• | |

    Als kind een ouder verliezen aan de dood

    DoorTitia Liese

    Als kind een ouder verliezen aan de dood is een absolute ramp. Een ramp van de eerste orde, met een grote diversiteit aan gevolgen. Gevolgen die je meeneemt in je verdere leven. Die je kunnen hinderen tot op de dag dat je besluit er iets mee te gaan doen.

    Zorgen en aanpassen

    Kinderen die een ouder verliezen aan de dood ontwikkelen angst. Ze worden bijvoorbeeld bang ook de andere ouder te verliezen. Dat betekent dat ze alert worden. Hyper-alert.  Ze gaan, op hun manier en met hun kinder-mogelijkheden, zorgen voor de overgebleven ouder. Als de andere ouder maar niet doodgaat. Ze passen zich aan om de overgebleven ouder maar geen last te bezorgen.

    Herinnering

    Uit mijn eigen leven herinner ik me dat ik als kind altijd ging kijken of mijn vader nog wel ademde. Lag hij na z’n werk even op de bank, dan ging ik snel kijken. In de vaste overtuiging dat hij ook wel dood zou zijn. Altijd weer de opluchting als ik zijn buik op en neer zag gaan. Gelukkig – hij is toch niet dood!

    Gewoonte

    Deze gewoonte deed zich niet alleen voor in mijn jeugd, maar deed zich ook voor tot ver in mijn volwassenheid. Lag mijn partner op z’n bank? Eerst kijken of hij nog wel ademhaalde. Opluchting. Gelukkig: hij doet het nog. Was hij niet in de kamer als ik bij hem kwam? Meteen de schok: die ligt dood (in de wc. In z’n slaapkamer. Noem maar op.)
    Ook nadat ik me ervan bewust werd wat ik aan het doen was, en waarom, bleef ik dat doen. Tot het langzaam weggesleten is. Vooral nadat ik om mezelf kon lachen: sh.t – ik heb het weer gedaan. Het is me weer overkomen.

    Lees meer

    Lees meer over de impact van jong ouderverlies en de talrijke gevolgen gevolgen die dat voor jou en je verdere leven kan hebben op deze website en in de boeken die Titia Liese heeft geschreven over Verlaat Verdriet Boeken bestellen

  • | | |

    Moederskind of Vaderskind

    DoorTitia Liese

    Moederskind of Vaderskind

    Hoe diep verborgen oordelen ook in je zitten – ze zijn er. En ze hebben invloed. Vaak veel meer invloed dan je denkt. Dat kan positieve invloed zijn. En dat kan negatieve invloed zijn. Juist de negatieve invloeden merk je vaak niet op (hooguit merk je dat je ergens boos over bent. Of verdrietig. Kwaad. Verontwaardigd. Angstig. Noem maar op. Zonder dat je goed begrijpt waar dat verdriet, die boosheid, die angst vandaan komen).

    Negatieve oordelen

    Ik moet daar vaak aan denken als het gaat over Moederskind en Vaderskind. Bestaat dat? Moederskind? Vaderskind? Een Moederskind. Een Vaderskind. ‘Ik was een Moederskind.’ ‘Ik was een Vaderskind.’
    Een niet onbelangrijk thema voor Verlaat Verdriet-ers!

    Wat is dat dan?

    Zelf denk ik dat je bij Moederskind van nature je diepste gevoelens van veiligheid ontleende aan je moeder. Je basale gevoel van veiligheid. Van geborgenheid.
    Dat je bij Vaderskind van nature je diepste gevoelens van veiligheid ontleende aan je vader. Je basale gevoel van veiligheid. Van geborgenheid.

    Gewoon. Zonder oordeel. Zoals het was.

    Oordelen

    Een Moederskind? Een Vaderskind? Moederskindje. Vaderskind. Voel je al een verschil terwijl je dit leest?

    Vaderskind kun je over het algemeen wel zijn. Of je nu een vrouw bent. Of een man. Dat kun je gewoon vertellen. Met een gevoel van trots. ‘Ik was een Vaderskind‘. Maar ook over Vaderskind bestaan negatieve oordelen.

