• | | | |

    Ik houd heel veel van geraniums

    Ja, zelf houd ik heel veel van geraniums. Zeker de hartstochtelijk rode en roze kleuren van de bloemen liggen me nauw aan het hart. Waarom deze planten ooit terecht zijn gekomen in de suffe Nederlandse uitspraak ‘Achter de geraniums zitten’ is me een raadsel. Waarom je als oudere medemens voor de keuze wordt gesteld al dan niet ‘achter de geraniums’ te gaan zitten is me een nog veel groter raadsel. En waarom niet alleen (70+)-leeftijdgenoten, maar ook jongere niet-leeftijdgenoten mij er steeds weer attent op maken dat ik al een aardig eind richting ‘UITGANG’ ben opgeschoven is me helemaal een raadsel. Want ja: ook ik ken ‘pijntje hier, pijntje daar’. Maar ondertussen is mijn leven vol van nieuwe perspectieven, en avontuur.

    Een waaier van ervaringen

    Bijvoorbeeld het verschijnen van de nieuwe versie van mijn boek Teruggaan om verder te kunnen op 8 september a.s. ‘Titia, jij mag zeggen hoe je de presentatie wilt hebben’ zei de uitgever een paar weken geleden tegen me. ‘Nou, geen borrel-met-nootje-met-praatje-in-zaaltje’ zei ik terug. ‘Maar hoe wel: dat weet ik nog niet.’ Inmiddels weet ik het wel. Ik wil een serie podcasts onder de titel ‘Een waaier van ervaringen‘. Gesprekken met Verlaat Verdriet-ers die samen met mij terug zijn gegaan om verder te kunnen. Komende woensdag vindt het eerste gesprek plaats, dat op 8 september klaar moet zijn voor gebruik. Mijn plan voor een doorgaande serie podcasts staat nog in de steigers. Maar bij dezen laat ik je alvast weten: ze komen er aan!

    Geraniums

    Wat de geraniums betreft: er staan 2 potten op de tafel voor mijn raam. Ik zit er graag achter. In m’n huiskamer. Te werken aan mijn toekomstige Verlaat Verdriet-plannen.

  • | | |

    Onze zelfgenezing: blog geschreven door Bert Pekelder

    Een paar dagen geleden stuurde Bert Pekelder mij de blog Unsere Selbstheilung die hij plaatste op zijn site. ‘Wil jij de blog lezen en mij laten weten wat je ervan vindt?’ vroeg Bert me aan de telefoon. Ik las de blog in het Duits, en dacht onmiddellijk: deze blog wil ik graag in het Nederlands vertalen en ook op mijn site plaatsen. Zo gedacht, zo gedaan. Ik vertaalde de blog, legde mijn Nederlandse versie ter autorisatie voor aan Bert. ‘Prachtig vertaald’ appt Bert me zojuist. ‘Kun je zo gebruiken’.

    Onze zelfgenezing

    Onze zelfgenezing lijkt een verborgen weg in een betoverde wildernis. Het is vergelijkbaar met de weg van Hans en Grietje, de odyssee van Odysseus of met de Liefde met een hoofdletter. Deze omstandigheden verdrijven ons van huis en haard. We weten niet wat we tegen zullen gaan komen. Of, en wanneer, we ooit de uitweg vinden. We weten niet waar dat zal zijn, en of de wereld die we dan tegenkomen nog hetzelfde zal zijn. Maar bovenal weten we niet wie we dan zelf zullen zijn, hoe we dan zullen zijn. En dat beangstigt ons misschien nog wel het meest van alles.

    Het onderstaande verhaal suddert al meer dan een half jaar in me. Vandaag wist ik ineens hoe ik het kan vertellen en dat doe ik hiermee.

    Pleeggezin

    Als het passend is, neem ik in de Verlaat Verdriet-workshops die ik in Duitsland geef de vrijheid om ook mijn eigen ervaringen en problemen in te brengen. Ik ben geen therapeut. Daarom mag ik dat doen, geloof ik. In de workshop van november 2021 gebeurde iets heel onverwachts. Ik vertelde over het pleeggezin waar mijn broertje (14) en ik (16) werden ondergebracht nadat mijn moeder overleed. Deze familie bleek totaal niet geschikt te zijn voor deze ‘onderneming’. Het echtpaar woonde met beide eigen kinderen in een klein rijtjeshuis, en had zelf verstopte psychische problemen. De vader was fanatiek religieus, en zo gebeurde het dat zich na ongeveer twee jaar naast psychisch geweld ook fysiek geweld voor ging doen. De gevolgen hiervan hebben mij altijd heel erg dwars gezeten. 

    Zelfstandig

    Monika, een deelneemster aan de Verlaat Verdriet-workshop die zelf twee jongens heeft geadopteerd, reageerde spontaan en zonder een blad voor de mond te nemen: ‘Oh, zo zou men dat tegenwoordig helemaal niet meer doen. Kinderen in de leeftijd die jullie hadden hebben zich al veel te ver ontwikkeld. Opnemen in een pleeggezin functioneert dan eenvoudigweg niet meer. Tegenwoordig kunnen ze zelfstandig, met begeleiding, wonen.’

