• | |

    Er zit een zwart gat in me

    DoorTitia Liese

    ‘Er zit een zwart gat in me’
    Het is minstens 40 jaar geleden. Ik volgde een opleiding tot Humanistisch Uitvaartbegeleider en moest iets over mezelf vertellen.
    Nog nooit had ik iets gezegd over dat zwarte gat. Tegen niemand. Nog nooit had ik het zelfs maar benoemd. Ineens was het er. Daar. Op dat moment werd ik me er volledig van bewust: er zit een zwart gat in me.

    Het zwarte gat

    De begeleidster van de cursus vroeg door. Ik vertelde dat ik jong mijn moeder was verloren. Ook een thema waar ik eigenlijk nooit over sprak. Althans niet over wat het voor mij betekende. Met niemand. ‘Wat apart’ reageerde ze. ”Het zwarte gat’: dat heb ik eerder horen zeggen door andere vrouwen die jong hun moeder waren verloren.’

    Bijeenkomst

    Op dat moment kende ze een paar andere vrouwen met deze ervaring. ‘Zullen we een keer een dag bij elkaar komen om het hier over te hebben? Kan bij mij thuis. Ik doe dit graag voor jullie, want het fascineert mij ook.’ Zo gezegd, zo gedaan. Wat een bijzondere dag. Voor het eerst van mijn leven ontmoette ik bewust andere vrouwen die jong hun moeder waren verloren. Die dat verlies – en de gevolgen van dat verlies – net als ik ervaarden als ‘een zwart gat.’

    Die dag

    Mijn bewustwording van het zwarte gat, en de impact die dat niet alleen op mij had maar dus ook op andere vrouwen die hun moeder jong verloren – die dag – is het begin geweest van het werk waarvan je kunt zeggen dat het mijn levenswerk is geworden: mijn Verlaat Verdriet-werk. Het zwarte gat heeft zich gevuld met kleur. Met leven.

  • | |

    Hoe blijf je overeind als je ouders er niet meer zijn?

    DoorTitia Liese

    Vanochtend kreeg ik een artikel toegestuurd uit het Brabants Dagblad van zaterdag j.l.

    Hoe blijf je overeind als je vader en moeder er niet meer zijn?

    Op zijn negentiende verliest jour­nalist Gijs van der Sanden (34) zijn vader en vier jaar later zijn moeder. Over zijn rouw schreef hij een boek: De dingen die je vergeet.

    Een plekje gegeven 

    Soms was het bijna alsof het nooit was gebeurd. Ik had mijn verdriet een ‘plekje’ gegeven, zei ik tegen mezelf

    Lange tijd dacht ik dat ik het verdriet van mijn ouders’ dood aardig had aanvaard, om in de termen van Kübler-Ross te blijven spreken. Ik kon een vinkje zetten achter alle fasen. Ik had gewenst dat het nooit was gebeurd, ik had geschreeuwd, ik had gedacht: misschien komen ze als door een wonder ooit weer terug. Ik had gehuild. En na verloop van tijd – haast zonder dat ik er erg in had – zette ik weer het vuilnis buiten, ging ik naar feestjes en schreef ik stukken voor de krant. Met vrienden en familie sprak ik nog maar zelden over mijn ouders. Soms was het bijna alsof het nooit was gebeurd. Ik had mijn verdriet een ‘plekje’ gegeven, zei ik tegen mezelf.

    Artikel BD

    Lees het artikel in het Brabants Dagblad

    Hoe blijf je overeind als je ouders er niet meer zijn?

    Boek

    Gijs van der Sande: De dingen die je vergeet

  • | |

    Verlaat Verdriet en de vicieuze cirkel van angst

    DoorTitia Liese

    Regelmatig maak ik het mee. Verlaat Verdriet-ers die contact met me opnemen. Per telefoon. Per mail. Of soms in een terloops gesprek.

