Doorgaan? Doodgaan?

Gepubliceerd op dinsdag
Beantwoorden

Een paar lege dagen in mijn agenda – om even niet veel te doen. Althans: er valt wel wat te doen, maar daarvoor heb ik wel het een en ander te overwinnen. Ik moet met mijn boek Terugaan, om verder te kunnen aan het werk. Ik moet weer contact opnemen met Marieke, de vormgeefster. Ik moet contact leggen met een drukker. Ik moet zorgen dat het boek op 17 september a.s. beschikbaar is. Ik kan dat niet meer uitstellen. Het moet echt. Maar wat vind ik het vreselijk om weer in de tekst van Teruggaan, om verder te kunnen te duiken. Dat allemaal nog eens door mijn handen te laten gaan. Tekst die al drie jaar grotendeels klaar is. Sta ik er nog wel achter? Kan dat zo in boekvorm gezet worden? Moeten er nog veranderingen komen? Welke veranderingen? Waarom heb ik het mezelf aan gedaan twaalf boeken te gaan schrijven. Al zijn ze allemaal van enigszins bescheiden omvang: het moet wel allemaal geschreven worden. De grafisch vormgeefster moet weer aan het werk. De boekvormgeefster moet weer aan het werk. Ik moet weer aan het werk. Wat is dat toch, deze innerlijke drive, die altijd weer de kop opsteekt en waarschijnlijk pas tevreden is als ik de hele Amor Fati-reeks, in alle twaalf kleuren en met alle twaalf illustraties op de voorzijde, in mijn handen houd. Die drive die dan waarschijnlijk al weer de volgende plannen klaar heeft liggen. Doorgaan? Doodgaan? Daar heb ik helemaal geen tijd voor! Ik voel weer het besluit dat ik ooit als kind heb genomen: ik word 92. Maar ja! Doorgaan dus. Denken. Bellen. Denken. Praten. Denken. Beslissen. Denken. Afspraken maken. En eigenlijk wil ik het niet. Maar aller-eigenlijkst wil ik het wel.

Luisteren

Gepubliceerd op zaterdag
Beantwoorden

De individuele workshop van afgelopen week verliep goed, ondanks de zware verkoudheid van deelnemer M. Gisteren naar Groningen geweest om samen met Els de biografische cursus Op verhaal komen verder vorm te geven. We maken er een mooie cursus van! Vanavond was H. hier met zijn M., zijn vrouw. H. is de huisarts met wie ik op 13 mei j.l. het gesprek heb gehad over borstkanker en nabehandelingen of niet. Ik vind het fijn hem nogmaals te kunnen bedanken voor de mogelijkheid die hij mij heeft geboden. Ik ben me er weer eens te meer van bewust hoe belangrijk het is om goed te luisteren en de ander de gelegenheid te geven te zeggen wat gezegd kan worden, zoeken naar woorden voor gevoelens en ideeën te uiten zonder daar meteen van te roepen of ze goed zijn of niet en/of van adviezen te voorzien voor oplossingen van een probleem waarvan de kern nog niet eens goed is benoemd. Kortom: de ander in haar/zijn volwassenheid erkennen en de gelegenheid geven zelf de eigen kwartjes te laten vallen, zoals E. dat zo mooi verwoordde in de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet.

Hartstikke gek

Gepubliceerd op zondag
Beantwoorden

Je bent hartstikke gek, reageerde M. toen ik aankondigde het weekend naar Terschelling te gaan. Zaterdagochtend heen met de snelboot, zondagmiddag terug met de langzame boot, om op tijd terug te zijn voor het afgesproken etentje in Amersfoort. Natuurlijk ben ik gek, maar ik heb het toch gedaan! En ik ben blij dat ik het even gedaan heb. Blij dat ik mijn belofte heb kunnen houden om, zoals ik maanden geleden beloofd heb, de 60e verjaardag van M. bij te wonen. Het geeft me het gevoel dat ik er wel weer ben, in ieder geval dat m’n lijf het weer goed genoeg doet. En dat is fijn, na al die jaren waarin ik zoveel (onverklaarbare) vermoeidheid heb gevoeld, lijkt die nu weg te zijn. Kan ik dat geloven? Maak ik mezelf wat wijs? Kan dat? Ken ik mijn eigen lijf goed genoeg? Heb ik bewijzen nodig om me gerust te kunnen voelen? Morgenavond begint een nieuwe individuele workshop. Ik heb morgen overdag de tijd om me daar rustig op voor te bereiden.

Uitje

Gepubliceerd op vrijdag
Beantwoorden

‘Kan Titia eigenlijk wel mee’, heeft de organisator van het gemeenteraad-reisje M. een aantal keren gevraagd. Dat weten we niet, was het enige antwoord dat M. kon geven. Een week of twee tevoren konden we aangeven dat het wel kan. En het kan goed. Naar Enschede gaan we deze keer, om het gebied te bekijken waar de vuurwerkramp heeft plaatsgevonden. Zelf verbleef ik op Terschelling, in verband met een Terugkomweekend van de eerste Zonder Moeder-workshops, toen de vuurwerkramp plaatsvond. En dan nu, zoveel jaren later, naar Enschede om te zien wat er geworden is van de plek waar dat allemaal gebeurde. Indrukwekkend, maar ook heel speciaal om te zien en te ervaren wat planmatigheid vanaf het nul-punt in een groot gebied kan doen. Merkwaardig hoe iets tegelijkertijd in de herinnering afschuwelijk kan zijn en dan nu in de waarneming mooi. De herinnering aan de ramp is nog vers, de wond is nog vers, maar ook zie je hoe herinneringen in dit gebied vorm hebben gekregen en daarmee levend zijn. In het verleden ligt het heden, in het heden ligt de toekomst. De eenzijdige en dwingende ideeën uit de lineaire tijdsopvatting – altijd verder  moeten en niet achterom kijken – zijn op deze plaats overwonnen. Wat een innerlijke rust geeft dat. Ook al is de aanleiding nog zo vreselijk, het is belangrijk te herinneren, te weten wat er is gebeurd en dat weten deel uit te laten maken van het heden. Zodat je kunt begrijpen waarom sommige belangrijke dingen zijn zoals ze zijn en ermee te leven zonder ze weg te stoppen – waardoor ze een ondergronds leven gaan leiden en je leven beïnvloeden op onduidelijke, maar duidelijk aanwezige manieren.