    Maar een Moederskind? Hoe snel treden daarover oordelen in werking? Moederskind. Moederskindje? Papkindje? Vertel je dat als vrouw: ‘Ik was een Moederskind? Vertel je dat als man: ‘Ik was een Moederskind?

    Verlies van je ouder

    Voor een Verlaat Verdriet-er is het van belang je bewust te worden van de oordelen die bestaan over Moederskind en Vaderskind. Oordelen – die ook in jou zitten!

    Stel: je verloor je vader. Je was een uitgesproken Vaderskind. Dan verloor je ook de ouder aan wie jij je basale gevoel van veiligheid ontleende. Wat betekende dit voor jou? Wat betekende dit voor de relatie met je moeder na het overlijden van je vader?

    Stel: je verloor als kind je moeder. Je was een uitgesproken Vaderskind. Je vader verloor niet alleen zijn vrouw, je vader verloor ook zichzelf. Aan wie kon jij nog je gevoel van veiligheid ontlenen?

    Stel: je verloor je moeder. Je was een uitgesproken Moederskind. Dan verloor je ook de ouder aan wie jij je basale gevoel van veiligheid ontleende. Wat betekende dit voor jou? Wat betekende dit voor de relatie met je vader na het overlijden van je moeder?

    Stel: je verloor als kind je vader. Je was een uitgesproken Moederskind. Je moeder verloor niet alleen haar man, je moeder verloor ook zichzelf. Aan wie kon jij nog je gevoel van veiligheid ontlenen?

    Eer je vader en eer je moeder

    Eer daarom als Verlaat Verdriet-er je vroeg overleden vader. Zeker als je een Vaderskind was. Of je nu man bent. Of vrouw. Zoon bent. Of dochter.
    Eer daarom als Verlaat Verdriet-er je vroeg overleden moeder. Zeker als je een Moederskind was. Of je nu vrouw bent. Of man. Dochter bent. Of zoon.

  • | |

    Verlaat Verdriet-ers zijn gewone mensen….

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet-ers zijn gewone mensen…..
    die ongewone dingen hebben meegemaakt

    Denkend over de inhoud van het cursusboek-in-de-maak ROUW KENT GEEN TIJD realiseer ik me de verschillen in de verlies-ervaringen van Verlaat Verdriet-ers.
    Ongewone gebeurtenissen die de gewone kinderen die we waren overkwamen.

    Voorbeelden

    Ik noem een aantal voorbeelden:
    HET IS NIET GEWOON

    • als jong kind je ouder(s) te verliezen door de dood;
    • je vader te verliezen door de dood voordat je geboren bent;
    • op je 12e je ouder te vinden na de zoveelste zelfmoordpoging;
    • mede-inzittende te zijn van de auto waarin je ouders, je broertje en je zusje dodelijk verongelukten;
    • op je 14e de ‘moeder’ te worden van je broertjes en zusjes;
    • op te groeien met een ouder die elke keer opnieuw de boodschap krijgt: het is weer terug gekomen;
    • dat je ouder wordt vermoord;
    • er als volwassene achter te komen dat je jong overleden vader niet je biologische vader was;
    • seksueel misbruikt te worden door een gezinslid;
    • dat je ouder zelfmoord pleegt en daarvoor jouw speelgoed gebruikt;
    • op je 5e de man in huis te worden;
    • als jong kind getuige te zijn van de plotselinge onverwachte dood van je ouder;
    • op te groeien in een gezin waarvan een ouder ongeneeslijk ziek is, steeds meer zorg-afhankelijk wordt en overlijdt in je kindertijd;
    • dat je vader al een nieuwe relatie heeft terwijl je moeder worstelt met afscheid nemen;
    • als jong kind je ouder te verliezen door een medische fout;
    • als baby je moeder te verliezen bij je geboorte.

    Kinderen moeten leren dat de dood bij het leven hoort. Enig idee wat je zegt als het gaat om jong ouderverlies?