    Een stortvloed aan mogelijkheden

    Dat opende voor mij een stortvloed aan mogelijkheden, gevoelens en beelden en het bood me ook een verklaring voor hoe het was gegaan bij ons. Het was te verwachten geweest. Hoe anders zou mijn leven, en dat van mijn broertje, verlopen kunnen zijn? En hoe anders hadden we ons dan ontwikkeld? Hoe hadden we dan samen onze rouw kunnen verwerken? Hoe?

    Alternatief verleden

    Kort na deze Verlaat Verdriet-workshop opende zich in mijn fantasie een alternatief verleden. Ik begon een gemeenschappelijke woning in te richten voor mij en mijn broertje Oscar. Ik stelde me dat huis voor. Stelde me voor hoe veilig we daar hadden kunnen zijn. Hoe we daar samen vrij zouden kunnen zijn. Daar met elkaar spraken. Hoe ik Oscar vertelde dat we het samen zouden redden, en ik er altijd voor hem zou zijn. En hij voor mij.

    Volwassen persoon

    Ik begon, als volwassen persoon, met ons beiden te praten. Me om ons beiden te bekommeren. Het verleden werd bevrijd uit een verstarring, veranderde. En daarmee veranderde ikzelf ook.

    In beweging komen

    Daar komt bij dat ik, sinds vier maanden, voor het eerst weer alleen woon. Het was me meteen duidelijk dat mijn innerlijke proces zich in de werkelijkheid manifesteerde. Ik begon me om mezelf te bekommeren, waarmee ik in mijn visioen al was begonnen. Ik voelde in mijn lijf hoe oude verstarring in beweging kwam. En dat gebeurt nog steeds.

    Peter Levine

    Alle soorten van gevoelens dienen zich daarbij met grote heftigheid aan. Ineens ben ik geen observerende buitenstaander meer van mijn visioen, maar bevrijd ik me werkelijk in het donkere woud. Ik probeer mijn weg daar in te vinden en dat doet in golven verschrikkelijk pijn. Een wervelstorm rukt bomen uit. Alles wervelt op. Peter Levine schrijft in zijn boek De tijger ontwaakt hoe belangrijk het is je lijf van binnenuit te voelen en dat helpt echt. Ik jog en zwem meer dan ooit tevoren.

    Niet alleen, wel zelf

    Langzamerhand verschuift mijn focus op mijn verleden, op waar ik vandaan kom, naar binnen in het woud en naar de stappen die ik in het nu op deze weg zet. Stap voor stap. Vaak is het eigenlijk eerder een woestenij. Een bergtop. Drijfzand. Een fakir-bed. Een schip dat omringd wordt door Sirenen. Ik ben niet alleen, maar deze weg moet ik wel zelf gaan.

    Mijn eigen Zelf

    Ik word me er pijnlijk van bewust hoe onsamenhangend en onvolledig mijn innerlijke Zelf is. Hoezeer ik het tot nu toe bij anderen heb gezocht. Hoezeer ik op andere mensen heb gebouwd om deze onvolledigheid te compenseren. En vandaag werd het me ineens duidelijk: deze woning die ik voor mij en mijn broer had ingericht, dat ben ik zelf. Dat is eigenlijk mijn eigen Zelf, dat geheeld en volledig wil worden. Ikzelf ben dat huis. Ik ben die wildernis. Ik ben heel benieuwd wat het volgende zal zijn wat ik tegen ga komen.

    LEES MEER

  • | |

    Een verlangen dat onstilbaar lijkt te zijn

    Een verlangen dat onstilbaar lijkt te zijn

    Stel je voor. Het is ±1920. Je bent een meisje. Vier jaar. Je moeder is overleden. Je vader kan de zorgen voor het gezin dat achterblijft – jij en je beide zusjes – niet dragen. Vier jaar ben je. En jij moet naar het weeshuis.

    Weeshuis

    Je vader en je zusjes leven verder. Zo goed en zo kwaad als dat gaat. Je vader vindt een nieuwe vrouw. Maar jij moet in het weeshuis blijven. Je groeit daar op. In dat weeshuis.
    Wat zou je graag op willen groeien in een gewoon gezin. Met je moeder. Je vader. Je zusjes. Zondags wandelen langs de boulevard. Slingeren aan de hand van je ouders. Een ijsje eten. Ja – het liefst van alles zou je op zondag een ijsje willen eten. Met je moeder. Je vader. Je zusjes. Zo ziet voor jou het ideale leven eruit. Iets totaal anders dan waarin jij je staande moet zien te houden. De hardheid van dat weeshuis. De eenzaamheid. Verlangen naar wat ook jouw thuis was. Verlangen naar geborgenheid.

