• | | |

    Het verlies een plekje geven

    DoorTitia Liese

    ‘Rouw, of verdriet, moet je helemaal geen ‘plekje geven’, zoals iedereen altijd zegt.
    Het is een min of meer terloopse zin in het interview met Liesbeth Rasker (NRC 14 mei 2020). Ik wil daar graag iets over zeggen.

    Het een plekje geven

    ‘Je moet het een plekje geven.’ Hoe vaak wordt het niet gezegd over een verlies. Niemand die weet hoe je dat doet. Maar iedereen weet dat het moet. ‘Het een plekje geven.’

    In de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk had ook ik mijn moeite met dit cliché. Duh – een plekje geven? Wat een plekje geven? Hoe een plekje geven? En dan? Wat heb je dan gedaan? Is het zoiets als een stoel een plekje geven? Of een tafel? Gewoon opzij zetten? En verder met je leven?

    Biografie

    In de loop van mijn Verlaat Verdriet-werk ben ik steeds meer tot het besef gekomen dat de cliché ‘Het een plekje geven’ wel degelijk inhoud heeft. Hoe belangrijk het is het vroege verlies van je ouder(s) een plekje te geven. Namelijk een letterlijke plek in je biografie.

    Dat doe je bijvoorbeeld door

    • je overleden ouder(s) een plek te geven in je levensverhaal. Wie was hij? Wie was zij? En wie ben jij? Wat betekent je overleden ouder nu voor je in je leven als volwassene?
    • de dochter/de zoon te worden van de moeder/de vader die heeft geleefd. In plaats van alleen nog maar het kind te zijn van een ouder die is overleden;
    • als volwassene de gelijkwaardige te worden van je overleden ouder. Je kindperspectief te onderzoeken. Het kindperspectief los te laten;
    • je angst(en) in de ogen te kijken;
    • de overlevingspatronen die je hebt ontwikkeld te onderzoeken en te herwaarderen.

    Verwerken en helen

    Onderzoek wat goed is voor jou.
    Doe wat goed is. Voor jou.
    Geef je overleden ouder(s) een plek in je leven van nu.
    Geef het verlies – en de gevolgen van het verlies – een nieuwe plek in je leven.

    Je kunt het vroege verlies van je ouder(s) verwerken.
    Oude wonden kunnen helen.

    Maar dan moet je wel in beweging komen.

    Doen

    Lees in Doen wat Titia Liese je aan mogelijkheden biedt.

    Herinneringsboeken

    Ga op zoek naar wie de vrouw was die je moeder is: Herinneringsboek Moeder
    Ga op zoek naar wie de man was die je vader is: Herinneringsboek Vader

  • | | |

    Als je er niet over praat….

    DoorTitia Liese

    ‘Als je er niet over praat, is het alsof het er nooit is geweest.’
    In het weekend las ik deze zin in verband met de 4 mei herdenking.

    Als je er niet over praat, is het alsof het er nooit is geweest.
    Hoe waar is dit!
    Wat kunnen wij, Verlaat Verdriet-ers, hiervan leren?

    Als je niet praat over je overleden moeder, is het alsof ze er nooit is geweest. Is het alsof ze nooit jouw moeder is geweest.
    Als je niet praat over je overleden vader, is het alsof hij er nooit is geweest. Is het alsof hij nooit jouw vader is geweest.

    Pap, ik mis nog steeds jouw wel-te-rus-ten zoen

    Vanavond keek en luisterde ik naar het nationale herdenkingsprogramma op de televisie. En hoorde Simone Kleinsma zingen. Pap, kun je me horen.
    Ik deel het lied hier graag nog eens met je.

    Pap, kun je me horen?

    Laat de vlam van dit flakkerende kaarsje
    De nacht beschijnen net zoals jouw geest mijn leven heeft verlicht

    Pap, kun je me horen?
    Pap, voel me verloren
    Kun je me wel vinden in de nacht?
    Pap, mag ik je storen?
    Pap, kun je me horen?
    Kun je me wel helpen met m’n angsten?

