Schepper met mij (Titia Liese) on line in z’n geheel beschikbaar maken. Een kwestie van zoeken in Documenten. Zoeken in mijn website. Om vervolgens tot de ontdekking te komen dat het interview in z’n geheel allang online beschikbaar is. Vergeten. Compleet vergeten. Dus is het een kwestie geworden van je erop attent te maken dat het interview online beschikbaar is. Mogelijk wist je dat al. Dan vertel ik je nu niets nieuws. Mogelijk wist je het niet. Dan kun je nu het interview niet alleen op papier in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek lezen, maar ook online. Ik nodig je in dat geval graag uit dat te doen. Of mogelijk heb je het interview in het verleden gelezen. En wil je de kennismaking nog eens vernieuwen. Ook in dat geval nodig ik je graag uit het te lezen.

    Citaat uit het interview

    Als een kameleon

    ‘Mensen van de meest uiteenlopende leeftijden komen naar de workshops. Van begin twintig tot ver in de zeventig. Maar de meeste mensen komen bij me als ze tussen de 35 en 55 jaar zijn. Wat blijkt is dat ze hun leven lang getraind zijn in kijken en voegen als een kameleon. Regelmatig geef ik workshops voor mensen met verlaat verdriet. Een van de dingen die bij verlaat verdriet een rol spelen is het slecht om kunnen gaan met grenzen. En dus amper weten wat de normale gang van zaken is. Je bent gewend om je aan te passen aan omstandigheden die niet goed voor je zijn. Dat is een tweede natuur geworden. Kijken en voegen, kijken en voegen als een kameleon in combinatie met het gevoel dat je steeds denkt dat het aan jou ligt; ìk ben niet goed bij mijn hoofd. En dan is de verwarring compleet als je iets zegt, want daarmee word je nog niet gehoord. Mensen denderen daar zomaar overheen en ook dat laat je dan weer zelf gebeuren. Ik laat zien dat je inzicht en regie kunt krijgen, dat het de moeite waard is om een stap te zetten en het proces aan te gaan.’

    Werkplek op Terschelling

    Met ingang van morgen – zondag 20 augustus 2023 – bevindt mijn werkplek zich – inclusief mijzelf – op Terschelling, tot en met zondag 27 augustus 2023. Daarna voorzie ik je met plezier weer van blogs en andere informatie.

    Interview van Joyce de Schepper met Titia Liese

    Interview met Titia Liese 

    Wie is Titia Liese

    Wie is Titia Liese

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

  • | | | |

    Adriaan van Dis in Volkskrant Magazine

    DoorTitia Liese

    De puzzel Van Dis is nog lang niet af

    Het was niet de bedoeling een ontroerend boek te schrijven over het zielige jongetje dat hij was. Toch is de jeugd van Adriaan van Dis nog in alles aanwezig – in zijn nieuwste roman én in zijn dagelijkse gedisciplineerde leven. De puzzel Van Dis is nog lang niet af.
    Adriaan van Dis (1946) was 10 jaar toen hij zijn vader verloor.

    Ik wil niet zielig gevonden worden

    ….‘Ja, ik ben een vrouwelijke man. Ik had ook een vrouwelijk vocabulaire door al die vrouwen om mij heen. Ik zei ‘ceintuur’. Pas later hoorde ik dat je ‘riem’ moest zeggen. En ik zei ‘blouse’, terwijl het bij een man overhemd heet. Al die rare mannenwoorden kende ik niet, want de man in huis vertrok toen ik 10 jaar was, door dood te gaan. Dus die vrouwenblik en al die andere vrouwendingen nam ik over…..’ 

    … ‘Ik vind het lastig om te leven. Een van de leuke dingen van mijn bezoek aan middelbare scholen is dat ik de jonge mensen vertel: jongens het leven is niet leuk. Maar er is iets aan te doen: harnas je. Lees boeken, dan begrijp je jezelf en andere mensen iets beter. Mijn boeken zijn mijn vrienden.
    Harnas je, is dat wel een goed advies?
    …….’Ja! Je moet je harnassen. Het leven is niet prettig. Mensen zijn niet aardig. Het is erg lastig om te leven. Je mag het vizier in je harnas wel openhouden, maar je moet je niet laten beschadigen en overdonderen.’ 

    Interview in Volkskrant Magazine

    Interview van Nathalie Huigsloot met Adriaan van Dis in Volkskrant Magazine van zaterdag 19 augustus 2023.

    Boek bestellen

    Naar zachtheid en een warm omhelzen