    Dochter

    Stel je voor. Het is ± 1980. Jouw moeder is de dochter van het meisje uit het weeshuis. Aan alles voel je dat er iets niet klopt bij je moeder. Altijd angst. Maar waarvoor? Altijd  paniek. Maar waarvoor? Altijd afstandelijk. Maar waarom? Altijd alles onder controle houden. Maar waarom? Altijd lijkt ze iets van jou te verlangen. Maar wat? Waarom?

    Verlangen

    Je voelt een altijd aanwezig verlangen in je moeder. Maar waarnaar? Een verlangen dat onstilbaar lijkt te zijn. Wat is het? Waar gaat dat over? Gaat dat over dat ijsje? Dat ijsje op zondag? Op de boulevard? Slingeren aan de hand van je moeder? Van je vader? Staat dat ijsje symbool voor een doorgegeven verlangen naar de geborgenheid van een gezin?

    Lees meer

  • | |

    Zoveel soorten van verdriet

    Zoveel soorten van verdriet
    ik noem ze niet.
    Maar één, het afstand doen en scheiden.
    En niet het snijden doet zo’n pijn,
    maar het afgesneden zijn.

    Trauma en ruptuur

    Trauma = wond
    Ruptuur = inscheuring of verscheuring

    In het proces van verlate rouw bij Verlaat Verdriet is het van belang te onderzoeken wat het vroege verlies van je ouder(s) bij je teweeg heeft gebracht. Hoe ziet die wond er uit bij jou? Is er sprake van een oppervlakkige verwonding die al genezen is? Of is er sprake van een desastreuze breuk, die tot op de dag van vandaag een rol van betekenis speelt in je leven? Een breuk die vraagt om tijd, zorg en aandacht om alsnog te kunnen helen?

    Niet elke ruptuur betekent trauma

    Niet in alle gevallen hoeft het vroege, onomkeerbare verlies van je ouder(s) trauma te hebben veroorzaakt die tot in je volwassenheid je leven beïnvloedt. Mogelijk zijn de omstandigheden in je vroege jeugd zodanig geweest dat uit dit verlies geen psychologisch trauma is ontstaan.

    Ben je jong je ouder(s( verloren, dan ben jij in de eerste plaats de aangewezen persoon om hier iets van te vinden. Mogelijk verloor je jong je ouder(s) en zeg je over jezelf: ‘Ik heb geen Verlaat Verdriet. Verlaat Verdriet gaat niet over mij.’
    Maar…
    Mogelijk trekken je naasten uit je dagelijkse gedrag andere conclusies. Bijvoorbeeld omdat ze je controle-dwang ervaren. Of ze maken je angst- en paniekaanvallen mee. Mogelijk ervaren je naasten dat jij je nooit helemaal geeft. Dat je nooit helemaal aanwezig bent. Of dat je juist nadrukkelijk wel altijd aanwezig bent.
    Misschien zeggen ze onder elkaar: ‘Ach, die is nu eenmaal zo’, omdat ze de thema’s van Verlaat Verdriet niet kennen. Jouw eigenschappen niet relateren aan het vroege verlies van je ouder(s). Ze zien als karaktertrekken, in plaats van als eigenschappen die zijn ontstaan als gevolg van het vroege verlies van je ouder(s).

    Niet elk trauma betekent ruptuur

    Trauma’s kunnen in een mensenleven op veel manieren worden veroorzaakt. Lang niet alle trauma’s worden veroorzaakt door een ruptuur. Jong ouderverlies door overlijden is een van de vele manieren waarop trauma kan ontstaan.

    Ben je jong je ouder(s) verloren door de dood, dan kan het belangrijk zijn bij jezelf te onderzoeken welke wond het verlies van je ouder(s) bij jou heeft veroorzaakt. Is er sprake van een (oppervlakkige) wond die allang genezen is? Of is er sprake van een diepe kloof? Een afgescheiden zijn? Een diepe kloof, die niet te overbruggen lijkt te zijn? Die er altijd voor zorgt dat je in de overleefstand staat?

    Sotto Voce

    Lees het gedicht van Vasalis.

    • Wat zegt dit gedicht jou?
    • Wat zegt dit gedicht over jou?

    Zoveel soorten van verdriet
    ik noem ze niet.
    Maar één, het afstand doen en scheiden.
    En niet het snijden doet zo’n pijn,
    maar het afgesneden zijn.

    Nog is het mooi, ’t geraamte van een blad,
    vlinderlicht rustend op de aarde,
    alleen nog maar zijn wezen waard.

    Maar tussen de aderen van het lijden
    niets meer om u mee te verblijden:
    mazen van uw afwezigheid
    bijeengehouden door wat pijn
    en groter wordend met de tijd.
    Arm en beschaamd zo arm te zijn.

    M. Vasalis
    1909-1998
    Dichters en psychiater

    Lezen

    Verlaat Verdriet )Ver)Werkboek
    Tips voor mensen in je omgeving (Hoofdstuk 18).

    Kijken

    Video: Rouw kent geen tijd
    Recent verlies 
    Jong ouderverlies