  • | | |

    Je bent jong en je rouwt wat

    DoorTitia Liese

    ………. Toen haar moeder overleed, dacht Lisanne van Sadelhoff (1989) als een typisch kind van haar generatie: er is vast wel een handboek met een helder stappenplan. Zodat ze rouwen snel van haar to-do-list kon schrappen. Guess what: dat was er niet.
    Wat er wel was: vrienden die zich prompt tot rouwdeskundigen ontpopten en haar liefdevol bombardeerden met wijsheden en clichés.
    Soms schrok ze van wat ze zeiden (‘Gelukkig heb je de herinneringen nog’), of was het simpelweg te pijnlijk (‘Ik hoop dat je moeder rustig is gestorven’ NEE!!!), een andere keer hielp zo’n opmerking haar juist de dag door te komen (‘Je moeder is elke traan waard’).

    Je bent jong en je rouwt wat 

    Verzoek

    Gisteren ontving ik de vraag van Lisanne van Sadelhoff om haar boek Je bent jong en je rouwt wat op mijn site te plaatsen.
    Aangezien ik vermoedde dat het boek van Lisanne vooral over recente rouw gaat aarzelde ik. Ik liet het haar weten.

    Er volgende een chatwisseling tussen Lisanne en mij over haar vraag en mijn aarzeling.
    De laatste chat van Lisanne gaf de doorslag. Ik besloot dat het o.k. is het boek van Lisanne te noemen. Bij deze!

    Vraag

    Dag! Ik heb een vraagje. Ik ben (ook) journalist en heb een boek geschreven over rouw na het overlijden van mijn moeder. Zelf was ik 26 toen ze ziek was, 27 toen ze stierf aan kanker, ze is 56 jaar geworden. Ik merkte dat de samenleving niet is ingericht op rouw, en op groot en langdurig verdriet zonder houdbaarheidsdatum. Daarom wilde ik graag dit boek schrijven, Je bent jong en je rouwt wat. Ik denk dat andere mensen er ook wat aan hebben. Het boek is nu drie weken uit, en ik hoor van heel veel lotgenoten dat ze er iets aan hebben. Zou je het op je pagina willen plaatsen? 

    Antwoord

    Dag Lisanne, mijn aanbod is gericht op volwassenen die in hun jeugd – jonger dan 20 jaar – een ouder hebben verloren. Vriendelijke groet, Titia

    Jonge doelgroep

    Dag Titia. Ik snap je! Ik denk juist dat het er goed bij past, omdat ik me op een jonge doelgroep richt. Scholieren.com heeft me bijvoorbeeld ook geïnterviewd, en ik kreeg heel veel reacties van tieners. Dus mocht je je bedenken: dan zou ik dat heel fijn vinden. En nu houd ik op met zeuren. Warme groetjes, fijne dag, Lisanne

    Nadenken

    Dag Lisanne, ik denk erover na. Je hoort van me. tot later,  Titia 

    Tijd

    Helemaal goed, Titia, neem je tijd, mijn boek loopt niet weg haha. Groetjes!

    Recente rouw en verlate rouw

    Weet je wat het is Lisanne, ik vermoed dat jij schrijft over recente rouw. Zelf probeer ik altijd weer mensen bewust te laten worden dat verlate rouw een totaal andere vorm van rouw is dan recente rouw. Maar als jij een mooi argument hebt om jouw boek te plaatsen, dan zal ik dat van harte doen. Laat maar weten.

    Punt

    Hoi Titia. Ja, ik snap je punt. Ik hekel in m’n boek wel de hedendaagse opvatting dat rouw op een gegeven moment ‘afgelopen’ moet zijn en omschrijf heel erg hoe rouw in verschillende vormen met je meegaat in het leven (althans; zo heb ik het ervaren). En ik omschrijf ook hoe er een nieuwe bulk oud verdriet en rouw om m’n moeder naar boven kwam toen m’n vriend het uitmaakte. Anyway; het is aan jou hoor! Fijne dag. Liefs Lisanne