    Honderdduizend ogen kijken neer, maar welke ogen zijn van jou
    Waar ben je nu, die hechte band tussen ons twee waar is die nou?
    Ik voel me jaren ouder, mijn leven lijkt veel kouder
    Mijn wereld minder zinvol, dan die was als toen met jou

    Pap, kun je vergeven
    Pap, m’n nieuwe leven
    Haast bij elke stap, voel ik verwijt
    Steeds in m’n gebeden
    Met mezelf gestreden
    Hopend op jouw raad met al jouw wijsheid

    Ik draag met me mee wat jij me leerde elk door jou gekozen boek
    Waar vind ik straks in wat ik las voldoende steun voor wat ik zoek
    Steeds leger zijn de straten en ik daar in verlaten
    De maan heeft minder glans en ook de zon schijnt niet als toen

    Pap, ik blijf van je houden
    Papa, dat vertrouwde
    Pap, ik mis nog steeds jouw wel-te-rus-ten zoen

    Read more: https://muzikum.eu/nl/123-804-147756/simone-kleinsma/pap-kan-je-me-horen-songtekst.html#ixzz6LVCspnr5

  • | | |

    Een plek in de workshop van 4-6 juni gratis beschikbaar

    DoorTitia Liese

    Deze workshop is inmiddels volgeboekt

    Basisworkshop Verlaat Verdriet

    In de basisworkshop Verlaat Verdriet van 4, 5 en 6 juni 2020 is een plek vrij gekomen. Deze plek stel ik met liefde gratis beschikbaar aan een Verlaat Verdriet-er die als gevolg van de corona-maatregelen inkomen is verloren. Zeeën van tijd heeft. En heel graag wil deelnemen aan een Verlaat Verdriet-workshop.

    Aanbod

    Gebruikmaken van deze mogelijkheid is niet helemaal onvoorwaardelijk, namelijk

    Je

    • verloor in je jeugd (voor je 20e) je ouder(s) door overlijden;
    • raakte als gevolg van de corona-maatregelen je inkomsten kwijt;
    • hebt geen partner met een eigen inkomen;
    • wilt heel graag deelnemen aan een Verlaat Verdriet-workshop.

    Aanmelden

    Deelname

    • Op volgorde van aanmelding;
    • Op basis van argumenten.
  • | |

    Als kind je beide ouders verliezen door de dood

    DoorTitia Liese

    Kinderen die een ouder verliezen aan de dood ontwikkelen angst. Ze worden bang ook hun overgebleven ouder te verliezen. Ik schreef er gisteren over in mijn blog https://verlaatverdriet.nu/2020/03/12/als-kind-een-ouder-verliezen-aan-de-dood/

    Verlies van beide ouders

    Voor een aantal kinderen is deze angst werkelijkheid geworden. Ze verloren hun beide ouders. Sommige kinderen verloren hun ouders na elkaar. Bijvoorbeeld door ziekte. Of de overgebleven ouder overleed als gevolg van zelfdoding. Omdat hij/zij het verlies van de partner niet kon dragen. Deze kinderen groeiden een aantal jaren op met hun overgebleven ouder in hun oorspronkelijke ouderlijk huis. Tot ook de overgebleven ouder stierf.
    Andere kinderen verloren hun beide ouders tegelijkertijd. In Nederland meestal als gevolg van een ongeval.

    Alles kwijt

    Kinderen die hun beide ouders verliezen raken alles kwijt. Hun ouders. Het huis waarin ze woonden. Hun vertrouwde omgeving. De school. Vriendjes en vriendinnetjes. In een aantal gevallen ook hun broertjes en/of zusjes.
    Ze kwamen terecht in een pleeggezin. Soms bij directe familie. Soms bij vrienden of kennissen van ouders. Of bij wildvreemde mensen.
    Ze gingen zwerven, omdat ze zich op geen enkele plek meer veilig konden voelen.
    In sommige gevallen bleven broers en zussen bij elkaar wonen in het ouderlijk huis. Een oudere broer en/of een oudere zus – die ook zelf beide ouders was verloren – kreeg de ouderrol toebedeeld.
    In sommige gevallen was er geen voorziening getroffen en bleef een kind (alleen) wonen in het ouderlijk huis (Ik verzin dit niet. Ook niet 2020).

    Nooit meer onvoorwaardelijk aanwezig kunnen zijn

    Niet meer leven in je vertrouwde gezinscultuur. Waar de dingen waren zoals ze waren, en gingen zoals ze gingen.
    Je aanpassen.
    Nooit meer onvoorwaardelijk aanwezig kunnen zijn.
    Altijd dankbaar zijn.

    Nog een paar vormen waarop je je overgebleven ouder kunt verliezen

    De overgebleven ouder

    • kan het verlies van haar/zijn partner niet verwerken en gaat disfunctioneren, bijvoorbeeld door emotioneel op een kind/de kinderen te gaan leunen;
    • kan haar/zijn opvoedtaken niet meer aan en laat het kind/de kinderen als opvoeder in de steek;
    • raakte aan de drank als gevolg van het verlies van de partner;

    Sommige kinderen ‘verloren’ hun overgebleven ouder aan een nieuwe partner.

    Overleven

    In je jeugd je beide ouders verliezen betekent dat je alles kwijt raakt wat je vertrouwd was. Leven is overleven geworden.