• | | | | |

    Niet meer leren reguleren, maar leren vertrouwen

    DoorTitia Liese

    Gisteren las ik een prachtig verslag van haar proces op de besloten Verlaat Verdriet-Facebookgroep. Zo mooi dat ik de schrijfster heb gevraagd of ik haar bericht ook open zou mogen plaatsen. Dat mag, onder haar nom-de-plume: Nova Vrij. Nova: dank je wel!

    Reguleren

    Vroeger moest ik mezelf redden door mijn gevoelens weg te stoppen. Nu mag ik ontdekken dat ik mezelf juist red door ze er te laten zijn. Het woord reguleren komt me inmiddels mijn nek uit. Reguleren… is dat niet wat ik mijn hele leven al heb gedaan? Vanaf jonge leeftijd heb ik geleerd mezelf te beheersen. Mijn gevoelens in te slikken. Mezelf klein te maken. Niet op te vallen. Mezelf steeds weer bij elkaar te rapen. Doorgaan. Overleven. Alles wat er binnen de muren van ons huis gebeurde, moest binnen de muren blijven. Er was geen ruimte voor mijn verdriet, mijn angst, mijn gemis of mijn boosheid. Ik leerde mezelf te reguleren omdat het noodzakelijk was om te overleven. Steeds weer. Mezelf herpakken. Emoties wegstoppen. Doorgaan.

    Overlevinsgstrategiën

    En nu, richting traumatherapie, hoor ik opnieuw woorden als window of tolerance en leren reguleren. Maar ik sla dit pad niet in om nog beter te leren reguleren. Dat kan ik al. Niet omdat iemand het mij heeft geleerd, maar omdat ik geen andere keuze had. Ik ben er een expert in geworden. En juist in dat stuk zit mijn trauma. Het voortdurende aanpassen. Het mezelf steeds weer bij elkaar rapen voordat iemand ziet wat er werkelijk gebeurt. Dat is geen heling. Dat is de overlevingsstrategie die mij altijd op de been heeft gehouden. Waarvan ik denk dat ik die nog altijd nodig heb. Voor mij zit de weg uit trauma niet in nog meer controle. Maar in het durven erkennen wat er werkelijk is. In het mezelf toestaan om te voelen. Om het er te laten zijn, zonder het direct te hoeven veranderen, oplossen of wegstoppen of er van weg te gaan. Gevoelens niet langer meteen wegwerken of beheersen, maar ze leren ontmoeten. Ze laten bestaan. Ze doorvoelen. Niet langer van mezelf weglopen, maar bij mezelf blijven. Want juist daar begint voor mij heling. Van daaruit kan er ook verbinding met een ander ontstaan.

    Boomstronk

    Toen ik door het bos liep zag ik een oude afgezaagde boomstronk. Het leven van die boom leek ooit te zijn gestopt. Dwars door de oude stronk heen groeide nieuw leven. Niet ernaast. Niet nadat de stronk verdwenen was. Juist vanuit dat wat ooit beschadigd was. Dat beeld voor mij de weg hieruit uit. Niet doen alsof de stronk er nooit is geweest. Niet proberen hem weg te halen. Maar ontdekken dat er, juist vanuit diezelfde plek, weer leven kan ontstaan. Ik hoef de hele weg niet te zien. Ik ken de weg niet. Alleen de volgende paar meter. En dat is genoeg. Genoeg om erop te durven vertrouwen dat ik dit mag voelen. Dat ik niet steeds hoef weg te bewegen van wat er is. Dat ik er niet in verdrink. En als het soms voelt alsof ik verdrink, weet ik inmiddels dat ik weer boven kan komen. Dat ik mezelf terug kan vinden. Vroeger moest ik mezelf redden door mijn gevoelens weg te stoppen. Nu mag ik ontdekken dat ik mezelf juist red door ze er te laten zijn.
    Net zoals dat jonge groen zich niet afvraagt of de oude stronk eerst moet verdwijnen. Het groeit eenvoudigweg verder, dwars door alles heen. Heling betekent voor mij niet dat de stronk verdwijnt. Heling betekent dat ik erop mag vertrouwen dat er, dwars door alles heen, weer leven kan groeien.
  • | | | | | | |

    Van truffel naar traumaboom

    DoorTitia Liese

    Van truffel naar traumaboom, of: hoe je van een chocoladetruffel terecht kunt komen bij een traumaboom

    Waar ben ik toch allemaal mee bezig? heb ik me de afgelopen maanden bij herhaling afgevraagd.

