• | |

    Het stiefmonster

    DoorTitia Liese

    Het stiefmonster

    ‘Ik ben 53 jaar. Toen ik 1,5 was overleed mijn moeder. Mijn vader had al snel een nieuwe vrouw. Zij wilde geen kinderen, maar was hevig verliefd op mijn vader. Mij moest ze op de koop toenemen. Ik heb haar altijd het stiefmonster genoemd. Ik wil graag meedoen aan de workshop.’

    Enige jaren geleden werd ik, een paar dagen voor de start van een Verlaat Verdriet-workshop, gebeld. Ik werkte toen nog op lokatie, in groepen van rond de 12 deelnemers. Er was nog plaats. ‘Je bent welkom’, zei ik tegen haar.

    Welkom

    ‘Ik moet je nog wel iets vertellen’, zei ze vervolgens. ‘Vorige week heb ik een zelfmoordpoging gedaan. Het was de bedoeling dat die zou slagen.’
    Na deze mededeling aarzelde ik. Kan dat? Kan iemand zo kort nadat ze haar leven wilde beëeindigen meedoen aan een groep? Kan dat voor de groep? Ik moest een besluit nemen. Waar zou deze vrouw anders terecht kunnen met haar Verlaat Verdriet-thema’s? Ik besloot dat ze mee kon doen. ‘Je bent welkom’.

    Nieuwe familie

    Een paar dagen later start de workshop. Ze is gekomen. Een prachtige vrouw, die zichtbaar in welstand leeft. Gebracht door een prachtige man. Haar man. De vader van haar 3 kinderen.
    We werken die dagen in een hele bijzondere groep. Een groep die haar totaal opneemt. Waarin ze welkom is. Waar ze helemaal deel van uitmaakt. ‘Jullie zijn mijn nieuwe familie. Zo voel ik het en wat ben ik daar gelukkig mee.’
    De groep komt na de workshop nog een paar keer bij elkaar. Toch komt een aantal jaren later het bericht dat ze is overleden. Alsnog. Door zelfdoding.

    Stief(-)

    Vaak heb ik nog gedacht aan de naam die deze Verlaat Verdriet-er de tweede vrouw van haar vader gaf.
    Stiefmonster.
    Andere namen voor stiefmoeders kende ik al.
    Stiefloeder.
    De heks.
    Of, aanmerkelijk vriendelijker, Stiefje.

    Stiefmonster.
    Wat een pijn.
    Wat een verdriet.
    Wat een eenzaamheid zit opgesloten in dat woord.
    Dat woord van deze vrouw. Voor wie het leven te zwaar werd om te leven.

  • | |

    Leven in de schaduw van zelfdoding

    DoorTitia Liese

    Leven in de schaduw van zelfdoding

    Mogelijk verloor je in je jeugd je ouder als gevolg van zelfdoding.
    Mogelijk deed je ouder verschillende pogingen tot het definitieve einde daar was.
    Een dreiging die overal in zat. Die constant aanwezig was.

    Ook als je weg was, was er altijd de vraag: hoe vind ik haar/hem als ik weer thuiskom?
    Mogelijk was jij degene die je ouder na haar/zijn dood vond.
    Leven in de schaduw van zelfdoding.

    Onveilig

    Altijd was er die onveiligheid. Dat tekort aan geborgenheid. Niet alleen door de dreiging die uitging van de ouder die een einde maakte aan haar/zijn leven. Ook je andere ouder kon niet naar behoren functioneren. Ook je andere ouder raakte aangetast door de (langdurige) situatie.
    Je paste je aan.
    Je probeerde zo weinig mogelijk overlast te bezorgen.
    Je ging zorg dragen voor jouw ouder(s), in plaats van de zorg te krijgen die jij als kind van je ouder(s) hoorde te krijgen.
    Gevoelens van schaamte, machteloosheid, verdriet, boosheid, schuld gingen deel uitmaken van je leven.

    Taboe

    Met wie kon je praten over wat er bij jou thuis gebeurde?
    Waar moest je heen?
    Naar wie kon je toe?
    Wie ving jou op?
    Wie zag wat er bij jou thuis gaande was?
    Wie zorgde er voor jou?

    Schaduw

    Wat betekende het voor jou dat je ouder de verantwoordelijkheid voor de pogingen tot zelfdoding in jouw schoenen schoof? Niet alleen omdat jij dat zo voelde of dacht, maar omdat dat in de werkelijkheid gebeurde.
    Uit ervaring kan ik hier iets over zeggen. In mijn geval was het de tweede vrouw van mijn vader die in ernstige mate suïcidaal was. De ‘schuld’ kreeg ik wel in mijn schoenen geschoven.
    Ik weet waarover ik praat als ik het heb over de dreiging.
    De onveiligheid.
    De beschuldiging dat het aan jou ligt.
    Uit ervaring kan ik zeggen: bevrijd je van die last.
    Kom uit de schaduw van de zelfdoding gvan je ouder.
    Nu.
    Het is tijd voor je.

    Belast

    Tot op de dag van vandaag kun je je belast voelen met de gevolgen. Niet alleen door het verlies van je ouder, maar ook door de wijze waarop je ouder overleed.
    Een last die niet thuishoort op jouw schouders.