    Vastgelopen

    Sommige van deze Verlaat Verdriet-ers hebben iets bij me gedaan. Ik ken ze. Andere Verlaat Verdriet-ers ken ik niet.
    Wat ze in die gevallen allemaal gemeen hebben is dat ze (weer) zijn vastgelopen. Verdrietig. Boos. Wanhopig. Angstig. Ontredderd. Ze hebben allemaal het gevoel dat ze (weer) iets zouden moeten ondernemen. In beweging komen. Doen.

    Contact

    We praten. Of mailen.
    Ik begrijp ze.
    We spreken af dat ze contact met me opnemen als ze hebben besloten (weer) een stap te zetten.
    ‘Ik wacht rustig af’ zeg ik dan. Of mail ik.

    In veel gevallen hoor ik daarna niets meer. Of voor lange tijd niets meer. Ze kunnen weer verder met hun leven (tot ze weer zijn vastgelopen).
    Nemen voor de zoveelste keer hetzelfde besluit ‘Het gaat weer goed met me. Laat maar. Ik ga er nu niet mee aan de slag (…………….ook al weet ik dat ik dat eigenlijk wel zou moeten doen…..).

    De vicieuze cirkel van angst

    Welk besluit neem jij als je voelt dat je (weer) bent vastgelopen? Kom je in beweging? Neem jij (weer) tijd om met je Verlaat Verdriet-thema’s aan het (ver)werk-werk te gaan?
    Of stap je – gewoontegetrouw – weer in de vicieuze cirkel van angst?

  • | |

    Wie was de vrouw die jouw moeder is

    DoorTitia Liese

    Het is zo gebruikelijk voor Verlaat Verdriet-ers om in de verleden tijd over je vroeg overleden ouder te praten. Je ouder is er inderdaad – al heel lang – niet meer. Maar je moeder was niet jouw moeder. Je moeder is jouw moeder. Jouw vader was niet jouw vader. Je vader is jouw vader. Voor altijd.

    Kantelmoment

    In een Verlaat Verdriet-proces kan dat een belangrijk, doorslaggevend, kantelmoment betekenen. Het moment waarop je je realiseert dat je moeder je moeder is. Ook al is ze er al heel lang niet meer. Dat je vader je vader is. Ook al is hij er al heel lang niet meer.

    Terugkomdag

    Zaterdag hadden we de Terugkomdag van de workshop van 4 weken geleden. Wat is er veel gebeurd bij de beide deelneemsters. Op hun eigen manier zijn ze allebei bezig hun moeder weer een plek te geven in hun leven. In plaats van verbonden te zijn met de ouder die is overleden, zoeken ze naar mogelijkheden om zich weer te verbinden met de ouder die heeft geleefd. De ouder die veel meer was dan ‘alleen maar’ jouw ouder.

    I walk with you mama

    ‘Ik luister keer op keer naar dit lied.’ vertelt een deelneemster. En elke keer huil ik. En elke keer voel ik me weer iets dichter bij mijn moeder komen.

    Zang: Anne Sofie von Otter
    Muziek: Benny Andersson
    Tekst: Bjorn Ulvaeus
    Luisteren: via You Tube

    I walk with you mama
    The path along the river
    We feed the swans
    We say hello to people that we meet

    I talk with you mama
    And I listen
    And I hear you say
    I’m sorry that I left you on your own this way

    I walk with you mama
    The park in autumn colors
    The sadness in the air
    As oak and marples shed their leaves

    I talk with you mama
    And I listen
    And I hear you say
    I’m sorry that I left you on your own this way

    Yes you should have stayed a bit longer
    Given me some more of your time
    Couldn’t even wait to say goodbey
    How could you be in such a frightfull hurry

    Leaving me with so many questions
    Having so much more love to give
    In a way I come to terms I know now
    Although it seems everywhere that I go now

    I walk with you mama
    A road that knows a yourney
    Retracing every footstep
    Every Sunday in the park

    I talk with you mama
    And I listen
    And I hear you say
    I’m sorry that I left you on your own this way.