Weerzien

Gepubliceerd op donderdag
Beantwoorden

Vanavond een individuele sessie gehad met N. N. deed jaren geleden zowel een basisworkshop Verlaat Verdriet bij me als het individuele Heel je leven-traject. Het is fijn N. weer te zien en te spreken. Morgen op stap met M. en het jaarlijkse reisje van de gemeenteraad van Nunspeet. Dan in het weekend even heen en weer naar Terschelling, om de 60e verjaardag bij te wonen van een deelneemster van één van de Verlaat Verdriet-workshops en tegelijkertijd de stand van zaken van mijn Terschellingse tuintje in ogenschouw te nemen. Per slot van rekening duurt het tot half augustus voordat ik zelf vakantie op Terschelling kan hebben. Dan zondagavond met M. naar Amersfoort voor een etentje bij M’s baas, en vervolgens van maandagavond tot woensdagnamiddag een individuele workshop. Wel veel!

Intensief en mooi

Gepubliceerd op zondag
Beantwoorden

Tweëenhalve dag een individuele workshop. Als we op donderdagavond beginnen lijkt dat altijd een lange tijd te zijn, zo, met z’n tweëen. Het voordeel van een individuele workshop is altijd dat we alle tijd hebben om aandacht te besteden aan de gevolgen van de vroege dood van de ouder(s) van de persoon die in die dagen de workshop doet. In de praktijk blijken die dagen toch altijd weer om te vliegen. Intensief en mooi, zijn de woorden die ook deze keer weer van toepassing zijn. De komende week ga ik me bezig houden met mijn nieuwe site www.verlaatverdriet.nu – dat is althans mijn plan.

Goed boek!

Gepubliceerd op donderdag
Beantwoorden

‘Ik kom vaak in Nunspeet, en dan ga ik altijd naar de winkel en daar kwam ik jouw (Ver)Werkboek tegen. Wat een ontzettend goed boek! Ik wil een workshop bij je doen’. Een week of wat geleden kreeg ik op een maandagochtend een telefoontje van P. Vandaag is het zover, samen met P. zal ik aan het werk gaan in een individuele workshop. Samen zullen we tot zaterdagnamiddag de gevolgen onderzoeken die de vroege dood van zijn beide ouders voor het leven van P. heeft gehad.

Regenboog

Gepubliceerd op woensdag
Beantwoorden

De afgelopen dagen ben ik met V. aan het werk geweest in een individuele workshop Heel je leven. V. heeft zoveel werk verzet, en ook nog zoveel mooi werk! Met een goed gevoel over deze dagen spreken we in de nabije toekomst een Terugkomdag af. ’s Avonds rijd ik naar Arnhem, voor een afspraak met C. en E. Beiden zijn deelnemer aan De kunst van het verbinden. In de eerste weken na de mededeling dat er weer kanker in mijn borst was aangetroffen heb ik me zoveel afgevraagd over het werk dat ik doe. Als ik nog maar kort te leven heb, hoe gaat het dan door? Wie draagt de kennis die ik heb ontwikkeld over de gevolgen van jong ouderverlies dan uit? Ik ben toch niet de enige die zich daar verantwoordelijk voor hoeft te voelen, die dat allemaal kan dragen? Als ik met de auto naar Arnhem rijd, rijd ik door fascinerend weer: aan de ene kant van de snelweg donkere onweerswolken, aan de andere kant volop zon. Kilometers lang rijd ik met een enorme regenboog mee. Een regenboog die zo dichtbij is, dat ik hem voor mijn gevoel aan zou kunnen raken als ik mijn hand uit het autoraampje zou steken. Wat een prachtig symbool. En wat fijn dat C. en E. tijd en ruimte hebben willen maken om met mij van gedachten te wisselen. Hoewel we niet tot concrete oplossingen komen, heeft deze avond me goed gedaan. En het goud van de regenboog onder handbereik: dat moet toch goed gaan met mij en het Verlaat Verdriet-werk in de toekomst.

Vermoeid, maar toch

Gepubliceerd op zondag
Beantwoorden

Hoewel ik me nog wel wat vermoeid voel door de intensieve week op Terschelling, moet ik me gaan voorbereiden op de individuele biografische workshop Heel je leven van de komende week. Helaas kon V., die zich aanmeldde voor Heel je leven, niet mee naar Terschelling. Ik heb haar daarom aangeboden een individuele workshop te komen doen. Ik heb er zin in om met V. aan het werk te gaan, we hebben elkaar al ontmoet in een kennismakingsgesprek. Maar soms vraag ik me ook wel af of ik niet een beetje gek ben. Per slot van rekening zit ik ook zelf nog steeds in een genezingsproces. Ik weet het, maar ik vind het werk dat ik doe zo fijn om te doen. Dat is het!