• | |

    Een workshop met een heel bijzondere samenstelling

    Jongen en meisje, 1903

    Elke workshop gebeurt het weer – een bijzonderheid in de samenstelling van de groep. Een bijzonderheid die je niet zelf verzint. Niet kunt verzinnen. In de workshop Dubbel Ouderverlies van de afgelopen dagen verloren de deelnemers niet alleen in hun jeugd hun beide ouders. Drie van de vier aanwezigen waren – en zijn dus! – enigst kind.

    Drie dubbel verlies en meer

    In je jeugd een ouder verliezen door overlijden heeft een enorme impact dat levenslange sporen nalaat. In je jeugd je beide ouders verliezen heeft een meer dan dubbelgrote impact. Je verliest bijvoorbeeld niet alleen je ouders, maar ook je ouderlijk huis. Enigst kinderen raken alles kwijt. Kunnen hun verliezen niet delen met broers of zussen. Toen niet. Nu ook niet.

    Herkenning en erkenning

    ‘Alleen al de herkenning en de erkenning bij elkaar doen me in deze workshop al zo verschrikkelijk goed. Ik kan er bijna geen woorden aan geven. Maar het geeft me zoveel rust. En vertrouwen. Ik kan weer verder.’ Zo benoemt een van de deelnemers haar eerste ervaringen in deze workshop.
    Albertine Richaerts, we hebben al vele workshops Dubbel Ouderverlies samen gegeven, maar deze was ook voor jou heel speciaal. Dank je wel voor weer een mooie workshop samen. Wat bijzonder voor jou om te kunnen delen met 2 andere Verlaat Verdriet-ers, enigst kinderen. Net al jij.

    Couveusekinderen

    Ik noemde het eerder in deze blog. Iedere workshop opnieuw heeft een bijzonderheid in de samenstelling. De workshop Dubbel Ouderverlies van de afgelopen dagen had nog een extra bijzonderheid in de samenstelling. Drie van de vier deelnemers hebben de eerste tijd van hun leven doorgebracht in een couveuse. Zo’n vroege scheiding – ruptuur! – van je moeder – van je ouders moet ik hier eigenlijk zeggen – kan op zijn eigen manier ook een levenslange impact hebben op je leven. Ook een onderwerp dat je maar zelden kunt delen met andere aanwezigen in een Verlaat Verdriet-workshop. In deze workshop dus wel. Extra bijzonder als dan ook nog een van de drie aanwezigen als verpleegkundige met hart en ziel werkt met prematuren!

  • | |

    Ik ben mijn ankerpunt kwijt

    Ik ben een weekje op Terschelling. In de Aquamarijn. Het huisje dat Michel voor ons – voor mij – heeft gebouwd. Michel, mijn partner die in oktober 2020 overleed.

    Ik red me wel

    Zeker: ik red me wel.
    Doorgaan: dat lukt me.

    We leefden in sterk gescheiden werelden. Hadden allebei ons eigen leven. Woonden nooit samen, hoewel dicht bij elkaar. Hij zijn huis. Ik mijn huis. Hij zijn leven. Ik mijn leven. Hij zijn werk. Ik mijn werk. Hij zijn cultuur. Ik mijn cultuur. Wij samen onze cultuur. Onze omgangsvormen. Onze relatie. Meer dan 30 jaar.
    ‘Ik ben geen treurende weduwe.’ ‘Ik mis Michel niet in mijn huis.’ ‘Mijn leven gaat ‘gewoon’ door.’

    Op Terschelling

    Ik ben nu ruim een half jaar verder. Op Terschelling deze week. In het huisje dat Michel met zoveel liefde heeft gebouwd. Het huisje dat er nog steeds ‘gewoon’ is. Waar tegelijkertijd zoveel is veranderd. En nog steeds aan het veranderen is.

    Ik ben mijn ankerpunt kwijt

    Nu pas kan ik woorden geven aan soorten van gevoelens die in de afgelopen maanden steeds onder de oppervlakte bleven. ‘Ik ben mijn ankerpunt kwijt.’ Het belangrijkste, meest betrouwbare ankerpunt dat ik heb gehad na het verlies van mijn moeder toen ik 8 was.

    Nu pas, na al die maanden na zijn overlijden, kan ik het tot in het diepst van mijn vezels voelen. Ik ben mijn ankerpunt kwijt. Mijn basisgevoel van beschermd zijn. Van veiligheid.
    Michel: wat ben ik blij dat je er voor mij bent geweest. Meer dan 30 jaar. Dank je wel. Dank voor je aanwezigheid. Voor wat je voor me hebt betekend. Mijn ankerpunt.