    Last

    Het was niet jouw schuld dat je ouder het leven niet meer aankon.
    Het is niet jouw schuld dat je ouder ervoor koos uit het leven te stappen.

    Bevrijden

    Het leven en het lijden van je overleden ouder was haar/zijn verantwoordelijkheid.
    Toen.
    En nu.
    Zoek hulp bij het je bevrijden van deze ondragelijke last die jou verhindert voluit te leven.
    Van deze last die niet op jouw schouders hoort.

    Je bent het waard!

  • | | | | | | | |

    Zelfdoding door een ouder 1

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    ‘Veerkracht?
    Verkracht!’

    Veerkracht

    We zitten aan tafel tijdens de workshop te praten over het gemak waarmee tegenwoordig gepraat wordt over veerkracht. Ik haal de woorden aan van bijzonder hoogleraar gecompliceerde rouw Jos de Keijzer in een interview. Dit interview stond een kleine twee jaar geleden in het Algemeen Dagblad. Aanleiding was het auto-ongeval in Belgie (Nederlands gezin op weg naar vakantiebestemming), waarbij twee jonge kinderen hun beide ouders verloren. ‘We moeten de veerkracht van kinderen niet onderschatten’, aldus deze Jos de Keijzer.

    Verkracht

    ‘Veerkracht? Ik voel me verkracht’, zo reageert P. tijdens ons gesprek aan tafel. P. verloor jong zijn moeder als gevolg van zelfdoding.
    Aan de eerste jaren van zijn leven bewaart P. goede herinneringen. ‘Een gewoon kinderleven’. Rond zijn tiende jaar verandert zijn moeder in een zichtbaar en ervaarbaar depressieve vrouw. Verschillende opnames volgen. ‘Geen idee waar ze dan was. We gingen een keer op bezoek, maar waar dat was? En wat dat was?’
    ‘Een rusthuis’, werd er gezegd. Maar wat was een rusthuis? Wat deed ze daar? Waarom was ze daar?
    Als zijn moeder thuis was, moest P., zo jong als hij was, altijd opletten. Waar was ze? Wat deed ze? Verschillende keren was ze weg. ‘Dan moesten we haar zoeken. Bijvoorbeeld bij het kanaal.’

    Onveiligheid

    Onduidelijkheid.
    Onveiligheid.
    Chaos.
    Altijd alert zijn.
    Voor je moeder zorgen, in plaats van dat zij er voor zorgt dat jij veilig op kunt groeien.

    Grensoverschrijdend gedrag

    Als kind leven in een huis met een ouder/opvoeder die regelmatig dreigt met zelfdoding en/of regelmatig probeert zich het leven te benemen.
    Je staande zien te houden in deze vorm van grensoverschrijdend gedrag door een ouder.
    De laatste poging van zijn moeder is gelukt.
    Na dagen werd ze gevonden, in het kanaal.

    ‘Veerkracht?
    Verkracht, zul je bedoelen!’

  • | | | | | | | |

    Mijn moeder was niet gek

    DoorTitia Liese

    Van diverse kanten kreeg ik de tip in verband met de NPO-televisie uitzending De Wandeling van zaterdag 6 december 2014. Ik geef de tip graag aan je door.

    Dagboeken

    20 jaar lang verhuist journaliste Mirjam van Biemen (39) de dagboeken van haar overleden moeder met zich mee, zonder er ooit een blik in te durven werpen. Nu ze zelf de leeftijd heeft bereikt, waarop haar moeder zelfmoord pleegde, besluit ze een persoonlijke zoektocht naar haar moeder te beginnen. “Wie was ze, wat hield haar bezig en was ze slachtoffer van het huisvrouwensyndroom?”

    Huisvrouwensyndroom

    Een syndroom uit de jaren ’70 waarbij vrouwen ernstig leden onder hun saaie en weinig uitdagende huisvrouwenbestaan, waarbij ze zich nutteloos, eenzaam en onzeker voelden en vaak ook depressief werden.
    “Hoe kwam mijn moeder als gefrustreerde huisvrouw in een negatieve spiraal terecht?” Mirjam duikt in de zielenroerselen van haar moeder Rieneke, die in 1983 overleed in een inrichting in Wassenaar.

    Mama wil weg

    In de radiodocumentaire ‘Mama wil weg’, die op 14 december 2014 op NPO Radio 1 wordt uitgezonden, schetst Mirjam met interviews met familieleden, vrienden en oude buren het beeld van een moeder die helemaal niet gek was maar juist heel bijzonder.
    In haar oude dagboeken en koffers ontdekt ze de diepste wens van haar moeder die zij nooit heeft bereikt, maar haar dochter onbewust wel.

    De Wandeling

    Arie Boomsma wandelt met Mirjam van Biemen in Westduinpark in Den Haag.

    Tip

    Voor het maken van een herinneringsboek / herinneringsdocument kun je de concept-herinneringsboeken Herinneringsboek Moeder / Herinneringsboek Vader downloaden. Deze E-herinneringsboeken geven je structuur bij het maken van een herinneringsdocument.