    Gefascineerd door de manier waarop in de vaste expositie Labyrinthia verleden en heden met elkaar worden verbonden bezocht ik kort na elkaar twee keer het Drents Museum om deze expositie te zien en te ervaren.

    Ons boek De kunst van het verbinden, waarin we tekst en beeld geven aan Verlaat Verdriet en de verschillende manieren waarop ervaringsgenoten hun proces hebben vorm gegeven. Dit project geef ik vorm in samenwerking met Annemieke. Ervaringsgenoot, communicatieadviseur, vaardig interviewer en auteur van artikelen.

    Een simpel appje in verband met de Psoas-spier greep me. De spier van de ziel. Zelfonderzoek, onderzoek en oefeningen zijn inmiddels dagelijkse kost voor me.

    Casa Matilda – Huis voor levensverhalen roept ons op om Verlaat Verdriet en verlate rouw te internationaliseren. Casa Matilda haar plaats te geven als internationale ontmoetingsplek rond levensverhalen, verlies en rouw. In samenwerking met Stephanie – mede vormgever van Verlaat Verdriet en verlate rouw en al sinds jaren mijn rechterhand  – en Ronald – ervaringsgenoot, IT-er en nog veel meer. Teksten van de website Verlaat Verdriet zijn inmiddels vertaald naar het Duits, Engels, Frans en Italiaans. Matilda Publishing House is al een tijd een feit. Een nieuwe website Casa Matilda is in voorbereiding.

    Een truffel met een verhaal

    Ik wil een ChocMatilda bedacht ik een paar weken geleden. Een eigen bonbon, als visitekaartje van het huis. Een huisbonbon, zeg maar. De bonbon moet worden gevuld met ingrediënten die al eeuwen deel uitmaken van de Lunigiana. Ik verdiepte me in het zelf maken van bonbons. Ik verdiepte me voor de zoveelste keer in het levensverhaal van een heel bijzondere middeleeuwse vrouw: Matilda van Canossa. En ik verdiepte me weer eens in specifieke producten uit de Lunigiana.
    ChocMatilda gaat een chocoladetruffel worden met canache van Lunigiaanse producten. In de vorm van de truffels zoals die sinds eeuwen worden gezocht en gevonden in de bossen van de Lunigiana.

    Een traumaboom met een verhaal

    En toen kwamen de gesprekken over Verlaat Verdriet en verlate rouw met twee vrouwen die ik al heel lang ken. Die elk op haar eigen manier van grote invloed is geweest op mijn Verlaat Verdriet-werk. Beide vrouwen had ik lange tijd niet gezien en gesproken. Eerst maandag met de ene, toen dinsdag met de andere. Alsof we elkaar gisteren nog spraken. En gepraat dat we hebben!
    Gisterochtend werd ik wakker. Op het moment dat ik mijn ogen opende wist ik het: er moet een Traumaboom komen. ‘Show, don’t tell’. De betekenis van dit gezegde heb ik altijd wel begrepen. Maar hoe visualiseer je thematiek die zo complex is – en zo gelaagd – als Verlaat Verdriet en verlate rouw. Nou: een Traumaboom. Komt eraan. Let maar op!

    Meer

     

  • | | |

    Symbolische verwerking van loyaliteit zonder intimiteit

    DoorTitia Liese

    Casa Matilda

    Het moet een huis worden voor levensverhalen, en het moet Casa Matilda heten. Matilda. De naam van de beroemde grootgravin van Toscane. Vorstin. Beschermster. Politica. Diplomate. Hoogontwikkeld. Autonoom. Legerleidster. Hervormster. Spiritueel gedreven. Geboren in 1046 in Mantua of Lucca. Overleden in Bondeno di Roncore in 1115. Zes jaar toen ze haar vader verloor door moord.

    Dochter van Beatrix van Lotharingen. Geboren rond 1016. Geboorteplaats onduidelijk. Overleden 1076 in Pisa. Elf jaar toen ze haar vader verloor, vijftien jaar toen ze ook haar moeder verloor. Vorstin. Bestuurster. Politiek stratege. Beschermster. Hervormster.