  • |

    Denken is verrukkelijk: Verlaat Verdriet in romans en biografieën

    Romans en biografieën

    Bijzonder en fascinerend vind ik het elke keer weer. De levenslange invloed van het vroege verlies van je ouder(s) in romans en biografieën. Steeds weer kom ik in boeken als romans en biografieën tegen hoe schrijvers de gevolgen van jong ouderverlies zien. Duiden. Erkennen. Een plaats geven in de levens van hun hoofdpersonen.

    Geschiedenis

    Bijzonder en fascinerend vind ik het ook elke keer weer te lezen over ‘Verlaat Verdriet-ers’ die in de geschiedenis hun sporen hebben verdiend. Hun stempel(s) hebben gedrukt op kantelpunten in de geschiedenis. Wetenschappers. Filosofen. Natuurkundigen. Grote namen van bijzondere Verlaat Verdriet-ers.

    Omwentelingen

    Onlangs las ik de verzamelbundel Omwentelingen van John Banville. In deze bundel zijn biografische roman over Nicolaas Copernicus (1473-1543, 6 jaar toen hij zijn moeder verloor, 10 jaar toen hij zijn vader verloor). De biografische roman over Johannes Kepler (1571-1630, 3 jaar toen hij uit huis werd geplaatst). En zijn novelle naar Isaac Newton  (1643-1727, verloor zijn vader 3 maanden voor zijn geboorte).

    Denken is verrukkelijk

    Recent ben ik begonnen aan het boek Denken is verrukkelijk van Margriet van der Heijden. Dubbelbiografie over de levens van natuurkundigen Tatiana Afanassjewa (1876-1964, 3 jaar toen ze haar vader verloor). En Paul Ehrenfest (1880-1933, 12 jaar toen hij zijn moeder verloor,16 jaar toen hij zijn vader verloor).

    Verlaat Verdriet-ers van formaat

    Verlaat Verdriet-ers van formaat. Wetenschappers. Op zoek naar kennis. Geheimen van het leven ontraadselen. Altijd opnieuw op zoek naar waarheid.
    Gecompliceerde levens. Afgescheiden. Angstig. Onzeker. Eenzaam. Afgewezen.
    Hoogtepunten in hun leven die tegelijkertijd dieptepunten waren. Depressies.
    Maar ook: trots. Koppig. Eigenwijs. Volhouders. Doorzetters.
    Gedreven door een intense honger naar vervulling. Naar gezien worden. Gehoord worden. Begrepen worden. Erkend worden.

    Voorbeelden om van te leren.
    Levens om van te leren.
    Ook over de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder en/of beide ouders.

  • | |

    Samen door het mijnenveld: handleiding voor hulpverleners

    ‘Als hulpverlener kun je eenvoudigweg niet alle ins en outs kennen van alle vormen van beschadigingen die volwassenen in hun jeugd opgelopen kunnen hebben.’ Vroeger, in de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk, wilde ik dat wel. ‘Ze moeten het snappen. Waarom snappen ze het niet.’ Inmiddels snap ik dat het niet realistisch is dat te eisen. Ook niet van hulpverleners.

    Naslagwerk

    ‘Fijn als je een naslagwerk in je kast hebt staan waar je even in kunt opzoeken: hoe zit het ook al weer.’ Ik ben in gesprek met Maria de Greef. De opmerking van Maria valt in goede aarde. Mijn idee om – naast het cursusboek Voor Verlaat Verdriet-ers bij de film Rouw kent geen tijd – ook een boek samen te stellen voor hulpverleners wordt een plan.

    Handleiding

    Mijn plan krijgt vorm. Ik neem contact op met Carin Wormsbecher mijn uitgever.
    Ik schrijf. Streep. Scheur. Schrijf. Prop. Streep. Gooi. Schrijf.

    Mijnenveld

    Ik begin met Het mijnenveld . Als ergens de complexiteit van Verlaat Verdriet duidelijk te maken is, is het met het mijnenveld.
    Meteen loop ik op een mijn. Hoe maak ik dit ingewikkelde mijnenveld overzichtelijk voor hulpverleners. Voor mensen die de gevolgen van het vroege verlies van hun ouder(s) niet zelf aan den lijve hebben ondervonden.  Al werkend ben ik me er weer van bewust hoe ingewikkeld de levens – en dus hun levensverhalen – van veel Verlaat Verdriet-ers zijn geworden na het verlies van hun ouder(s). Als gevolg van het verlies van het verlies van hun ouder(s).

    Handreiking

    JA. Tijd voor een handreiking aan hulpverleners. Een naslagwerk waarin ze op kunnen zoeken welke thema’s mogelijk spelen bij een Verlaat Verdriet-cliënt. Opgetekend vanuit de praktijk.
    JA – tijd dat meer Verlaat Verdriet-ers zich begrepen kunnen voelen door hulpverleners.
    Ik ben aan het werk.
    Met het mijnenveld.