    Loyaliteit zonder intimiteit

    De twee vorstinnen, moeder en dochter – beiden jong hun ouder(s) verloren – onderhielden een complexe relatie. Enerzijds als gevolg van hun ervaringen symbiotisch, anderzijds diep gebroken. Loyaliteit zonder intimiteit.
    Door haar moeder gedwongen moest Matilda een huwelijk aangaan met haar stiefbroer Godfried van Lotharingen, zoon van de tweede echtgenoot van haar moeder. Matilda wilde dit huwelijk niet. Weigerde, maar haar moeder zette door. Volgens kerkelijk recht een incestueus huwelijk. De kerk verbood ‘consumering’ van het huwelijk. Desalniettemin kreeg Matilda een dochter die vervolgens kort na haar geboorte overleed. In 1076, na de moord op haar echtgenoot verliet Matilda Lotharingen om terug te keren naar Toscane. Na het overlijden van haar moeder, eveneens in 1076, nam ze de macht over van haar moeder om uit te groeien tot een legendarisch historische vorstin met grote invloed op de ontstaansgeschiedenis van modern Europa.

    Postume afrekening

    De stoffelijke resten van Beatrix werden bijgezet in de Dom van Pisa. Om – jaren later – opnieuw bijgezet te worden in een door Matilda gekozen sarcofaag met de verbeelding in relief van de Phaedra-tragedie. De Griekse tragedie over een verboden, incestueuze relatie tussen een vrouw (Phaedra) en haar stiefzoon. Over dwang. Verraad. Schuld.

    Complexe relaties tussen dochters en moeders

    Met grote regelmaat hoor ik in mijn Verlaat Verdriet-werk over complexe tot zeer complexe relaties tussen dochters en moeder na het overlijden van de vader c.q. echtgenoot. De relatie tussen Matilda en haar moeder kende vele lagen van complexiteit. Ze heeft wel een heel bijzondere manier gekozen om haar pijn, woede, frustratie en verdriet te verwerken.

    Lezen

    Zien

    Rouw kent geen tijd: Verbinding verbroken

  • | | | |

    Verlaat verdriet uiten in je moedertaal

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet-ers die bij mij deelnemen aan de basisworkshop Verlaat Verdriet of de basisworkshop Dubbel Ouderverlies komen van alle windstreken in Nederland. Van Noord naar Zuid. Van West naar Oost. Maar ook uit landen buiten Nederland. Meestal zijn dat Verlaat Verdriet-ers die in Nederland zijn opgegroeid, en als volwassene zijn vertrokken naar een buitenland. Ze komen naar mijn workshop om in hun moedertaal te werken aan het vroege verlies van hun ouder(s), en de levenslange impact van dat verlies in hun jeugd.
    Andere Verlaat Verdriet-ers zijn geboren in het buitenland en opgegroeid bij niet Nederlandstalige ouders. Hun moedertaal is dus een andere taal dan het Nederlands.

    Jeugdherinneringen

    Verlaat Verdriet gaat altijd over verlies van je ouder(s) in je kindertijd. Dus ook over jeugdherinneringen.Verlaat Verdriet-ers die zijn geboren in Nederland, en hier zijn opgegroeid komen naar Nederland om bij mij in hun eigen moedertaal – en in hun eigen oorspronkelijke cultuur – te kunnen werken.
    Verlaat Verdriet-ers die niet van origine in Nederland zijn opgegroeid krijgen van mij altijd de ruimte die ze nodig hebben om zich in hun moedertaal te uiten. Met name bij schrijfuitnodigingen. Altijd weer merk ik dat het voor hen belangrijker is die ruimte te krijgen, dan dat ik alles begrijp wat geschreven wordt en gezegd. De uitnodiging om dan alsnog woorden te vinden om in het Nederlands te vertellen wat verteld wil worden geeft altijd een mooie extra dimensie aan het geven van betekenis.
    Een verrijkende en soms hilarische ervaring, ook voor de andere deelnemers. Evenals voor mijzelf als begeleider van de workshops.

    Uitnodiging

    Hulpverleners: geef Verlaat Verdriet-ers de ruimte betekenis te geven aan het vroege verlies van de ouder(s) in de eigen moedertaal.
    Het zal jullie beiden verrijken.

    Lees meer

    Basisworkshop Verlaat Verdriet en basisworkshop Dubbel Ouderverlies